SAFE dla służb i spór o pieniądze. MON przeciwne przekazaniu środków ABW

W całej sprawie chodzi o projekt rozporządzenia zmieniającego przepisy dotyczące warunków i trybu planowania oraz finansowania zadań realizowanych w ramach przygotowań obronnych państwa. 

W kolejnej turze uzgodnień międzyresortowych minister koordynator służb specjalnych wskazał, że katalog beneficjentów mechanizmu powinien zostać rozszerzony o Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W piśmie wysłanym do MON, przedstawiciele ministra koordynatora specsłużb wskazują, że ABW „nie dysponuje dedykowanymi instrumentami finansowymi, wspierającymi w sposób systemowy jej modernizację techniczną”.

Jak dodano, Agencja nie jest obecnie uprawniona do korzystania z instrumentu na rzecz zwiększania bezpieczeństwa Europy – funduszu SAFE, programu modernizacji służb mundurowych ani Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych oraz Funduszu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej.

W praktyce oznacza to, że projektowany mechanizm pozamilitarnych przygotowań obronnych mógłby stać się dla ABW dodatkową ścieżką finansowania inwestycji i zakupów. Rozwiązanie, które ma pozwolić finansować przedsięwzięcia służb podległych MSWiA, miałoby więc – zgodnie z pomysłem koordynatora służb – objąć także największą służbę specjalną w Polsce.

W dokumentach pojawia się też argument, że brak stabilnych, systemowych instrumentów modernizacyjnych może ograniczać zdolność ABW do wykonywania nowych zadań. Wśród wskazanych obszarów wymieniono przeciwdziałanie ingerencjom w polską przestrzeń informacyjną, rozpoznawanie i neutralizowanie treści terrorystycznych w internecie, zwalczanie cyberterroryzmu i cyberszpiegostwa, a także działania w ramach krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.

MON mówi "nie"

Czy ABW zostanie wpisana do katalogu podmiotów uprawnionych do korzystania z mechanizmu programowania pozamilitarnych przygotowań obronnych? Zdaniem ministra koordynatora służb specjalnych bez takiego rozwiązania Agencja może pozostać poza systemowym finansowaniem części modernizacji istotnej dla realizacji jej ustawowych zadań. I choć decyzja nie została jeszcze podjęta, to resort obrony narodowej – będący gospodarzem rozporządzenia – jest do pomysłów dopisania do katalogu służb ABW nastawiony sceptycznie. Uwagi zgłoszone przez ministra koordynatora nie zostały uwzględnione w projekcie i pozostają częścią protokołu rozbieżności.

Nie podważając istotnej roli, jaką Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW) odgrywa w zapewnieniu bezpieczeństwa państwa, należy zauważyć, że zadania ABW (określone w art. 5 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu) są ukierunkowane na zwalczanie przestępczości oraz działania o charakterze kontrwywiadowczym. Nie wskazano, jakie zadania wynikające z planu operacyjnego funkcjonowania ABW miałyby stanowić podstawę do zabezpieczenia dodatkowych środków.
Fragment protokołu rozbieżności do projektu rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i trybu planowania i finansowania zadań wykonywanych w ramach przygotowań obronnych państwa realizowanych przez organy administracji rządowej, organy samorządu terytorialnego i przedsiębiorców.

Jak podkreśla MON, „fakt, że ABW jest służbą mundurową, a jej Szef jest jednym z podmiotów, z którymi Minister Obrony Narodowej uzgadnia Plan Reagowania Obronnego, nie stanowi uzasadnienia dla finansowania w ramach Programu Pozamilitarnych Przygotowań Obronnych Rzeczypospolitej Polskiej innych niż dotychczas przedsięwzięć (przygotowania stanowisk kierowania Szefa ABW)”. Resort obrony dodaje też, że „celem programowania pozamilitarnych przygotowań obronnych jest zapewnienie właściwym organom zdolności do realizacji zadań określonych w planach operacyjnych, a nie modernizacja techniczna i zabezpieczenie działalności bieżącej służb, do której odwołuje się w uzasadnieniu zgłaszający”.

Dokumentem zajmie się teraz Stały Komitet Rady Ministrów i to tam zapadnie ostateczna decyzja dotycząca dodatkowych środków dla Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Podstawowe pytanie dotyczy jednak puli środków, jakie dziś rząd zamierzał wyasygnować na „SAFE dla służb”. Czy jeśli rząd zdecyduje się na to, by ABW stała się beneficjentem Programu Pozamilitarnych Przygotowań Obronnych, w systemie pojawią się dodatkowe pieniądze, a może zwiększenie liczby formacji uprawnionych do korzystania z tych środków sprawi jedynie, że „finansowy tort” zwyczajnie podzielić trzeba będzie na więcej kawałków?