Tajemnice państwowe w obliczu wojny. Rząd szykuje zmiany w przepisach

Jak czytamy w informacji o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie, obowiązująca ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych nie przystaje w pełni do współczesnych, gwałtownie zmieniających się realiów bezpieczeństwa. Brak w niej precyzyjnych i odrębnych zasad ochrony informacji niejawnych na wypadek wprowadzenia na terytorium RP stanu wojennego lub innych stanów nadzwyczajnych. „Stwierdzono, że stosowanie aktualnych przepisów (…) w stanie wojennym w strefie działań wojennych może być niewykonalne” – podkreślili autorzy nowelizacji.

Bezpośrednim impulsem do podjęcia prac nad nowelizacją ustawy o ochronie informacji niejawnych – jak przekonują autorzy – była pełnoskalowa agresja Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. „Poprzez wzgląd na niestabilność i niepewność tego konfliktu stwierdzono, że potrzebne jest dokonanie zmian w dotychczas funkcjonujących strukturach organizacyjnych państwa odpowiedzialnych za ochronę informacji niejawnych, które na skutek nowelizacji mają sprawniej realizować powierzone im zadania w warunkach ewentualnego wprowadzenia stanu wojennego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej” – zauważyli autorzy zmian.

Co ważne, choć projekt koncentruje się na stanie wojennym i strefie bezpośrednich działań wojennych, Prezes Rady Ministrów otrzyma uprawnienie do wyrażenia zgody na stosowanie tych wyjątkowych ram prawnych również podczas stanu klęski żywiołowej, stanu wyjątkowego oraz w razie mobilizacji. „Projektowane zmiany mają usprawnić działalność państwa, m.in. poprzez wprowadzenie takich rozwiązań i norm prawnych, które pozwolą na skuteczną realizację zadań wymagających przetwarzania informacji niejawnych” – dodali.

Nowelizacja zakłada szereg ułatwień, które z jednej strony mają zapobiec paraliżowi decyzyjnemu i administracyjnemu podczas wojny, a z drugiej – uszczelnić system przed obcymi służbami. Do najważniejszych zmian należy przede wszystkim zawieszenie postępowań sprawdzających w czasie stanu wojennego na obszarze objętym działaniami wojennymi. Obejmie to nie tylko same postępowania sprawdzające, lecz także – z mocy prawa – postępowania odwoławcze, wznowieniowe oraz skargowe. Jednocześnie utrzymana zostanie ważność wcześniej wydanych poświadczeń bezpieczeństwa, certyfikatów, akredytacji bezpieczeństwa teleinformatycznego oraz zaświadczeń o ukończeniu szkoleń, które będą nadal obowiązywać bez konieczności ich odnawiania.

Projekt przewiduje również wprowadzenie szczególnej, uproszczonej ścieżki dostępu do informacji niejawnych. Kierownicy jednostek organizacyjnych otrzymają możliwość dopuszczania określonych osób do takich informacji na zasadach obowiązujących w czasie wojny, przy czym służby specjalne – ABW i SKW – zachowają prawo sprzeciwu i będą mogły nakazać zablokowanie takiego dostępu. Ograniczone mają zostać także obowiązki administracyjne i kontrolne. Zawieszony zostanie obowiązek okresowego przeglądu materiałów niejawnych, który standardowo wykonywany jest co pięć lat, a pełnomocnicy ochrony będą mogli odstępować od rutynowych kontroli stanu zabezpieczeń.

Autorzy zmian przewidują ponadto rozszerzenie kompetencji Ministra Obrony Narodowej, który uzyska ustawowe upoważnienie do wydania rozporządzenia określającego minimalne wymagania dotyczące systemu ochrony informacji niejawnych w czasie stanu wojennego. Zmianie ulegną również zasady przygotowywania instrukcji kancelaryjnych – dokumenty te będą musiały uwzględniać procedury funkcjonowania w warunkach działań zbrojnych już na etapie ich opracowywania.

Dokument obejmie również ustawę o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Rozwiązany zostanie niezwykle wrażliwy problem operacyjny: co zrobić z dokumentacją w sytuacji, gdy wróg zbliża się do jednostki, a bezpieczna ewakuacja akt jest logistycznie niemożliwa.

Za przygotowanie projektu odpowiada sekretarz stanu w KPRM Radosław Kujawa, natomiast organem odpowiedzialnym za jego przedłożenie Radzie Ministrów jest minister koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak. Zgodnie z zapowiedziami w wykazie prac legislacyjnych i programowych, planowany termin przyjęcia projektu przez rząd to czwarty kwartał 2026 roku.