Jak podkreśla prezes Najwyższej Izby Kontroli Mariusz Haładyj, aktualizacja planu pracy stanowi istotny krok w kierunku bardziej przekrojowego podejścia do planowania działalności kontrolnej. „Jako nadrzędny priorytet, który wyznacza kierunki działań NIK na 2026 rok przyjęto bezpieczeństwo” – zaznaczył Mariusz Haładyj.

NIK podkreśliła, że bezpieczeństwo w tegorocznym planie pracy rozumiane jest wielowymiarowo. Obejmuje nie tylko kwestie militarne, lecz także bezpieczeństwo obywateli, stabilność gospodarczą, ochronę infrastruktury i zasobów, odporność instytucji publicznych oraz zagadnienia społeczne.

W 2026 roku NIK zamierza prowadzić kontrole w sześciu obszarach: Bezpieczeństwie Narodowym, Finansach i Sprawach Publicznych, Rozwoju i Gospodarce, Spójności i Infrastrukturze, Sprawach Społecznych oraz Zasobach Naturalnych. Taki podział – według zapewnień Izby – ma sprzyjać prowadzeniu kontroli obejmujących aspekty organizacyjne, finansowe i społeczne, a także umożliwiać skuteczniejsze reagowanie na pojawiające się zagrożenia.

Szczególne znaczenie w planie pracy na 2026 rok przypisano obszarowi bezpieczeństwa narodowego. Zaplanowano w nim kontrole dotyczące zdolności obronnych państwa, bezpieczeństwa wewnętrznego oraz ochrony ludności. W planach NIK znalazła się m.in. analiza procesu tworzenia i funkcjonowania Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości. Kontrola ma odpowiedzieć na pytanie, „czy proces tworzenia Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości przebiegał w sposób prawidłowy oraz czy stworzono warunki funkcjonowania umożliwiające rzetelną realizację przypisanych zadań”.

NIK planuje również sprawdzić przygotowanie i działanie systemu kierowania bezpieczeństwem narodowym, w tym prawidłowość realizacji zadań związanych z jego funkcjonowaniem. Równolegle Izba zapowiedziała też kontrole dotyczące zarządzania zasobami ludzkimi w służbach specjalnych, zwłaszcza pod kątem efektywności realizacji wybranych zadań ustawowych.

Zakres kontroli zaplanowanych na 2026 rok obejmuje także przygotowanie Służby Więziennej do realizacji zadań, funkcjonowanie terytorialnych organów ochrony ludności oraz działania Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej w zakresie zapewnienia zabezpieczenia przeciwpożarowego. NIK chce również przyjrzeć się przygotowaniu organów administracji publicznej i służb mundurowych do zapewnienia ładu i porządku publicznego w miastach, a także nadzorowi Państwowej Straży Pożarnej nad ochroną przeciwpożarową w obiektach budowlanych.

Ważnym elementem planu pracy Najwyższej Izby Kontroli jest także ocena przygotowania cywilnego systemu ochrony zdrowia do funkcjonowania w warunkach działań zbrojnych. Kontrola ta ma odpowiedzieć na pytanie, „czy cywilny system ochrony zdrowia w Polsce jest przygotowany do funkcjonowania w warunkach działań zbrojnych”.

Uzupełnieniem planów kontrolnych na 2026 roku, w obszarze bezpieczeństwa narodowego, będą kontrole Izby dotyczące wspierania szkolenia strzeleckiego w ramach programów rządowych „Strzelnica w Powiecie” i „Upowszechnianie Strzelectwa”, a także pomocy i wsparcia psychologicznego funkcjonariuszy wybranych służb mundurowych.

Całość zaplanowanych kontroli w obszarze bezpieczeństwa narodowego ma być realizowana od początku 2026 roku, a znaczna część z nich ma zakończyć się w pierwszym kwartale 2027 roku.