Nowoczesny system łączności czy relikt lat 90.? MSWiA odpowiada

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w ciągu kilku najbliższych lat planuje objąć zasięgiem radiowym SBŁP-T (podsystemu bezpiecznej radiowej łączności trankingowej) obszar całego kraju – poinformował sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański. Obecnie szacuje się, SBŁP-T swoim zasięgiem obejmuje około 65 procent powierzchni Polski.

Celem Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej jest zapewnienie szyfrowanej, odpornej na zakłócenia komunikacji wojsku, służbom mundurowym, administracji publicznej oraz podmiotom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo wewnętrzne. SBŁP jest szczególnie ważne w obliczu wojny hybrydowej, klęsk żywiołowych czy konfliktów zbrojnych – bez niezawodnej łączności państwo nie jest w stanie funkcjonować.

Do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynęła interpelacja Michała Wawra, posła Konfederacji. Jak ocenił polityk, „wdrożenie podsystemu radiowego SBŁP-T opartego na technologii TETRA (z lat 90. XX wieku) (…) budzi szereg wątpliwości natury organizacyjnej, technicznej i finansowej”.

Wawer zapytał się między innymi czy SBŁP-T zapewni pełną interoperacyjność między systemami komunikacji radiowej administracji publicznej, dlaczego do SBŁP-T wybrano system TETRA oraz czy wybór obcego produktu bez „kodów startowych” jest bezpieczny dla SBŁP-T, doprecyzowując, że chodzi o całkowity brak wpływu na algorytmy szyfrowania i identyfikacji, niemodyfikowalne sprzętowe szyfrowanie itp.

Czym jest TETRA

W odpowiedzi na interpelację wiceszef MSWiA Tomasz Szymański, który również jest pełnomocnikiem rządu do spraw Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej, wskazał, że w 2024 roku NIK wskazała na problem braku jednolitego i ogólnokrajowego systemu radiowego dla służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo publiczne. Dlatego też rząd zdecydował się na budowę zintegrowanego systemu komunikacji w standardzie TETRA, z szyfrowaniem interfejsu radiowego w standardzie TEA2, z uwzględnieniem szerokiego stosowania szyfrowania pomiędzy urządzeniami końcowymi „end to end” dla służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.

„Obecnie łączność radiowa wymaga dalszej rozbudowy, jednak podsystem SBŁP-T zapewnia interoperacyjność, szyfrowanie, redundancję i dostępność na wszystkich poziomach zarządzania kryzysowego. Zapewnia także sieci współdziałania dla wszystkich służb resortu spraw wewnętrznych i administracji. Problem zdiagnozowany przez NIK zatem został skutecznie rozwiązany” – ocenił Szymański.

Jak wyjaśnił wiceszef MSWiA, TETRA (TErrestrial TRunked RAdio) jest otwartym standardem cyfrowej radiotelefonicznej łączności dyspozytorskiej, opracowanym przez Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych. Jest on nadal rozwijany i uwzględniany w systemach łączności krytycznej Unii Europejskiej. Wykorzystuje się go do łączności transgranicznej dla służb bezpieczeństwa, porządku publicznego i ratownictwa w UE.

Szymański zaznaczył, że rząd, wybierając radiowy system łączności, analizował doświadczenia krajów posiadających i wykorzystujących systemy TETRA. „Wiele państw europejskich, w tym Wielka Brytania i Finlandia, nie wycofuje się z systemów TETRA, lecz dokonuje powolnej migracji, a w planach tych państw nie przewiduje się wycofania się z systemów TETRA, lecz rozszerzenie ich funkcjonalności i migrowanie do nowoczesnych, ustandaryzowanych systemów łączności krytycznej, zgodnych z procedowanym europejskim standardem łączności krytycznej” – przekazał wiceszef MSWiA.

Resort ma również uwzględniać doświadczenia państw europejskich związane z budową europejskiego systemu łączności krytycznej. „Szyfrowanie w systemie TETRA spełnia wymagania bezpieczeństwa SBŁP-T dotyczące szyfrowania interfejsu radiowego i korzysta z algorytmu TEA2, przeznaczonego dla służb bezpieczeństwa i porządku publicznego, którego wykorzystanie podlega ograniczeniom. Korzystanie ze sprzętu wyposażonego w algorytm TEA2, jak i nabywanie takiego sprzętu wymaga posiadania stosownej licencji TEA2” – wskazał wiceminister.

Który podmiot sfinansuje eksploatację SBŁP

W odpowiedzi na pytanie posła Konfederacji o to, jaki podmiot będzie ponosił koszty eksploatacji SBŁP, Szymański wskazał, że MSWiA powierzyło komendantowi głównemu Policji środki finansowe w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026, na realizację zadań w zakresie SBŁP-T w ramach środków na realizację zadań w obszarze 5 – „Bezpieczna Łączność Państwowa oraz alarmowanie, ostrzeganie i powiadamianie” w ramach działu „System Bezpiecznej Łączności Państwowej”.

„Łączna kwota na oba działy ujęte w obszarze 5 Programu OLiOC jest określona na 304 343 200,00 zł w 2025 r. oraz 289 235 000,00 zł w 2026 r. Pierwszy Program OLiOC został opracowany na lata 2025–2026, a kolejne Programy OLiOC, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, będą opracowywane na okres 4 lat i aktualizowane co 2 lata” – wyjaśnił Szymański.

Wiceminister dodał, że celem budowanej przez MSWiA interoperacyjności jest osiągnięcie niezbędnego minimalnego poziomu transferu informacji pomiędzy rozwiązaniami eksploatowanymi w jednostkach administracji publicznej a systemem ogólnokrajowym SBŁP-T. „Wdrażanie i użytkowanie systemu europejskiego standardu ETSI TETRA, a takim jest podsystem SBŁP-T, nie wymaga jakichkolwiek „kodów startowych”” – zaznaczył Szymański.

Rząd szacuje, że eksploatacja systemów TETRA w Europie będzie prowadzona co najmniej przez najbliższe 15 lat. Nie przewiduje wcześniejszego zakończenia eksploatacji systemu SBŁP-T w przyjętej formule.

Jednym z pytań, które pojawiły się w interpelacji Michała Wawra był koszt wszystkich stacji bazowych (BTS), które razem będą tworzyć sieć TETRY.  „Szacunkowy koszt jednego BTS (bez systemów antenowych i wyposażenia towarzyszącego) mieści się w kwocie około 200 tysięcy złotych. W 2025 roku Komendant Główny Policji otrzymał środki na stacje bazowe systemu wraz z niezbędnym wyposażeniem do instalowania na obszarze całego kraju, z uwzględnieniem priorytetów wskazanych przez służby podległe MSWiA, w kwocie 128 660 000,00 złotych” – podsumował Szymański.