Służby MSWiA z dostępem do „wojskowych” pieniędzy. MON zmienia przepisy

Pod koniec czerwca InfoSecurity24.pl informował, że choć Ministerstwo Obrony Narodowej przygotowało odpowiedni projekt rozporządzenia, dokument „utknął” na etapie Zespołu do Spraw Programowania Prac Rządu. Głównym warunkiem przekazania go do uzgodnień międzyresortowych było właśnie wpisanie do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Ten etap udało się wreszcie sfinalizować, co otwiera drogę do dalszego procedowania przepisów.

Zgodnie z informacjami, które zostały opublikowane w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wynika, że za opracowanie projektu odpowiada Ministerstwo Obrony Narodowej, a „twarzą” tych zmian jest wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz. Planowany termin przyjęcia dokumentu przez rząd to trzeci kwartał 2026 roku.

Projekt rozporządzenia zmieniający przepisy w sprawie warunków i trybu planowania i finansowania zadań wykonywanych w ramach przygotowań obronnych państwa ma – jak wskazano w wykazie – rozwiązać problem „nieprecyzyjnego ujęcia w programach obronnych przedsięwzięć służących wzmacnianiu zdolności pozamilitarnych struktur systemu obronnego państwa”. Chodzi w szczególności o przedsięwzięcia Policji, Straży Granicznej oraz Służby Ochrony Państwa związane z wykonywaniem zadań szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa lub obronności państwa.

„Rosnące znaczenie mobilności wojskowej, ochrony granicy państwowej, przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym, ochrony obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa lub obronności państwa oraz współdziałania z Siłami Zbrojnymi Rzeczypospolitej Polskiej wymaga zapewnienia spójnych zasad planowania i finansowania przedsięwzięć obronnych w części pozamilitarnej systemu obronnego państwa” – podkreślono w opisie projektu.

Zgodnie z założeniami dokument przewiduje cztery zasadnicze zmiany. Pierwsza zakłada możliwość dokonywania w trakcie roku budżetowego zmian w programach obronnych, jeżeli nie będą one powodowały zwiększenia limitu wydatków. „Oczekiwanym efektem jest zwiększenie elastyczności wykonywania programów przy zachowaniu spójności programowania obronnego i bez tworzenia dodatkowego mechanizmu zatwierdzania przez ministra obrony narodowej” – czytamy.

Drugie rozwiązanie dotyczy określenia zasad przygotowywania wytycznych MON do programowania przygotowań obronnych. „Oczekiwanym efektem będzie jednolitość danych, porównywalność wniosków programowych i transparentność kwalifikowania przedsięwzięć do programu” – wyjaśnili autorzy zmian.

Trzecia zmiana ma umożliwić finansowanie inwestycji kolejowych o znaczeniu obronnym, w tym na liniach wskazanych przez ministra obrony narodowej jako szczególnie istotne dla potrzeb Sił Zbrojnych RP lub wojsk sojuszniczych.

Z kolei czwarta, najważniejsza z punktu widzenia służb mundurowych, korekta zakłada dodanie możliwości ujmowania w programach obronnych przedsięwzięć ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz podległych mu lub nadzorowanych przez niego organów i jednostek organizacyjnych – w tym Policji, Straży Granicznej oraz Służby Ochrony Państwa. „Oczekiwanym efektem jest wzmocnienie zdolności tych formacji do wykonywania zadań szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa lub obronności państwa, bez zastępowania systemu finansowania ich zwykłej działalności” – podali autorzy projektu.

Projekt rozporządzenia jest elementem rozwiązania, które rząd określał wcześniej jako „Plan B” dla programu SAFE. Chodzi o znalezienie innego mechanizmu finansowania przedsięwzięć służb podległych MSWiA po tym, jak prezydent zawetował ustawę dotyczącą tego instrumentu.

Pierwotnie środki z SAFE miały zostać przeznaczone na projekty realizowane przez Policję, Straż Graniczną oraz Służbę Ochrony Państwa. Po prezydenckim wecie rząd zdecydował się na wykorzystanie programu pozamilitarnych przygotowań obronnych jako podstawy do przekazania pieniędzy na te zadania.

O takim rozwiązaniu informował w połowie maja wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz. Zapowiadał wówczas, że po zmianie rozporządzenia program zostanie rozszerzony o zadania realizowane przez Policję, Straż Graniczną, SOP oraz Ministerstwo Infrastruktury.

Z kolei zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami wiceszefa MSWiA Wiesława Szczepańskiego alternatywny mechanizm miał pozwolić na przekazanie służbom środków na poziomie zbliżonym do tego, który zakładano w ramach SAFE. Chodzi o około 7,1 mld zł w latach 2027–2029. Jak wskazywał Szczepański, pieniądze miały trafić do formacji po przyjęciu odpowiednich zmian prawnych oraz programu dla służb mundurowych podległych MSWiA.

Pierwotnie w ramach SAFE dla służb MSWiA planowano finansowanie 42 projektów. Największym beneficjentem miała być Policja, która mogła otrzymać około 3,3 mld zł na 10 przedsięwzięć. Straży Granicznej planowano przekazać około 3 mld zł na 11 projektów, natomiast Służba Ochrony Państwa miała otrzymać około 640 mln zł na realizację 22 inicjatyw. Wśród zapowiadanych celów wykorzystania środków wymieniano m.in. rozwój systemów antydronowych, zakup śmigłowców dla Straży Granicznej oraz dalsze wzmacnianie ochrony granic zewnętrznych.