- WIADOMOŚCI
Czy od pomiaru prędkości trzeba odjąć 3 km/h? Rząd pracuje nad zmianami
Autor. Lubuska Policja
Mandat za przekroczenie prędkości o 1 km/h, mimo że urządzenie pomiarowe może wykazywać błąd sięgający 3 km/h? Rzecznik Praw Obywatelskich od dawna domaga się zmian, które uwzględniałyby margines błędu na korzyść kierowców. Teraz pojawiły się nowe informacje dotyczące planowanej nowelizacji przepisów.
Czy kierowca powinien otrzymać mandat za przekroczenie prędkości o zaledwie 1 km/h? To pytanie jest zasadne szczególnie w kontekście dokładności pomiarów urządzeń wykorzystywanych przez Policję i fotoradary. Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę, że pomiary prędkości mogą być obarczone błędem wynoszącym do 3 km/h, a mimo to obecne przepisy pozwalają karać już za najmniejsze przekroczenie limitu. W odpowiedzi administracja rządowa informuje o pracach nad zmianami, które mają określić zasady uwzględniania błędu pomiarowego przy ustalaniu przekroczenia prędkości i wysokości sankcji.
Mandat już za 1 km/h ponad limit
Problem wynika z obowiązujących zasad karania za przekroczenie dopuszczalnej prędkości. Obecnie kierowca może otrzymać mandat w wysokości 50 złotych i 1 punkt karny nawet wtedy, gdy przekroczy limit prędkości o zaledwie 1 km/h.
Wątpliwości w tej sprawie zgłaszali kierowcy, którzy wskazywali, że urządzenia pomiarowe nie są całkowicie precyzyjne. Dotyczy to zarówno mierników laserowych i fotoradarów, jak i prędkościomierzy montowanych w samochodach.
Do Rzecznika Praw Obywatelskich trafiały skargi dotyczące karania za minimalne przekroczenia prędkości, bez uwzględnienia możliwego błędu pomiarowego. Zdaniem RPO takie rozwiązanie może prowadzić do sytuacji, w których kierowca zostaje ukarany, mimo że rzeczywista prędkość jego pojazdu nie przekraczała dopuszczalnego limitu.
Błąd pomiarowy może wynosić 3 km/h
Podstawą argumentacji RPO są przepisy dotyczące wymagań technicznych dla urządzeń służących do pomiaru prędkości pojazdów. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 17 lutego 2014 roku dopuszczalne błędy graniczne przyrządów wynoszą: podczas badań laboratoryjnych: ±1 km/h przy prędkości do 100 km/h; podczas badań i sprawdzeń poza laboratorium: ± 3 km/h przy prędkości do 100 km/h.
To właśnie druga wartość ma szczególne znaczenie, ponieważ urządzenia są wykorzystywane podczas kontroli drogowych w warunkach innych niż laboratoryjne. RPO zwraca uwagę, że jeżeli urządzenie wskaże 53 km/h przy ograniczeniu do 50 km/h, nie można automatycznie wykluczyć, że rzeczywista prędkość pojazdu wynosiła 50 km/h. Wątpliwości dotyczą również wyższych przekroczeń. Przykładowo pomiar wskazujący przekroczenie limitu o 31 km/h może oznaczać, że faktyczne przekroczenie wynosiło 28 km/h. To z kolei może mieć wpływ na liczbę przypisanych punktów karnych.
Jeszcze poważniejsze konsekwencje mogą wystąpić przy przekroczeniu prędkości o 50 km/h w obszarze zabudowanym. Odczyt wskazujący przekroczenie o 50, 51 lub 52 km/h może – przy uwzględnieniu błędu pomiarowego – oznaczać rzeczywiste przekroczenie odpowiednio o 47, 48 lub 49 km/h. Różnica może więc decydować o zatrzymaniu prawa jazdy.
RPO proponuje karanie dopiero od 4 km/h przekroczenia
Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek już w styczniu 2023 roku zwracał się do MSWiA o uwzględnienie błędu pomiarowego na korzyść kierowców. Jednym z proponowanych rozwiązań było przesunięcie dolnej granicy karalności za przekroczenie prędkości z 1 do 4 km/h. W praktyce oznaczałoby to, że sankcje za przekroczenie prędkości w przedziale od 1 do 3 km/h nie byłyby nakładane, a karanie rozpoczynałoby się od przekroczenia o 4 km/h.
RPO proponował również wprowadzenie tzw. „pomiaru przyjętego”. Mechanizm polegałby na pomniejszaniu wyniku wskazanego przez urządzenie o maksymalny dopuszczalny błąd pomiarowy, czyli 3 km/h. Dopiero tak skorygowana wartość stanowiłaby podstawę do ustalenia przekroczenia i wymierzenia sankcji.
Zdaniem Rzecznika takie rozwiązanie pozwoliłoby rozstrzygać wątpliwości już na etapie wystawiania mandatu, bez konieczności kierowania spraw do sądu.
MSWiA wcześniej nie widziało potrzeby zmian
W pierwszej odpowiedzi na wystąpienie RPO resort spraw wewnętrznych nie podzielił argumentacji dotyczącej konieczności automatycznego uwzględniania błędu pomiarowego.
MSWiA wskazywało, że wartości błędów granicznych określone w przepisach odnoszą się do badań wykonywanych podczas legalizacji urządzeń, a nie do samych pomiarów przeprowadzanych przez policjantów podczas kontroli drogowych. Resort podkreślał, że urządzenie posiadające aktualne świadectwo legalizacji spełnia wymagania określone przepisami, a jego wskazanie uznaje się za wynik pomiaru prędkości pojazdu.
MSWiA zwracało również uwagę na poprawę bezpieczeństwa na drogach po zmianach przepisów z 2022 roku. Według przedstawionych wówczas danych Polska odnotowała jeden z największych spadków wskaźnika liczby ofiar śmiertelnych wypadków drogowych w Unii Europejskiej w porównaniu z 2019 rokiem. W konsekwencji resort nie dostrzegał pilnej potrzeby wprowadzenia zmian postulowanych przez Rzecznika. Kierowcom pozostawała możliwość odmowy przyjęcia mandatu i dochodzenia swoich racji przed sądem.
Najnowsza odpowiedź: trwają prace nad uwzględnieniem błędu pomiarowego
Sprawa wróciła w kolejnym wystąpieniu RPO z 30 kwietnia 2025 roku. Rzecznik ponownie wskazał na brak systemowego rozwiązania problemu i zwrócił uwagę, że kierowcy mogą ponosić dodatkowe koszty postępowań sądowych, nawet jeżeli ostatecznie sąd uzna, że rzeczywiste przekroczenie prędkości było mniejsze niż wskazywał pomiar.
W najnowszej odpowiedzi, przedstawionej w związku z tym wystąpieniem, administracja rządowa poinformowała o pracach prowadzonych w ramach zespołu roboczego przy Krajowej Radzie Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego.
Podczas spotkania zespołu 18 czerwca 2024 roku omawiano m.in. kwestię ujednolicenia zasad pomiaru prędkości przez urządzenia wykorzystywane przez organy kontrolne oraz uregulowania dopuszczalnego błędu tych urządzeń. Informacje na ten temat przedstawili przedstawiciele Komendy Głównej Policji oraz Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD).
Jak jednak zaznaczono w odpowiedzi, w ramach prac zespołu nie podjęto dotychczas ostatecznych ustaleń dotyczących dopuszczalnego błędu pomiarowego podczas kontroli prędkości. Istotniejsza jest jednak informacja dotycząca projektu nowelizacji Prawa o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (UD263), przygotowywanego z inicjatywy Ministerstwa Infrastruktury.
W odpowiedzi wskazano, że projekt ma jednoznacznie określić wartości przekroczenia dopuszczalnej prędkości z uwzględnieniem błędu pomiarowego urządzeń rejestrujących będących w dyspozycji GITD. Ma to bezpośrednio wpływać na wysokość sankcji nakładanych na sprawców naruszeń.
Oznacza to, że kwestia błędu pomiarowego znalazła się w obszarze planowanych zmian legislacyjnych. Nie jest to jednak jeszcze równoznaczne z przyjęciem postulatu RPO w pełnym zakresie ani z wprowadzeniem zasady automatycznego odejmowania 3 km/h od każdego pomiaru.
Co to oznacza dla kierowców
Resort zaznaczył również, że projekt pozostaje na etapie prac legislacyjnych, obejmujących analizę uwag zgłoszonych podczas konsultacji publicznych i opiniowania. Jego ostateczne brzmienie może więc jeszcze ulec zmianie.
Na ten moment nie ma podstaw, aby zakładać, że obowiązuje już ogólna zasada automatycznego odejmowania 3 km/h od wyniku pomiaru prędkości. Kierowca nadal może otrzymać mandat za przekroczenie limitu nawet o 1 km/h.
Najnowsza odpowiedź administracji rządowej daje jednak sygnał, że problem został uwzględniony w pracach nad zmianami przepisów. Kluczowe będzie to, jakie konkretnie zasady uwzględniania błędu pomiarowego znajdą się w ostatecznej wersji nowelizacji UD263 i czy obejmą wszystkie urządzenia wykorzystywane do kontroli prędkości, czy tylko urządzenia rejestrujące obsługiwane przez GITD.



