Policjanci bez wyrównań. NSA: podwyżka od marca była zgodna z prawem

Jak informuje „Rzeczpospolita”, prawomocne rozstrzygnięcia NSA dotyczą policjantów, którzy po zakończeniu służby domagali się przeliczenia należności za styczeń i luty 2023 roku. Chodziło nie tylko o podwyższenie ostatnich uposażeń, ale też o konsekwencje dla wysokości emerytur.

Podwyżka od marca, niższe świadczenie na lata

Przypomnijmy, w ustawie okołobudżetowej na 2023 rok termin zastosowania nowej kwoty bazowej dla funkcjonariuszy przesunięto z 1 stycznia na 1 marca. W rezultacie podwyżka wynosząca 7,8 proc. nie objęła tych, którzy zdecydowali się zakończyć służbę w pierwszych dwóch miesiącach roku.

To właśnie data odejścia przesądziła o tym, kto otrzymał wyższe uposażenie, a kto przeszedł na zaopatrzenie emerytalne wyliczone na mniej korzystnych zasadach. Według danych przywoływanych w jednej z interpelacji poselskich różnica w wysokości emerytury mogła wynieść średnio od 300 do 700 złotych miesięcznie.

Byli policjanci próbowali dochodzić wyrównania. Wnosili o wypłatę różnicy za styczeń i luty 2023 roku, wraz z odsetkami, oraz o korektę świadczeń związanych z odejściem ze służby. Komendanci wojewódzcy Policji odmawiali, wskazując, że do końca lutego obowiązywała wcześniejsza, niższa kwota bazowa. Ich stanowisko podtrzymał następnie komendant główny Policji.

NSA: funkcjonariusze nie byli w tej samej sytuacji

Jak podaje „Rzeczpospolita”, NSA nie podzielił zarzutów odnoszących się do naruszenia zasady równości. Sąd uznał, że policjanci, którzy odeszli przed 1 marca 2023 roku, oraz funkcjonariusze pozostający w służbie po tej dacie, nie tworzyli jednej grupy znajdującej się w identycznej sytuacji prawnej.

NSA zwrócił również uwagę, że przepisy nie ustanawiają bezwzględnego obowiązku podnoszenia kwoty bazowej każdego roku od 1 stycznia. Ustawodawca mógł więc określić inny termin wejścia w życie podwyżki – i w 2023 roku z tej możliwości skorzystał.

Sąd przesądził też, że spory o uposażenie za okres pozostawania w służbie powinny być prowadzone w trybie administracyjnym. Stosunek służbowy funkcjonariusza ma bowiem charakter administracyjnoprawny, a zwolnienie ze służby nie zmienia charakteru roszczeń dotyczących okresu jej pełnienia.

W tle pozostaje motywacja, dla której przesunięto podwyżkę. Mechanizm miał zniechęcić funkcjonariuszy do odejścia w pierwszych miesiącach 2023 roku. Ówczesny wiceszef MSWiA Maciej Wąsik wprost mówił o likwidacji „mechanizmu podwójnej zachęty do przechodzenia na emeryturę”.

Z perspektywy państwa był to więc instrument kadrowy. Z perspektywy funkcjonariuszy, którzy mimo wszystko odeszli na przełomie stycznia i lutego, pociągnął on jednak za sobą trwałe konsekwencje. Nie chodziło bowiem o jednorazową różnicę w wypłacie, lecz także o podstawę wpływającą na późniejszą emeryturę.

Resort przyznaje, ale naprawy nie zapowiada

Już w lutym informowaliśmy, że obecne kierownictwo resortu spraw wewnętrznych nie kwestionuje negatywnych skutków regulacji. Wiceminister Wiesław Szczepański wprost wskazał, że przepisy były niekorzystne dla funkcjonariuszy przechodzących na emeryturę od 1 stycznia do 28 lutego 2023 roku.

Jednocześnie przekazał, że nie widzi możliwości nowelizowania wygasłej ustawy okołobudżetowej, a minister finansów negatywnie odnosi się do systemowego rozwiązania problemu. W konsekwencji resortowa diagnoza nie przełożyła się na propozycję wyrównania świadczeń.

Nadzieję części środowiska wciąć wiąże z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym zgodności art. 41 ustawy okołobudżetowej z Konstytucją, w tym z zasadą sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. Postępowaniu nadano wprawdzie dalszy bieg, ale jak na razie nie doszło do żadnego rozstrzygnięcia. Najnowsze wyroki NSA pokazują jednak, że argument o niesprawiedliwości rozwiązania, może okazać się niewystarczający.

Rozstrzygnięcie NSA nie zamyka jednak dyskusji o tym, czy państwo powinno wykorzystywać instrument płacowy jako narzędzie polityki kadrowej, jeśli jego skutki mogą towarzyszyć byłym funkcjonariuszom przez całe lata emerytury?

Dziś mundurowi słyszą więc dwie komunikaty. Pierwszy: rozwiązanie było dla nich niekorzystne. Natomiast drugi: nie będzie systemowego mechanizmu, który miałby tę stratę zrekompensować.