- WIADOMOŚCI
Do badania wystąp. Więzienni specjalsi pod szczególnym nadzorem
Funkcjonariusze Grup Interwencyjnych Służby Więziennej będą przechodzić badania okresowe co roku – przewiduje projekt rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Zmiany obejmą również funkcjonariuszy pełniących funkcję zbrojmistrza oraz mechanika uzbrojenia, wobec których mają obowiązywać jednakowe zasady profilaktycznej opieki zdrowotnej. Projektodawcy uzasadniają nowe rozwiązania specyfiką wykonywanych zadań i związanym z nimi ryzykiem zawodowym.
Projekt rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie zadań służby medycyny pracy wynikających ze specyfiki ryzyka zawodowego w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej został opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Jak czytamy w uzasadnieniu, dokument ma zastąpić przepisy obowiązujące od 2009 roku. Jego wydanie jest konieczne – jak przekonują autorzy – ze względu na „kompleksowe dostosowanie obowiązujących regulacji do zmian, jakie nastąpiły w przepisach prawa oraz organizacji służby medycyny pracy Służby Więziennej”.
W dokumencie wskazano, że w ostatnich latach zmieniły się m.in. przepisy dotyczące profilaktycznej opieki zdrowotnej nad funkcjonariuszami i pracownikami, zasady przeprowadzania badań profilaktycznych oraz organizacja realizacji zadań służby medycyny pracy. Aktualizacji wymagała również ocena ryzyka zawodowego na poszczególnych stanowiskach służbowych.
Jedną z najważniejszych zmian będzie skrócenie okresu między badaniami okresowymi funkcjonariuszy Grup Interwencyjnych Służby Więziennej. Obecnie przechodzą je co trzy lata. Po wejściu w życie nowych przepisów badania miałyby odbywać się co roku.
Autorzy uzasadniają tę propozycję specyfiką służby pełnionej przez tę grupę. W uzasadnieniu wskazano na „szczególne narażenie tej grupy na przewlekły stres zawodowy oraz inne czynniki wynikające z zakresu wykonywanych zadań”. Rocznym cyklem badań ma zostać objętych około 250 funkcjonariuszy.
Projekt rozporządzenia przewiduje również objęcie jednakowymi zasadami profilaktycznej opieki zdrowotnej funkcjonariuszy pełniących funkcję zbrojmistrza oraz mechanika uzbrojenia. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu, „zakres obowiązków wykonywanych przez obie grupy wiąże się z narażeniem na takie same lub porównywalne czynniki szkodliwe występujące podczas konserwacji, naprawy i obsługi uzbrojenia”.
Zdaniem autorów dokumentów charakter wykonywanych czynności uzasadnia stosowanie wobec obu grup „jednakowych zasad monitorowania stanu zdrowia i profilaktycznej opieki zdrowotnej, niezależnie od formalnej nazwy pełnionej funkcji”.
Warto jednak zaznaczyć, że ujednolicenie zasad opieki zdrowotnej nie oznacza objęcia zbrojmistrzów i mechaników uzbrojenia corocznymi badaniami. Skrócenie okresu między badaniami z trzech lat do roku dotyczy funkcjonariuszy Grup Interwencyjnych Służby Więziennej.
Kolejna zmiana dotyczy konsultacji psychologicznych. Projekt zakłada, że funkcjonariusze i pracownicy Służby Więziennej będą kierowani na taką konsultację podczas każdego badania okresowego. Będzie to możliwe również przy innym badaniu profilaktycznym, jeżeli potrzebę konsultacji wskaże lekarz.
Jak podkreślono w uzasadnieniu, rozwiązanie ma „zapewnić powszechność profilaktyki psychologicznej, przy jednoczesnym zachowaniu możliwości indywidualizacji opieki zdrowotnej”. Lekarz wykonujący badania będzie mógł również częściej kierować daną osobę na badania lub konsultacje, jeżeli będzie to wynikało z jej stanu zdrowia albo warunków pełnienia służby lub wykonywania pracy.
Projekt przewiduje również wydłużenie okresu między badaniami okresowymi z trzech do pięciu lat dla części funkcjonariuszy i pracowników wykonujących obowiązki administracyjne. Zmiana ma objąć łącznie 1572 osoby: 535 w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej, 777 w okręgowych inspektoratach oraz 260 w ośrodkach szkolenia SW.
W uzasadnieniu podkreślono, że w przypadku stanowisk administracyjnych objętych zmianą „nie występują, co do zasady, czynniki narażenia charakterystyczne dla służby wykonywanej w bezpośrednim kontakcie z osobami pozbawionymi wolności”. Chodzi przede wszystkim o narażenie na czynniki biologiczne oraz zwiększone ryzyko utraty zdrowia i życia związane z wykonywaniem czynności ochronnych i interwencyjnych.
W przypadku ośrodków szkolenia zmiana obejmie wyłącznie osoby wykonujące obowiązki administracyjne. Nie dotyczy więc całej kadry tych placówek. Projektodawcy zaznaczyli, że część zatrudnionych tam osób wykonuje zadania związane z bezpośrednim kontaktem z osobami pozbawionymi wolności, m.in. w pionie ochronnym i kwatermistrzowskim. Zmiana nie obejmie osób uczestniczących w działaniach ochronnych i interwencyjnych, takich jak alarmy czy przeszukania jednostek organizacyjnych SW.
Projektodawcy wskazują, że wydłużenie okresu między badaniami pozostaje zgodne z obowiązującymi zasadami profilaktycznej opieki zdrowotnej. Przywołują przepisy przewidujące możliwość ustalania terminów badań okresowych w przedziale od dwóch do pięciu lat, zależnie od rodzaju wykonywanej pracy i występujących czynników narażenia.
W uzasadnieniu projektu przedstawiono również szacunkowe skutki finansowe proponowanych zmian. W 2025 roku w Służbie Więziennej wykonano 4182 badania profilaktyczne funkcjonariuszy i pracowników. Wydatkowano na nie łącznie 4 404 305,35 zł, co oznacza, że średni koszt jednego badania wyniósł 1053,16 zł.
Przy przyjętych założeniach projektodawcy oszacowali, że średnioroczna liczba badań zmniejszy się z około 607, według obecnie obowiązujących przepisów, do około 564 po wejściu w życie nowych regulacji. Koszt badań miałby wynieść odpowiednio około 639 067 zł oraz 594 tys. zł rocznie. Oznaczałoby to zmniejszenie wydatków o około 45 tys. zł w skali roku.
Wyliczenia uwzględniają zarówno wydłużenie okresu między badaniami dla 1572 osób zatrudnionych na stanowiskach administracyjnych, jak i skrócenie go z trzech lat do roku dla 250 funkcjonariuszy GISW.
Projektodawcy zastrzegają jednak, że przedstawione kwoty mają charakter orientacyjny. Rzeczywista liczba badań zależy m.in. od konieczności przeprowadzania badań kontrolnych, zmian stanowisk i czynników narażenia, a także indywidualnej sytuacji zdrowotnej funkcjonariuszy i pracowników. Jak zaznaczono w uzasadnieniu, „termin kolejnego badania okresowego każdorazowo ustala lekarz medycyny pracy”, biorąc pod uwagę m.in. stan zdrowia, charakter obowiązków i występujące zagrożenia.
Projekt zawiera przepisy przejściowe. Badania profilaktyczne rozpoczęte, ale niezakończone przed wejściem w życie rozporządzenia, będą prowadzone na dotychczasowych zasadach. Nowe przepisy mają wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.



