Broń długa, kamizelki balistyczne i nowe procedury. Jak inne państwa zmieniały wyposażenie policji po zamachach?

Atak w Krakowie ponownie wywołał dyskusję o wyposażeniu polskich policjantów. 7 listopada 24-letni mężczyzna wjechał samochodem na Rynek Główny i otworzył ogień z broni automatycznej. W wyniku ataku zginęło sześć osób, a 16 zostało rannych, w tym dwóch policjantów. Sprawca zmarł w szpitalu. Funkcjonariusze biorący udział w akcji nie mieli kamizelek kuloodpornych, a napastnik był uzbrojony w karabinek.

Komendant główny Policji gen. insp. Marek Boroń przekonywał, że akcja została przeprowadzona wzorowo, a od namierzenia zagrożenia do jego zlikwidowania minęło zaledwie kilka minut. Jednocześnie podkreślił, że od dłuższego czasu zabiega o lepsze wyposażenie funkcjonariuszy.

„Chciałbym, żeby policjanci byli uzbrojeni jak najlepiej. O to walczę od dłuższego czasu. Zależało mi na tym, żeby policjanci byli dobrze zabezpieczeni, żeby wszyscy mieli odpowiednie kamizelki, hełmy, broń długą” – mówił Boroń w poniedziałkowej „Debacie Gozdyry”.

Jak zaznaczył, wyposażenie policjantów w broń długą wiąże się jednak nie tylko z zakupem samej broni. Konieczne jest również odpowiednie szkolenie funkcjonariuszy oraz opracowanie zasad jej bezpiecznego przechowywania i używania. „Posiadanie broni długiej to po pierwsze szkolenie. To jest miasto. To by wymagało szkolenia. Po drugie ją trzeba zabezpieczyć, bo nie każda interwencja może być z użyciem broni długiej” – tłumaczył komendant główny.

Jak wskazywał, nie w każdej sytuacji broń długa byłaby właściwym rozwiązaniem. „Jeżeli wychodzimy na interwencję do mieszkania, tam broni długiej nie weźmiemy” – zastrzegł. Jednocześnie zauważył, że w związku z obecną sytuacją w Polsce widok policjantów z bronią długą nie należy już do rzadkości.

„Każdy policjant powinien mieć kamizelkę"

O konieczności zapewnienia funkcjonariuszom odpowiedniej ochrony mówił także przewodniczący NSZZ Policjantów Rafał Jankowski. W rozmowie z InfoSecurity24.pl zwrócił uwagę, że priorytetem powinno być wyposażenie każdego policjanta w indywidualną kamizelkę z wkładami balistycznymi.

„Najpierw trzeba doprowadzić do tego, żeby każdy policjant w Polsce dysponował osobistą kamizelką z wkładami balistycznymi. Jest to jedno z wyzwań, o których mówi też komendant główny Policji” – mówił Jankowski. Jak zaznaczył, problemem pozostają środki budżetowe. „Chcielibyśmy, żeby każdy policjant miał taką kamizelkę już teraz – i tak powinno być. Niestety często dopiero głośne i poruszające wydarzenia, takie jak to, przyspieszają jakiekolwiek zmiany” – powiedział.

Jankowski poinformował również, że już obecnie policjanci kierowani do służby zewnętrznej są tam, gdzie jest to możliwe, wyposażani w broń długą. „Dzisiaj kierujemy policjantów do służby zewnętrznej z bronią długą, tam gdzie jest to możliwe, na infrastrukturę kolejową, na te miejsca, gdzie policjanci nie interweniują bezpośrednio w domu” – wyjaśnił.

Niemcy: broń długa w radiowozach i szkolenia po zamachach

W wielu państwach europejskich podobne pytania pojawiły się po wcześniejszych zamachach i strzelaninach. Jednym z przykładów są Niemcy. Niemieccy policjanci patrolowi standardowo mają pistolety, gaz pieprzowy, pałki, kajdanki i kamizelki balistyczne. W zależności od sytuacji mogą również sięgnąć po broń długą.

Według informacji MSW Nadrenii Północnej-Westfalii od lipca 2018 roku w każdym radiowozie patrolowym w tym landzie znajdują się dwa pistolety maszynowe MP5. Funkcjonariusze mają zabierać je ze sobą, gdy wymaga tego sytuacja.

W przypadku poważnych ataków obowiązuje zasada natychmiastowej interwencji pierwszych funkcjonariuszy, którzy dotrą na miejsce, jeszcze przed przybyciem jednostek specjalnych. Po zamachach w Paryżu w 2015 roku w Nadrenii-Palatynacie przeszkolono około 3,6 tys. funkcjonariuszy. Do radiowozów patrolowych zakupiono również po dwie kamizelki o podwyższonej klasie ochrony. Także w Badenii-Wirtembergii po zamachach w Paryżu zdecydowano o zakupie około 3 tys. nowoczesnych pistoletów maszynowych.

Francja: broń długa dla wybranych jednostek

We Francji standardowym uzbrojeniem policjantów patrolujących duże i średnie miasta jest pistolet półautomatyczny SIG-Sauer SP 2022. Broń długa, w tym karabinki automatyczne HK36 KP2 w specjalnej wersji policyjnej, jest natomiast przypisana do określonych jednostek lub pojazdów.

Po zamachach terrorystycznych w Paryżu w listopadzie 2015 roku w broń tę wyposażono również wyspecjalizowane jednostki policji, m.in. siły CRS oraz brygady BAC.

Po ataku na redakcję „Charlie Hebdo” w styczniu 2015 roku utworzono również operację Sentinelle. Wchodzący w jej skład żołnierze są uzbrojeni m.in. w pistolety Glock i karabinki HK416. Ich patrole pojawiają się m.in. na dworcach, lotniskach i przy ważnych obiektach turystycznych.

Wielka Brytania: uzbrojone patrole zamiast broni dla każdego policjanta

Inne rozwiązanie funkcjonuje w Wielkiej Brytanii. Co do zasady policjanci w Anglii, Walii i Szkocji nie noszą broni palnej. Ich standardowe wyposażenie obejmuje m.in. kamizelkę ochronną, pałkę, gaz, kajdanki, a czasami również paralizator.

W przypadku informacji o uzbrojonym napastniku na miejsce kierowany jest patrol interwencyjny ARV, czyli specjalny samochód z funkcjonariuszami przeszkolonymi w użyciu broni. W Londynie patrole te mają pistolety Glock 17, a w schowkach przechowują również broń długą. Procedury zostały zaktualizowane po zamachu na „Charlie Hebdo” w 2015 roku.

Brytyjskie rozwiązania zakładają również możliwość wsparcia uzbrojonej policji przez wojsko w sytuacji wyjątkowo poważnego kryzysu. Służy do tego procedura Operation TEMPERER. Została zastosowana m.in. po zamachu w Manchesterze w 2017 r., kiedy w samobójczym zamachu zginęło ponad 20 osób.

Norwegia: broń w radiowozach, później zmiana zasad

Po zamachach Andersa Breivika w Oslo i na wyspie Utøya w 2011 roku, w których zginęło 77 osób, Norwegia zdecydowała się na zmianę wyposażenia policji. Od 2013 roku każdy radiowóz policyjny miał broń krótką i długą. Broń była jednak zamknięta w specjalnych pojemnikach, a jej pobranie wymagało zgody przełożonych.

Po kolejnych atakach – m.in. na meczet w Bærum w 2019 roku i podczas parady Oslo Pride w 2022 roku – codzienne wyposażenie policjantów nie zostało zmienione. Dopiero w lipcu 2025 r. policja uzyskała tymczasową możliwość stałego posiadania broni krótkiej podczas służby. Na stałe rozwiązanie to wprowadzono ustawą przyjętą w czerwcu 2026 roku. Motywacją była jednak rosnąca przestępczość kryminalna, a nie zagrożenie terrorystyczne.

Po zamachach z 2011 roku wprowadzono także procedurę PLIVO, określającą zasady reagowania na przemoc zagrażającą życiu. Zakłada ona natychmiastową interwencję policji przy współpracy z ratownikami medycznymi i strażą pożarną.

Szwecja: broń długa jako „broń wspierająca"

Szwedzcy policjanci posiadają przy sobie pistolety Glock kalibru 9 mm. Do ich wyposażenia należy także noszony na ramieniu pistolet maszynowy HK MP5, określany jako broń wspierająca.

Jest wykorzystywany w określonych sytuacjach – gdy istnieje ryzyko użycia przez przestępcę cięższego uzbrojenia albo zagrożenie terrorystyczne. O dozbrojeniu policjantów decyduje dowódca jednostki. Broń długa jest również przechowywana w części samochodów policyjnych, razem z kamizelkami i hełmami.

W związku z podwyższonym poziomem zagrożenia terrorystycznego i wojną gangów funkcjonariusze wyposażeni w pistolety maszynowe są w Szwecji coraz częściej widoczni. W planach jest zastąpienie HK MP5 fińskimi karabinkami AK 24.

Włochy: broń długa w radiowozach

We Włoszech policjanci patrolowi posiadają broń krótką, paralizatory oraz kamizelki kuloodporne. Broń długa nie jest przypisana do konkretnego funkcjonariusza. Znajduje się w radiowozach policji i karabinierów.

Podstawową bronią długą przechowywaną w samochodach jest pistolet maszynowy Beretta M12. Policjanci nie noszą go podczas zwykłych patroli. Sięgają po niego w sytuacjach podwyższonego ryzyka, podczas blokad drogowych, zabezpieczania strategicznych obiektów czy operacji antyterrorystycznych.

Cięższa broń pozostaje natomiast na wyposażeniu oddziałów specjalnych, jednostek antyterrorystycznych i oddziałów zmilitaryzowanych.

Hiszpania: wyposażenie zależne od lokalnych zagrożeń

W Hiszpanii patrole Policía Nacional i Guardia Civil są standardowo wyposażone w broń krótką, kamizelki balistyczne, kajdanki i pałki teleskopowe. Broń długa pozostaje przede wszystkim domeną wyspecjalizowanych jednostek interwencyjnych.

Jednocześnie poszczególne wspólnoty autonomiczne mogą dostosowywać wyposażenie formacji do lokalnych zagrożeń. Po zamachach w Paryżu w 2015 roku katalońska policja Mossos d’Esquadra zapewniła patrolom różne rodzaje broni na wypadek podobnego ataku. Przedstawiciele policji wskazywali później, że zmiany w uzbrojeniu pomogły funkcjonariuszom podczas ataków terrorystycznych w Katalonii w 2017 roku.

Czechy: więcej broni i ochrony balistycznej po strzelaninie

Zmiany przeprowadzono również w Czechach. Po strzelaninie na Uniwersytecie Karola w Pradze w 2023 roku, w której zginęło 14 osób, a 25 zostało rannych, przygotowano szereg zaleceń dotyczących bezpieczeństwa i funkcjonowania policji.

Wśród nich znalazła się poprawa uzbrojenia i wyposażenia funkcjonariuszy. Wiosną tego roku szef czeskiej policji Martin Vondraszek poinformował posłów o zamówieniu 2,6 tys. sztuk broni automatycznej. Zakupiono również ochronę balistyczną – kamizelki i hełmy – oraz nowe samochody wyposażone w pojemniki na broń długą.

Zmiany dotknęły również funkcjonariuszy policji w ubraniach cywilnych, którzy podczas interwencji mają być bardziej widoczni. Zamiast samych niebieskich opasek mają nosić odblaskowe kamizelki i czapki.

Finlandia: kamizelka i broń automatyczna

W Finlandii kamizelka kuloodporna należy do podstawowego wyposażenia policjantów patrolowych. Funkcjonariusze mają także pistolety służbowe, kamery nasobne i paralizatory.

Policja dysponuje również długą bronią automatyczną i karabinami szturmowymi. Kilka lat temu zamówiono czeskie pistolety maszynowe Scorpion Evo, które miały zastąpić używane wcześniej HK MP5. Docelowo miały trafić do każdego patrolu.

Zmiany w wyposażeniu były związane między innymi ze strzelaninami w szkołach w 2007 i 2008 roku, w których zginęło łącznie 20 osób. Wpływ na nie miał również wzrost zagrożenia terrorystycznego.

Polska stoi przed podobnym wyborem?

Doświadczenia innych państw pokazują, że reakcją na zamachy i strzelaniny nie zawsze jest wyposażenie każdego policjanta w broń długą. Poszczególne kraje wybierały różne rozwiązania: od przechowywania karabinków w radiowozach, przez tworzenie specjalnie uzbrojonych patroli, po wyposażanie funkcjonariuszy w broń długą na stałe.

Wspólnym elementem wielu zmian było jednak zwiększenie ochrony balistycznej, szkolenie funkcjonariuszy oraz stworzenie procedur pozwalających na szybką reakcję na atak z użyciem broni palnej. W Polsce dyskusja w tym zakresie ponownie nabrała tempa po wydarzeniach w Krakowie. Komendant główny Policji deklaruje, że zabiega o wyposażenie funkcjonariuszy w kamizelki, hełmy i broń długą. Z kolei NSZZ Policjantów wskazuje, że podstawą powinno być zapewnienie każdemu funkcjonariuszowi indywidualnej kamizelki z wkładami balistycznymi.

Jak pokazują przykłady innych państw, odpowiedź na zagrożenie nie musi jednak oznaczać jednego rozwiązania dla wszystkich funkcjonariuszy. W wielu krajach broń długa jest dostępna w radiowozach albo przypisana do określonych jednostek i wykorzystywana dopiero wtedy, gdy charakter zagrożenia tego wymaga.