Legislacja

Specjalna komórka więziennictwa z prawem do inwigilacji

Fot. Ministerstwo Sprawiedliwości/Facebook
Fot. Ministerstwo Sprawiedliwości/Facebook

Resort sprawiedliwości postanowił nadać szefowi ministerstwa uprawnienia pozwalające na "podejmowanie skutecznych działań nadzorczych w zakresie funkcjonowania Służby Więziennej". W związku z tym w formacji powstanie zapowiadany już od jakiegoś czasu Inspektorat Wewnętrzny Służby Więziennej, wzorowany - jak zapewniają pomysłodawcy - na rozwiązaniach wprowadzonych w Policji czy Straży Granicznej. Będzie on stanowił swoistą służbę specjalną, która będzie miała szerokie uprawnienia w ramach prowadzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym do inwigilacji.

"Bezpośredni kontakt z osobami izolowanymi, często powiązanymi ze światem zorganizowanej przestępczości, bezpośrednio może wiązać się z zagrożeniem korupcją czy innymi próbami wywierania nacisku na funkcjonariuszy ze strony tych osób lub osób z nimi powiązanych i pozostających na wolności" - czytamy w uzasadnieniu projektu, przygotowanego przez resort sprawiedliwości, którego celem jest wprowadzenie szeregu ważnych zmian do ustawy o Służbie Więziennej. W związku m.in. z sytuacją, w jakiej pełnią służbę mundurowi tej formacji, Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje powołanie w jej ramach Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej (IWSW). Ma to być wyodrębniona jednostka organizacyjna, realizująca zadania polegające na rozpoznawaniu, zapobieganiu i wykrywaniu oraz uzyskiwaniu i utrwalaniu dowodów przestępstw popełnionych przez osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych, osoby niebędące funkcjonariuszami lub pracownikami Służby Więziennej w związku z wykonywaniem czynności służbowych przez funkcjonariuszy lub pracowników Służby Więziennej, a także samych funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej w związku z wykonywaniem czynności służbowych. Resort podkreśla, że tego typu rozwiązania prawno-organizacyjne działają już w innych formacjach, a jest to np. Biuro Spraw Wewnętrznych Policji czy Biuro Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej. 

Do tej pory w więziennej formacji funkcjonowało Biuro Spraw Wewnętrznych, które jest komórką organizacyjną Centralnego Zarządu Służby Więziennej. Co prawda realizowała ona zadania szkoleniowe, kontrolne oraz nadzorcze, natomiast nie była wyposażona w uprawnienia pozwalające na realizację zadań polegających na rozpoznawaniu, zapobieganiu i wykrywaniu przestępstw popełnionych przez osadzonych, a także funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej w związku z wykonywaniem czynności służbowych. A, jak to ujmuje resort, hermetyczność "środowiska osadzonych i funkcjonariuszy" oraz ich odizolowanie powoduje, że zadania te są utrudnione do realizacji przez policję czy Centralne Biuro Antykorupcyjne. "Należy zauważyć, że tylko znając charakter formacji i jej wewnętrzne uwarunkowania można skutecznie zwalczać tego rodzaju zagrożenia" - zapewniają twórcy projektu, usprawiedliwiając tym samym dlaczego muszą być to ludzie z wewnętrz.

Przy czym funkcjonariusze Służby Więziennej nie zostali wyposażeni w żadne uprawnienia pozwalające z jednej strony na rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw popełnianych przez funkcjonariuszy i pracowników SW, z drugiej zaś umożliwiające skuteczne podjęcie bezpośrednich działań w stosunku do sprawców tych przestępstw, a związanych z funkcjonowaniem formacji. Dlatego też, proponuje się przyznanie wąskiej grupie funkcjonariuszy Służby Więziennej, wykonujących wyłącznie zadania w ramach IWSW, uprawnień do prowadzenia czynności administracyjno-porządkowych oraz operacyjno-rozpoznawczych, na wzór innych służb porządku publicznego.

fragment uzasadnienia projektu o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Szefem tej komórki będzie powoływany przez ministra sprawiedliwości Szef Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej. Co ważne, szef Ministerstwa Sprawiedliwości będzie wyposażony w pewną prerogatywę, a dokładnie możliwość polecenia Szefowi IWSW objęcia rozpoznaniem określonych obszarów działania osadzonych oraz funkcjonariuszy w kontekście przestępstw popełnionych przez nich lub pracowników formacji w związku z wykonywaniem czynności służbowych. Do 31 stycznia natomiast minister będzie otrzymywał również informację o działalności komórki poprzedni rok.

Sami funkcjonariusze IWSW uzyskają uprawnienia, nie przysługujące innym strukturom SW, m.in. do: legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości, dokonywania sprawdzenia prewencyjnego, ujmowania osoby w zakresie niezbędnym do realizacji zadań w celu niezwłocznego przekazania tych osób policji lub innym właściwym organom, a także szersze uprawnienie w zakresie użycia broni palnej w celu zabezpieczenia funkcjonariuszy przy wykonywaniu czynności. Co więcej, będą oni mogli również realizować czynności operacyjno-rozpoznawcze, obejmujące m.in. korzystanie z osobowych źródeł informacji, możliwość pozyskiwania informacji uzyskanych w drodze czynności operacyjno-rozpoznawczych od innych służb, możliwość posługiwania się dokumentami legalizacyjnymi czy retencję metadanych (telekomunikacyjnych, internetowych, pocztowych).

Resort podkreśla również, że konieczność prowadzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych przez funkcjonariuszy IWSW będzie wymagała również uprawnienia do stosowania kontroli operacyjnej – zarządzanej przez sąd za zgodą Prokuratora Generalnego, dokonywania w sposób niejawny – za pisemną zgodą Prokuratora Generalnego, do zawężonego katalogu przestępstw – nabycia, zbycia lub przejęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi albo których wytwarzanie, posiadanie, przewożenie lub którymi obrót są zabronione, a także przyjęcia lub wręczenia korzyści majątkowej czy dostępu do tajemnic prawnie chronionych – na podstawie postanowienia wydanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie, do zawężonego katalogu przestępstw – dostęp do informacji przetwarzanych m.in. przez zakłady ubezpieczeń oraz objętych tajemnicą bankową, tajemnicą skarbową, informacji przetwarzanych przez organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego, a także informacji dotyczących umów o rachunek papierów wartościowych, umów o rachunek pieniężny, umów ubezpieczenia lub innych umów dotyczących obrotu instrumentami finansowymi, a w szczególności z przetwarzanych przez uprawnione podmioty danych osób, które zawarły takie umowy.

Resort zakłada również, że funkcjonariusze IWSW otrzymywać będą dodatek specjalny o charakterze stałym, w wysokości do 100 proc. kwoty bazowej. Jego wysokość określał będzie szef IWSW na wniosek kierownika komórki organizacyjnej, a dla samego szefa IWSW i jego zastępców - szef resortu sprawiedliwości na wniosek tegoż szefa.

Jak informował w październiku br. InfoSecurity24.pl, o tym, że w Służbie Więziennej powstać powinna jednostka na wzór Biura Spraw Wewnętrznych Policji, której celem byłoby wykrywanie przestępstw popełnianych w związku ze służbą przez funkcjonariuszy i zapobieganiu takim zjawiskom, mówiło się już od jakiegoś czasu. Taki postulat wysunęła w pierwszej połowie roku Prokuratura Krajowa, która - przy okazji zatrzymania funkcjonariuszy, w tym dyrektora i zastępcy dyrektora Zakładu Karnego w Nowogardzie - w kontekście braku takiej komórki, pisała o "istotnej luce systemowej". W związku z tym, Prokuratura zwróciła się do resortu sprawiedliwości by ten rozważył powołanie w ramach SW wyspecjalizowanej jednostki z uprawnieniami i pozycją na wzór Biura Spraw Wewnętrznych Policji. Jak widać, resort przyznał jej rację.

Pomysł utworzenia Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej oceniła już m.in. Fundacja Panoptykon, podkreślając że będzie to 10 instytucja w kraju zajmującą się ściganiem przestępstw i posiadającą uprawnienia do inwigilacji, która w Polsce nie jest wystarczająco kontrolowana przez polskie władze. Zresztą to właśnie Fundacja przygotowała petycję, która trafiła w tym roku do Sejmu i Senatu, a zakładała niezbędność podjęcia inicjatywy ustawodawczej dotyczącej wprowadzenia kontroli nad działaniami inwigilacyjnymi policji i służb specjalnych. W sprawie przepisów pozwalających służbom specjalnym na zbieranie informacji o obywatelach alarmuje również od paru lat Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Sytuacja pogorszyć miała się w 2016 roku, wraz ze zwiększeniem uprawnień służb.

Sam projekt zmian w ustawie o Służbie Więziennej ma ponad 100 stron, a jego uzasadnienie ponad 70. Ważnych modyfikacji w dokumencie, proponowanych przez resort sprawiedliwości, jest więc znacznie więcej i zasługują one na oddzielne opracowanie. Ministerstwo szacuje, że łączne całościowe skutki finansowe związane z wejściem w życie projektu ustawy w latach 2022-2031 ukształtują się na poziomie 558 888 961 złotych i obejmują zarówno wydatki, które zostaną sfinansowane w ramach obecnego limitu wydatków więziennictwa, jak i wydatki które obecnie nie znajdują zabezpieczenia w budżecie więziennictwa i muszą zostać przyznane jako dodatkowe środki zwiększające budżet więziennictwa.

MR

Komentarze (11)

  1. Klawisz

    Zaraz się okaże, że trzeba zamknąć Wołów, Wronki , Czarne i Sztum bo nie będzie rąk do pracy, i ci wy wtedy zrobicie ? Zamiast budować zakłady i areszty w miejscach gdzie złodziejstwo będzie odizolowane od świata to łatacie stare rudery za grube miliony i wcale złodziej nie musi korumpować strażnika bo okno celi 10 m od ulicy , kumple przyjadą lotkę strzeli i się ustawia zeznania świadków , a jak już pan Ziobro dba o swój resort to niech rzuci okiem w jaki sposób tymczasowo aresztowani mają wydawane zgody na telefony to jest dopiero cyrk , szkoda że osoby które wydają te zarządzenia nie ponoszą odpowiedzialności,bo jak można wydać Gruzinowi, Niemcowi czy Francuzowi zgodę na kontakt nie biorąc pod uwagę faktu że nikt nie jest w stanie nadzorować takich rozmów, a jeszcze lepsze są zarządzania gdzie na zgodzie widnieje kumpel z pod celi jako "kuzyn" który niedawno wyskoczył , tak więc szanowny panie Ziobro porządki proponuję zacząć od góry bo wszak ryba psuje się od głowy.

    1. inwigilowany

      uderz w stół a nożyce się odezwą.

    2. Sztabowy sierzant

      I tu jest pies pogrzebany szkoda kasy na te stare jednostki mimo że są jednymi z najważniejszych w okręgach brak toalet, zimno na peronie ale najważniejsze że osadzony ma ciepełko i może napisać paszkwile na oddziałowych które będą rozpatrywane od ręki a ty licz na szczęście i mądrego przełożonego który może będzie mieć jaja i ci pomoże a jak nie to prawnik i dwa lata z głowy

  2. Gruu

    Reorganizują 34 jednostki by mieć etary na nowy twór w SW a pieniędzy na szumnie zapowiadane nagrody nie widać

  3. Gruu

    1.Etaty z ,, reorganizowanych,, jednostek trafią do IGSW 2. Gdzie obiecane pieniądze na nagrody bo podobno już ich nie będzie w tym roku

  4. Klawisz

    A skąd ci specjaliści będą brali te informacje operacyjne? Czy w taki sam sposób jak obnecne biuro skarg? Jakiś bandyta zadzwoni lub list wyśle bo klawisza nienawidzi i przyjedzie pan/pani major co to prawdziwego bandytę widziała tylko w filmie o Kojaku, zakuje klawisza w kajdany i zamknie do wyjaśnienia? Coś czuję, że ta nowa spec komórka będzie chroniła nas tak samo jak monitoring codziennie przeglądany...

  5. Troll leśny

    Jak znam życie, to głównym zadaniem tej komórki, będzie pilnowanie by nic się nie wydało na zewnątrz :)

  6. .....

    To dajcie wiecej kasy dla f_szy i nie bedzie korupcji i nie bedzie potrzebna tak grupa oficerow. Dajcie zarobic za ciezka prace tym na samym dole. Zamykacie zaklady a otwieracie jakies bezsensowne komurki.

  7. Remek10

    Proponuję aby nowa komórka w pierwszej kolejności prześwietliła Centralny Zarząd i Okręgowe Inspektoraty SW oraz błyskawiczne kariery w Służbie Więziennej. A zwłaszcza powiązania rodzinne powiązane z karierami i awansami. Wiadomo "ryba psuje się od głowy"

  8. Wrr

    Panie Ziobro panu to chyba woda sodowa do głowy uderzyła.. w służbie więziennej owszem pracują ludzie ale niestety też i pseudo ludzie którzy myślą że wyposażenie w pałkę i inne środki przymusu bezpośredniego mogą pomiatać wskazanym ale karma lubi wracać ktoś kiedyś ich podobnie potraktuje

  9. Gad

    Gdzieś trzeba upchnąć absolwentów WSWS. Na oddział przecież nie pójdą.

  10. Senior+

    Hahaha,,,,,,,nic nowego - wraca Komuna lat 50...60....70.... !!!!

  11. sw

    Ludzie co wy robicie w sw niema kto robić przyjmują ludzi niepełnosprawnych umysłowo a wy tu takie cyrki urządzacie dno dna