Miliardy dla służb „z rodowodem” SAFE

Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt rozporządzenia w sprawie warunków i trybu planowania i finansowania zadań wykonywanych w ramach przygotowań obronnych państwa realizowanych przez organy administracji rządowej, organy samorządu terytorialnego i przedsiębiorców. Z perspektywy bezpieczeństwa wewnętrznego i służb mundurowych najważniejsza zmiana dotyczy bezpośredniego ujęcia formacji podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji – Policji, Straży Granicznej oraz Służby Ochrony Państwa – w programach pozamilitarnych przygotowań obronnych.

Jak czytamy uzasadnieniu dokumentu, krok ten odpowiada „potrzebie wzmacniania pozamilitarnej części systemu obronnego państwa w warunkach narastających zagrożeń hybrydowych, ryzyka dywersji i sabotażu, presji migracyjnej instrumentalizowanej przez podmioty państwowe” oraz coraz częstszego „użycia bezzałogowych statków powietrznych”.

„Zmiana ta umożliwi finansowanie przedsięwzięć obejmujących nabycie sprzętu, wyposażenia, środków transportu, oraz systemów rozpoznania, obserwacji i wykrywania bezzałogowych statków powietrznych oraz przeciwdziałania takim statkom, o ile przedsięwzięcia te zostaną ujęte w programach obronnych i ich związek z przygotowaniami obronnymi zostanie wykazany w procesie programowania” – podkreślili autorzy zmian.

Rozwiązanie to dotyczyć ma wyłącznie „przedsięwzięć obronnych realizowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz podległe mu albo nadzorowane przez niego organy i jednostki organizacyjne”. „Celem zmiany jest zapewnienie, aby formacje odpowiedzialne za bezpieczeństwo wewnętrzne, ochronę granicy państwowej oraz ochronę obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa lub obronności państwa posiadały zdolności pozwalające im wykonywać ustawowe zadania bez konieczności długotrwałego angażowania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej do wsparcia działań o charakterze wewnętrznym, granicznym lub ochronnym” – zaznaczono w dokumencie.

Projekt rozporządzenia odpowiada również na potrzeby w zakresie szeroko rozumianej mobilności wojskowej. Znowelizowane przepisy umożliwią finansowanie kosztownych inwestycji na liniach kolejowych bezpośrednio w ramach programów obronnych.

Co istotne, finansowanie to obejmie nie tylko szlaki o charakterze stricte militarnym. Dodano możliwość inwestowania na „innych liniach wskazanych przez ministra obrony narodowej jako szczególnie istotne dla zabezpieczenia potrzeb Sił Zbrojnych lub wojsk sojuszniczych”.

Autorzy projektu zdecydowali się także na wprowadzenie zmian porządkujących sam proces zarządzania programami obronnymi wewnątrz państwowej administracji. Zgodnie z założeniami ewentualne modyfikacje w programach dokonywane w trakcie roku budżetowego będą wymagały jedynie uzgodnienia z szefem resortu obrony narodowej, pod warunkiem, że nie spowodują zwiększenia ogólnego limitu wydatków.

Z dokumentu wynika, że rozwiązanie to przyniesie „zwiększenie elastyczności wykonywania programów przy zachowaniu spójności programowania obronnego i bez tworzenia dodatkowego mechanizmu zatwierdzania przez Ministra Obrony Narodowej”. Dodatkowo szef MON określi w specjalnych wytycznych m.in. priorytetowe zadania oraz ujednoliconą metodykę zgłaszania przedsięwzięć.

Co ciekawe, jak wynika z Oceny Skutków Regulacji, łączne wydatki na ten cel w perspektywie 6 lat od wejścia w życie zmian szacowane są na kwotę ponad 16 mld zł. Całość tego finansowania będzie odbywać się w ramach „corocznie ustalanego limitu wydatków obronnych, o których mowa w art. 40 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o Obronie Ojczyzny (dział 752 Obrona Narodowa) bez konieczności występowania o dodatkowe środki, w tym bez konieczności zwiększenia wydatków na wynagrodzenia”.

W OSR czytamy, że „aktualnie projektodawca nie dysponuje danymi pozwalającymi precyzyjnie określić skutki finansowe”, a kwota została wyliczona na podstawie „szacunkowych kosztów poszczególnych zadań, przedstawionych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwo Infrastruktury”.

Zgodnie z założeniami, nowe przepisy wejdą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Przypomnijmy, projekt rozporządzenia jest elementem rozwiązania, które rząd określał wcześniej jako „Plan B” dla programu SAFE. Chodzi o znalezienie innego mechanizmu finansowania przedsięwzięć służb podległych MSWiA po tym, jak prezydent zawetował ustawę dotyczącą tego instrumentu.

Pierwotnie środki z SAFE miały zostać przeznaczone na projekty realizowane przez Policję, Straż Graniczną oraz Służbę Ochrony Państwa. Po prezydenckim wecie rząd zdecydował się na wykorzystanie programu pozamilitarnych przygotowań obronnych jako podstawy do przekazania pieniędzy na te zadania.

Pierwotnie w ramach SAFE dla służb MSWiA planowano finansowanie 42 projektów. Największym beneficjentem miała być Policja, która mogła otrzymać około 3,3 mld zł na 10 przedsięwzięć. Straży Granicznej planowano przekazać około 3 mld zł na 11 projektów, natomiast Służba Ochrony Państwa miała otrzymać około 640 mln zł na realizację 22 inicjatyw. Wśród zapowiadanych celów wykorzystania środków wymieniano m.in. rozwój systemów antydronowych, zakup śmigłowców dla Straży Granicznej oraz dalsze wzmacnianie ochrony granic zewnętrznych.