Akademia Wymiaru Sprawiedliwości bez rektora? MS ogłasza odwołanie, Sopiński kwestionuje decyzję

O odwołaniu Michała Sopińskiego z funkcji Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości „w związku z rażącym i uporczywym naruszaniem przepisów prawa” Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało w piątek. Jak podkreślił resort, decyzja poprzedzona była formalnym postępowaniem. „Decyzja została podjęta po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu oraz po zasięgnięciu wymaganych prawem opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich” – poinformowało Ministerstwo Sprawiedliwości.

Resort podkreślił specyficzny charakter uczelni nadzorowanej przez MS. „Akademia Wymiaru Sprawiedliwości jest uczelnią służb państwowych nadzorowaną przez Ministra Sprawiedliwości. Działa w systemie szkolnictwa wyższego i nauki, ale jednocześnie pełni szczególną funkcję w strukturze Służby Więziennej oraz w systemie wymiaru sprawiedliwości” – zaznaczyło MS.

Resort wskazał, że postępowanie dotyczyło trzech zasadniczych obszarów. Pierwszym były „poważne nieprawidłowości przy doktoratach”. Jak wskazano, „Rada Doskonałości Naukowej (RDN) stwierdziła możliwość wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych w kilku postępowaniach o nadanie stopnia doktora”.

W sprawach tych – jak podkreślono – postępowania „były prowadzone przez niewłaściwe organy uczelni, z naruszeniem przepisów o właściwości oraz Kodeksu postępowania administracyjnego”. Wskazano również, że RDN „wznawiała postępowania i wskazywała inne podmioty doktoryzujące do ich przeprowadzenia”.

Drugim obszarem była „demonstracyjna aktywność polityczna” byłego rektora-komendanta. W komunikacie resortu sprawiedliwości stwierdzono, że „w okresie pełnienia funkcji kierowniczej dr Michał Sopiński prowadził w mediach społecznościowych aktywność o jednoznacznie politycznym, systematycznym i demonstracyjnym charakterze”. MS podkreśliło, że pozostaje to „w sprzeczności ze szczególnym statusem uczelni Służby Więziennej oraz z wymogiem apolityczności tej formacji”.

Trzeci obszar dotyczył „zagrożenia dla aplikacji kuratorskiej”. „W toku postępowania oceniono, że odmowa podpisania umowy z Prezesem Sądu Okręgowego w Warszawie, motywowana kwestionowaniem jego umocowania, nie miała podstaw prawnych. Działanie to prowadziło do realnego zagrożenia dla prawidłowej organizacji aplikacji. Rektor-Komendant nie był uprawniony do podważania statusu Prezesa Sądu Okręgowego ani do uzależniania wykonania zadań publicznych od własnej oceny tej kwestii” – podało MS.

„Każdy z tych obszarów miał istotne znaczenie, jednak rozstrzygające było ich łączne znaczenie. Sprawa nie dotyczyła odosobnionych błędów, lecz powtarzalnego sposobu działania naruszającego standardy legalności, apolityczności i odpowiedzialności” – zaznaczył resort sprawiedliwości.

W komunikacie odniesiono się również do kwestii autonomii uczelni. Resort podkreślił, że „uczelnia publiczna korzysta z autonomii wyłącznie w granicach prawa”. „Nie może być ona rozumiana jako uprawnienie do ignorowania ustawowych kompetencji organów nadzorczych ani do tworzenia obszaru działalności pozostającego poza jakąkolwiek kontrolą. Osoba stojąca na czele uczelni służb państwowych, funkcjonującej w bezpośrednim związku z wymiarem sprawiedliwości, musi zachowywać szczególną neutralność. Jej Rektor-Komendant nie może wykorzystywać autorytetu funkcji do prowadzenia bieżącej aktywności politycznej” – zaznaczyło MS.

„Uczelnia służb państwowych musi być miejscem kształcenia, służby i odpowiedzialności. Nie może stać się przestrzenią, w której autonomia akademicka jest traktowana jako osłona przed ustawowym nadzorem, a funkcja publiczna jako narzędzie aktywności politycznej” – ocenił resort sprawiedliwości.

Ministerstwo przypomniało przy tym, że stronie przysługują przewidziane prawem środki zaskarżenia, w tym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. „Dalsze działania dotyczące zapewnienia ciągłości kierowania Akademią Wymiaru Sprawiedliwości będą podejmowane zgodnie z obowiązującymi przepisami” – dodało Ministerstwo Sprawiedliwości.

Do sprawy na platformie X odniosła się zarówno wiceszefowa MS Maria Ejchart, jak i Michał Sopiński. „Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek właśnie odwołał dr. Michała Sopińskiego z funkcji Rektora-Komendanta AWS za rażące i uporczywe naruszanie prawa – w tym wady przy doktoratach i blokowanie aplikacji kuratorskiej. Decyzję poparło środowisko akademickie (RGNiSW, KRASP). Funkcja w uczelni publicznej nie może być polityczną trampoliną. Nie tędy droga” – oceniła Ejchar.

„Uprzejmie informuję, że żadna decyzja nie została mi doręczona zgodnie z KPA. Równocześnie Minister Sprawiedliwości nie mógł mnie odwołać z uwagi na zabezpieczenie udzielone przez Trybunał Konstytucyjny, o czym Minister Sprawiedliwości został powiadomiony zarówno przez Trybunał, jak też przeze mnie jako stronę. Normalnie wykonuję więc dalsze obowiązki Rektora” – podkreślił natomiast Sopiński.