Projekt rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego został opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Dokument ma dostosować przepisy wykonawcze do zmian przyjętych w ustawie o ruchu drogowym, które w Dzienniku Ustaw zostały opublikowane pod koniec zeszłego roku.

Kluczowa modyfikacja zawarta w noweli rozporządzenia dotyczy dopisania podstawy prawnej do prowadzenia kontroli drogowej przez funkcjonariusza Straży Granicznej w ubraniu cywilnym. „Projektowana nowelizacja ma na celu uwzględnienie w przepisach wykonawczych ustawowego uprawnienia Straży Granicznej w zakresie możliwości wykonywania kontroli ruchu drogowego w obszarze zabudowanym przez nieumundurowanego funkcjonariusza Straży Granicznej” – czytamy w uzasadnieniu.

Dzięki temu zostanie zapewniona spójność przepisów Policji i Straży Granicznej przy realizacji podobnych zadań, a także zapewniona szybsza, sprawniejsza oraz bardziej efektywna realizacja zadań przez funkcjonariuszy Straży Granicznej.
fragment uzasadnienia projektu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zmieniającego rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego.

W uzasadnieniu projektu resort wskazuje, że zmiana ma przede wszystkim usprawnić działania pionu operacyjno-śledczego Straży Granicznej, którzy na ogół pełnią służbę w ubraniu cywilnym. „Podczas realizacji czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo-śledczych funkcjonariusze ci znajdują się w miejscu zdarzenia, gdzie dochodzi do popełnienia przestępstwa na gorącym uczynku” – podkreślili autorzy projektu.

„Dynamika podejmowanych działań i ryzyko utraty dowodów są najczęściej argumentem do podjęcia działań związanych z dokonaniem kontroli drogowej bez zbędnej zwłoki, natomiast obowiązujące przepisy utrudniają dokonanie tych czynności przez nieumundurowanego funkcjonariusza Straży Granicznej. Z kolei wezwanie umundurowanego patrolu Straży Granicznej lub Policji, który dokona tych czynności wiąże się z wydłużeniem czasu realizacji czynności kontrolnych, w zależności od dostępności patroli w danym rejonie” – podało MSWiA.

W uzasadnieniu czytamy, że potrzeba wykonywania kontroli ruchu drogowego przez nieumundurowanych funkcjonariuszy Straży Granicznej dotyczy również planowanych działań operacyjno-śledczych, w ramach których wytypowane zostały osoby lub pojazdy mogące uczestniczyć w przestępczym procederze, co wymaga dodatkowych ustaleń, potwierdzenia, czy też zarejestrowania. „Czynności te prowadzą nieumundurowani funkcjonariusze pionu operacyjno-śledczego Straży Granicznej w nieoznakowanych pojazdach. Zaplanowanie do działań funkcjonariusza umundurowanego, który obecnie jest wyłącznie uprawnionym do przeprowadzenia kontroli drogowej, wiąże się w takich przypadkach z ryzykiem dekonspiracji planowanych czynności operacyjnych Straży Granicznej” – zaznaczył resort.

MSWiA zwraca uwagę, że problem ma wymiar praktyczny zwłaszcza w kontekście przestępczości transgranicznej i presji migracyjnej. „Obecnie w dużej mierze problem braku uprawnienia do wykonywania kontroli ruchu drogowego przez nieumundurowanych funkcjonariuszy Straży Granicznej dotyczy nielegalnego przekraczania granicy przez migrantów z Białorusi do Polski, którzy następnie są transportowani wszelkimi możliwymi środkami transportu drogowego z rejonów przygranicznych do granicy polsko-niemieckiej” – wyjaśniło MSWiA.

Tym samym, w aktualnej sytuacji geopolitycznej, przede wszystkim związanej z presją migracyjną i działalnością grup przestępczych, które organizują nielegalną migrację bądź pomagają w nielegalnym przekroczeniu granicy państwowej lub nielegalnym pobycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przedmiotowe uprawnienie jest szczególnie istotne. Będzie to dotyczyło również innego rodzaju przestępczości, której zwalczanie pozostaje we właściwości Straży Granicznej m.in. związanej z przemycanymi wyrobami akcyzowymi, narkotykami, fałszywymi dokumentami itp.
fragment uzasadnienia projektu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zmieniającego rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego.

Projekt rozporządzenia nie ogranicza się jednak wyłącznie do kwestii uprawnień Straży Granicznej. Wprowadza on również zmiany związane z nową kategorią kierowców poniżej 18. roku życia, którą ustanowiono nowelizacją ustawy – Prawo o ruchu drogowym z 17 października 2025 roku.

Zgodnie z nowymi przepisami młodociany kierowca musi podróżować w towarzystwie pasażera-opiekuna spełniającego określone warunki, m.in. posiadającego co najmniej pięcioletnie doświadczenie w prowadzeniu pojazdów i niebędącego w stanie nietrzeźwości. Projekt rozporządzenia przewiduje, że w uzasadnionych przypadkach kontrolujący będzie mógł wystąpić do starosty z wnioskiem o ocenę stanu zdrowia takiego pasażera, analogicznie jak ma to miejsce obecnie wobec kierującego pojazdem.

„Jako termin wejścia w życie rozporządzenia zaproponowano, aby rozporządzenie weszło w życie z dniem 3 marca 2026 r., co ma na celu skorelowanie z datą wejścia w życie ustawy z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw” – dodało w uzasadnieniu MSWiA.