Z kim lata rosyjska wierchuszka?

Jednym z najważniejszych podmiotów tego systemu jest Rusjet – operator obsługujący przedstawicieli władzy, wielkiego biznesu i aparatu bezpieczeństwa. Znaczenie spółki wynika przede wszystkim z kręgu związanych z nią ludzi oraz powiązań prowadzących do środowiska przestępczego, kierownictwa FSB i zagranicznego zaplecza lotniczego.

Według ustaleń Dossier Center faktyczny wpływ na działalność Rusjetu wywiera Arkadij Berkowicz. Był on wcześniej oskarżany o działalność w organizacji Asłana Gagijewa, znanego jako Dżako, a po opuszczeniu aresztu zaczął funkcjonować pod nazwiskiem Andriej Pietrow.

Znaczenie tych ustaleń wykracza poza historię Berkowicza. Wcześniejsze publikacje „Ważnych Historii” łączyły gen. Siergieja Korolowa, pierwszego zastępcę dyrektora FSB Aleksandra Bortnikowa, ze środowiskiem Gagijewa. Powiązanie Berkowicza z Rusjetem prowadzi więc do szerszego układu relacji obejmującego ludzi dawnej organizacji Gagijewa, otoczenie kierownictwa FSB oraz operatora obsługującego rosyjską elitę.

Berkowicz vel Pietrow: od organizacji Gagijewa do Rusjetu

Arkadij Berkowicz, który w części dokumentów figuruje również jako Artur Chabibullin, należał – według rosyjskich materiałów śledczych – do najbliższego otoczenia Asłana Gagijewa. Odpowiadał za finanse, analizował majątek przyszłych ofiar i uczestniczył w przejmowaniu aktywów po dokonanych zabójstwach.

Organizacja Gagijewa należała do najbardziej brutalnych rosyjskich struktur zabójców na zlecenie. RBC oraz Rosyjska Agencja Informacji Prawnej i Sądowej RAPSI opisywały wyroki za udział w organizacji przestępczej, porwania i zabójstwa. Łącznie 37 członków grupy otrzymało wieloletnie lub dożywotnie kary. W lutym 2026 roku Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej utrzymał dożywotni wyrok dla Gagijewa.

Berkowicz został oskarżony o współudział w zabójstwach bankierów Dmitrija Płytnika, Aleksandra Slesariewa i Olega Nowosielskiego. Zatrzymano go w grudniu 2015 roku. Według dokumentów przeanalizowanych przez Dossier Center co najmniej do marca 2017 roku przebywał w areszcie we Władykaukazie. Później jego nazwisko zniknęło z publicznych materiałów postępowania. Nie odnotowano skazania, uniewinnienia ani formalnego umorzenia sprawy.

W 2023 roku wydano paszport na nazwisko Andrieja Nikołajewicza Pietrowa. Według Dossier Center data urodzenia i adres odpowiadały danym Berkowicza, a zgodność fotografii obu mężczyzn oceniono na 99,9 procent. Pietrow pojawia się następnie w manifestach lotów Rusjetu i jest przedstawiany przez rozmówców Dossier Center jako osoba uczestnicząca w podejmowaniu najważniejszych decyzji dotyczących spółki.

Ciąg zdarzeń jest czytelny: człowiek związany z organizacją Gagijewa opuszcza areszt, zaczyna funkcjonować pod innym nazwiskiem, a następnie pojawia się w kierowniczym otoczeniu operatora obsługującego rosyjską elitę.

Korolow – numer dwa w FSB

Gen. Siergiej Korolow od marca 2021 roku pełni funkcję pierwszego zastępcy dyrektora FSB Aleksandra Bortnikowa. Wcześniej kierował Zarządem Bezpieczeństwa Wewnętrznego FSB, a następnie Służbą Bezpieczeństwa Ekonomicznego, posiadającą rozległe możliwości oddziaływania na banki, przedsiębiorstwa i strategiczne sektory gospodarki.

Portal „Ważne Historie” pisał w maju 2026 roku, że podczas nieobecności Bortnikowa to Korolow przedstawia meldunki Władimirowi Putinowi i w coraz większym stopniu odpowiada za bieżące kierowanie służbą. Pozostaje również jednym z najpoważniejszych kandydatów na stanowisko dyrektora FSB.

W rosyjskim systemie wpływ na przedsiębiorstwo nie wymaga formalnej własności. Może opierać się na ochronie przed postępowaniami, dostępie do instytucji państwowych i sygnalizowaniu, które osoby oraz przedsięwzięcia pozostają pod opieką aparatu bezpieczeństwa. Pozycja Korolowa pozwala mu oddziaływać na ludzi funkcjonujących na styku służb, biznesu i infrastruktury obsługującej rosyjską elitę.

Korolow i Gagijew

Relacje Korolowa ze środowiskiem Asłana Gagijewa były opisywane jeszcze przed ujawnieniem sprawy Rusjetu. Portal „Ważne Historie” pisał, że podczas postępowania ekstradycyjnego w Austrii Gagijew zeznał, iż z Rosji wywiózł go szef „dziewiątej służby FSB”, który przekazał mu również 10 tysięcy dolarów.

Redakcja wskazywała, że określenie to odnosiło się do Zarządu Bezpieczeństwa Wewnętrznego FSB, którym w tamtym czasie kierował Korolow. Źródła portalu potwierdzały znajomość obu mężczyzn. W późniejszej publikacji ponownie opisano Korolowa jako człowieka, który pomagał Gagijewowi i ułatwił mu opuszczenie kraju.

Zestawienie tych informacji tworzy ciąg zależności. Korolow był związany ze środowiskiem Gagijewa. Berkowicz działał w najbliższym otoczeniu Gagijewa i odpowiadał za finansową część działalności jego organizacji. Po opuszczeniu aresztu zaczął funkcjonować jako Pietrow i pojawił się przy Rusjecie. Z operatorem związany jest również Walerij Bitajew, przedsiębiorca i były urzędnik przedstawiany jako zaufany pośrednik Korolowa. Rusjet jest zatem punktem, w którym zbiegają się relacje prowadzące od organizacji Gagijewa do otoczenia pierwszego zastępcy dyrektora FSB.

Bitajew – łącznik z FSB

Bezpośrednim ogniwem łączącym otoczenie Korolowa z Rusjetem jest Walerij Bitajew – były wojskowy i urzędnik działający jako pośrednik między biznesem a aparatem bezpieczeństwa. „Ważne Historie” przedstawiły go jako wieloletniego znajomego Korolowa, który dzięki tej relacji uzyskuje dostęp do kierownictwa FSB i pomaga przedsiębiorcom rozwiązywać problemy z organami państwa.

RBC, powołując się na dane SPARK-Interfax, podawał, że w 2017 roku Bitajew posiadał 23 procent udziałów w spółce Citadel, jednym z najważniejszych dostawców systemów SORM, wykorzystywanych przez rosyjskie służby do kontroli telekomunikacji. Rok później Citadel przejął 51 procent udziałów w spółce Bastion, założonej przez Borisa Korolowa, syna pierwszego zastępcy dyrektora FSB. Relacja Bitajewa z rodziną generała ma więc wymiar osobisty, biznesowy i technologiczny.

Związek Bitajewa z Rusjetem prowadzi przez spółkę Letona Jet, do której należy Bombardier Global 5000 RA-67136, pozostający w dyspozycji operatora. Z maszyny korzystają przedstawiciele rodzin rosyjskich urzędników, miliarderów i ludzi wielkiego biznesu.

Bitajew dysponuje zatem zarówno dostępem do otoczenia FSB, jak i infrastrukturą lotniczą wykorzystywaną przez rosyjską elitę. Według anonimowych źródeł cytowanych przez WChK-OGPU oba te zasoby mają służyć budowaniu zależności między biznesem a kierownictwem FSB. Przedsiębiorcy mają finansować podróże wysokich funkcjonariuszy w zamian za dostęp do aparatu państwa, ochronę interesów i pomoc w sporach z organami kontrolnymi. Odrzutowiec staje się w tym modelu narzędziem wymiany korzyści.

Rusjet i jego pasażerowie

Rusjet zarządza flotą kilkunastu samolotów biznesowych. Najbardziej rozpoznawalnym z nich jest Airbus A319 RA-73417, używany przez Ramzana Kadyrowa. Organized Crime and Corruption Reporting Project ustalił, że formalnym właścicielem maszyny jest Szachruddi Edilgierijew, kuzyn Kadyrowa. Dane o lotach odpowiadają oficjalnym podróżom czeczeńskiego przywódcy, a od 2022 roku operatorem samolotu jest Rusjet.

Portal Agentstwo podał, że Bombardier RA-67136 był wykorzystywany przez członków rodzin rosyjskich urzędników, miliarderów i przedstawicieli wielkiego biznesu. Według Dossier Center samolotami Rusjetu podróżują także Grigorij Inoczkin, wysoki funkcjonariusz rosyjskiej służby celnej, Andriej Pietrow utożsamiany z Berkowiczem, Nikolajs Čabans oraz Denis Czerkaszyn.

Część tych osób korzysta z usług operatora, inne są związane z własnością maszyn, zarządzaniem spółką lub jej zagranicznym zapleczem. Rusjet stanowi wspólną infrastrukturę mobilności rosyjskiej elity politycznej, biznesowej i siłowej.

Europejskie zaplecze lotów VIP

Sankcje ograniczają dostęp rosyjskiego lotnictwa do części zamiennych, dokumentacji producentów, aktualizacji oprogramowania i specjalistycznego serwisu. Zachodnie samoloty biznesowe nie mogą być długo eksploatowane bez podzespołów, przeglądów i zaplecza inżynieryjnego. Dlatego zagraniczne otoczenie Rusjetu ma kluczowe znaczenie dla utrzymania zdolności operacyjnej jego floty.

Według Dossier Center ważną rolę odgrywa w nim Nikolajs Čabans, związany z przedsiębiorstwami lotniczymi w Estonii, Irlandii i Kazachstanie. Jedną z nich jest AS Panaviatic Maintenance. Estoński Urząd Transportu potwierdza, że spółka posiada certyfikat Part-145, a więc uprawnienia do wykonywania prac przy zachodnich samolotach i ich podzespołach.

W otoczeniu Rusjetu pojawia się również brytyjska AVA AIR LP, wcześniej działająca jako NUT Aero LP. Według Dossier Center NUT Aero była wskazywana jako partner lub marka funkcjonująca przy Rusjecie, natomiast rejestr Companies House potwierdza zmianę nazwy spółki. Z tą strukturą związany jest Andriej Klepinin, wskazywany w brytyjskich dokumentach jako osoba kontrolująca AVA AIR LP, a w bazie ICIJ Offshore Leaks jako beneficjent Alintika Corporation.

Unijne przepisy zakazują napraw, konserwacji i dostarczania części do samolotów przeznaczonych dla rosyjskich podmiotów lub do wykorzystania w Rosji, również za pośrednictwem przedsiębiorstw z państw trzecich. System sankcyjny pozostaje jednak podatny na obchodzenie, jeżeli kontrola nie obejmuje całego łańcucha usługodawców, firm technicznych i płatności.

Sieć obejmująca Estonię, Irlandię, Wielką Brytanię i Kazachstan zapewnia dostęp do przedsiębiorstw, jurysdykcji i możliwości technicznych potrzebnych do utrzymania zachodnich samolotów w ruchu. Takie zaplecze pozwala rosyjskiemu lotnictwu VIP zachować sprawność mimo sankcji.

Ostatni lot Prigożyna

Osoby i przedsiębiorstwa związane z Rusjetem pojawiają się w publikacjach dotyczących technicznego przygotowania samolotu Jewgienija Prigożyna przed jego ostatnim lotem. W dniu lotu pracownicy spółki RusJet JSC, na czele której stał wówczas Berkowicz-Pietrow, odwiedzili kabinę samolotu pod pretekstem dokonania oględzin/zakupu.

Jak podał The Moscow Times, 6 czerwca 2026 roku znaleziono ciało Aleksieja Korszenki, byłego dyrektora terminalu lotnictwa biznesowego na lotnisku Szeremietiewo. Śledczy wstępnie uznali jego śmierć za samobójstwo. Korszenko został zwolniony około trzech tygodni wcześniej. Kierował terminalem, w którym serwisowano Embraera Legacy 600 należącego do Prigożyna i z którego maszyna wystartowała 23 sierpnia 2023 roku.

Najpoważniejsze oskarżenia pochodzą z kanału Czeka-OGPU i portalu Rucriminal.info. Według tych źródeł uszkodzoną turbochłodziarkę samolotu zastąpiono urządzeniem nieustalonego pochodzenia, dostarczonym przez spółkę Protektor, której właścicielem jest Paweł Prowotorow Berkowicz-Pietrow. Autorzy publikacji twierdzą, że w agregacie mógł zostać umieszczony ładunek wybuchowy. Pracownicy Rusjetu mieli natomiast wejść do kabiny samolotu w dniu ostatniego lotu – oficjalnie w celu obejrzenia maszyny przed ewentualnym zakupem.

Po katastrofie przedstawiciel Rosawiacji Paweł Tonkoszkurow miał nie otrzymać pełnego dostępu do nagrań, dokumentacji terminalu ani pracowników odpowiedzialnych za obsługę maszyny. Raport z inspekcji samolotu mieli przejąć funkcjonariusze FSB.

Korolow jako gwarant systemu

Roli Siergieja Korolowa nie należy szukać w rejestrze udziałowców Rusjetu. W rosyjskim systemie wpływ na przedsiębiorstwo nie wymaga formalnej własności. Berkowicz wnosi doświadczenie wywodzące się ze struktury Gagijewa. Bitajew łączy biznes z otoczeniem kierownictwa FSB. Rusjet zapewnia transport rosyjskiej elicie, a zagraniczne spółki tworzą zaplecze techniczne i zaopatrzeniowe.

Pozycja Korolowa tworzy warunki do instytucjonalnej ochrony tego systemu. Jako pierwszy zastępca dyrektora FSB dysponuje wpływami obejmującymi organy ścigania, kontrolę gospodarczą i bezpieczeństwo wewnętrzne, podczas gdy osoby z jego otoczenia pojawiają się w kluczowych elementach sieci związanej z Rusjetem.

Układ jest spójny: Korolow był związany ze środowiskiem Gagijewa, Bitajew działa jako jego pośrednik i pozostaje związany biznesowo ze spółką syna generała, samolot firmy Bitajewa znajduje się w dyspozycji Rusjetu, a wpływ na operatora Dossier Center przypisuje Berkowiczowi – człowiekowi z otoczenia Gagijewa funkcjonującemu pod nową tożsamością.

Rusjet jest zatem elementem systemu, w którym interesy FSB, biznesu i ludzi wywodzących się ze środowiska przestępczego wzajemnie się uzupełniają. Spółka zapewnia transport rosyjskiej elicie, pośrednicy łączą ją z kierownictwem służb, a zagraniczne przedsiębiorstwa podtrzymują dostęp do infrastruktury potrzebnej do eksploatacji zachodnich samolotów.

Sprawa Rusjetu pokazuje, dlaczego sankcje nie uziemiły odrzutowców Kremla. Zachód ograniczył bezpośrednie dostawy i usługi, ale nie zlikwidował pośredników, osłon i zagranicznych spółek podtrzymujących działanie floty. W centrum tej konstrukcji znajduje się Siergiej Korolow – pierwszy zastępca Bortnikowa i potencjalny przyszły dyrektor FSB.

To obraz rosyjskiego państwa w miniaturze: sankcje na zewnątrz, luksus dla elity wewnątrz, ludzie ze środowiska przestępczego jako wykonawcy, pośrednicy jako łącznicy, służby jako parasol i zagraniczna infrastruktura jako zaplecze pozwalające utrzymać system.