Wielka Brytania zwiększa wydatki na służby specjalne

W Spending Review 2025 (przeglądzie wydatków na 2025 r.) brytyjski rząd zapowiedział zwiększenie do roku budżetowego 2028/29 wspólnego budżetu MI5, MI6 i GCHQ o 600 mln funtów w ujęciu realnym. Środki mają odpowiadać na rosnące zapotrzebowanie na rozpoznawanie i powstrzymywanie zagrożeń. Rząd wskazał też na inwestycje w infrastrukturę, transformację cyfrową oraz badania i rozwój. Wzrost wspólnego finansowania potwierdzają również dane o wykonanych wydatkach.

12 października 2026 r. brytyjski Cabinet Office – urząd obsługujący premiera i rząd – opublikował sprawozdanie finansowe brytyjskich służb bezpieczeństwa i wywiadu za rok 2025/26. Wynika z niego, że łączne koszty operacyjne MI5, MI6 i GCHQ wyniosły w roku 2025/26 około 4,80 mld funtów, wobec 4,44 mld rok wcześniej. Wydatki netto wzrosły w tym czasie z około 4,35 do 4,64 mld funtów (około 23,97 mld zł). Są to dane dla trzech służb łącznie: ich indywidualne sprawozdania nie są publikowane ze względów bezpieczeństwa narodowego.

Dla porównania, ustawa budżetowa na 2026 r. przewiduje łącznie 3 mld 243 mln 35 tys. zł (627 925 561 GBP) na funkcjonowanie pięciu polskich służb specjalnych: ABW, Agencji Wywiadu, SKW, SWW i CBA. Takie limity podał koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak w odpowiedzi na interpelację nr 13834. W dostępnych aktach prawnych nie znalazłem późniejszej nowelizacji, która zmieniałaby te kwoty.

We wrześniu Siemoniak potwierdził, że plan finansowy ABW wynosi 1 mld 168 mln 390 tys. zł (225,86 mln GBP), zgodnie z limitem zapisanym w ustawie. Niezależnie od tych limitów w trakcie roku mogą być rozdysponowywane rezerwy celowe. W zestawieniu za styczeń–kwiecień odnotowano 571 tys. zł z rezerwy na projekty współfinansowane ze środków UE w części budżetowej ABW. Ta kwota dotyczy określonego celu i nie oznacza zmiany podstawowego limitu wydatków służby.

Kontrwywiad pod większą presją

13 października 2026 r. dyrektor generalny MI5 Ken McCallum wygłosił coroczne wystąpienie o zagrożeniach dla Wielkiej Brytanii w siedzibie służby, Thames House w Londynie. Było ono skierowane do zaproszonej publiczności, a pełny tekst opublikowano na oficjalnej stronie MI5 pod tytułem „Dyrektor generalny MI5 przedstawia coroczną ocenę zagrożeń”.

W jego trakcie stwierdził, że MI5 przeznacza obecnie na zwalczanie zagrożeń ze strony obcych państw więcej zasobów niż w czasie zimnej wojny. Poinformował też, że liczba spraw dotyczących tych zagrożeń wzrosła czterokrotnie w ciągu ostatniej dekady. Nie wyjaśnił, jak służba mierzy „zasoby” ani jaka jest ich wartość finansowa.

Rosja pozostaje jednym z głównych przedmiotów zainteresowania brytyjskiego kontrwywiadu. McCallum określił ją jako głównego agresora i mówił o wykorzystywaniu przez Moskwę działań hybrydowych: cyberataków, sabotażu oraz pośredników rekrutowanych do wykonywania zadań. W swoim wystąpieniu przywołał m.in. cyberatak na polską infrastrukturę energetyczną i sprawę mężczyzny oskarżonego o przygotowywanie sabotażu fabryki dronów w Swindon.

Drugim ważnym kierunkiem działań MI5 jest Iran. McCallum podał, że operacje powiązane z Iranem doprowadziły w ciągu poprzednich 12 miesięcy do ponad 50 aresztowań w Wielkiej Brytanii. Według szefa służby irańskie działania obejmowały m.in. wykorzystywanie pośredników do zastraszania przeciwników władz w Teheranie oraz ataki na cele związane ze społecznościami żydowskimi i Izraelem. W 2026 r. MI5 zaobserwowało także zainteresowanie trudniej osiągalnymi celami, w tym obiektami wojskowymi.

Jednym z takich przypadków jest incydent wokół bazy RAF Fairford. McCallum nie ujawnił szczegółów trwającego dochodzenia, ale powiedział, że podobne przypadki zdarzały się również poza Wielką Brytanią. Premier Andy Burnham ocenił, że podejrzany plan ataku na bazę był najprawdopodobniej koordynowany z Iranu i niemal na pewno kierowany przez Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej. Teheran zaprzeczył udziałowi.

Nowe narzędzia i specjalizacja

Rozwijanie odpowiedzi brytyjskiego kontrwywiadu (MI5) na nowe zagrożenia obejmuje także analizę ryzyka związanego ze sztuczną inteligencją. Podczas dorocznego wystąpienia poświęconego zagrożeniom dla bezpieczeństwa Wielkiej Brytanii, dyrektor generalny MI5 Ken McCallum poinformował, że Centrum Oceny Zagrożeń związanych ze Sztuczną Inteligencją (AITAC) uruchomiono w 2026 roku.

Ośrodek działa w strukturze MI5 i skupia ekspertów z kilku instytucji, w tym Instytutu Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (AISI), Narodowej Agencji ds. Przestępczości (NCA) oraz Narodowego Centrum Cyberbezpieczeństwa (NCSC). Przygotowuje ono analizy oparte na różnych źródłach, które mają pomóc odróżniać rzeczywiste zagrożenia od przesadzonych lub niepotwierdzonych obaw. Według McCalluma mają one wspierać rząd w podejmowaniu szybkich decyzji dotyczących wykorzystania AI i ograniczania ryzyka jej nadużycia.

McCallum wskazał, że AI już przyspiesza rywalizację między cyberatakującymi a obrońcami systemów. Może też służyć do tworzenia propagandy i materiałów radykalizujących, dostosowanych do konkretnych odbiorców. MI5 wykryło przypadki, w których terroryści próbowali wykorzystywać AI do rozpoznania celu i doskonalenia metod ataku; dodatkowym wyzwaniem stają się drony wyposażone w takie rozwiązania. Za szczególnie poważne, choć dotąd niezrealizowane zagrożenie McCallum uznał możliwość wykorzystania AI do zwiększenia potencjału istniejącej broni biologicznej lub opracowania nowych jej rodzajów. To ocena ryzyka, a nie informacja, że takie zastosowanie już nastąpiło.

Rozszerzono również prawne narzędzia do zwalczania zagrożeń ze strony obcych państw. 8 lipca 2026 r. weszła w życie ustawa o bezpieczeństwie narodowym (zagrożeniach ze strony obcych państw). Umożliwia ona ministrowi spraw wewnętrznych formalne wskazywanie organizacji zaangażowanych we wrogą działalność na rzecz obcego państwa.

Przestępstwem może być m.in. wspieranie takiej organizacji, udzielanie jej pomocy lub przyjmowanie od niej korzyści; w zależności od czynu grozi za to kara do 14 lat więzienia. Nowe przepisy mają ułatwić policji i służbom, w tym MI5, działania przeciwko grupom wykorzystywanym jako pośrednicy w szpiegostwie, sabotażu i przemocy.

Wzrost wydatków dotyczy całego wspólnego budżetu MI5, MI6 i GCHQ. Jednocześnie MI5 przeznacza coraz więcej zasobów na sprawy związane z aktywnością obcych państw, a liczba takich spraw – według szefa służby – wzrosła czterokrotnie w ciągu dekady. Publiczne dane nie pokazują jednak, jaka część dodatkowych 600 mln funtów trafi bezpośrednio do MI5.