Dostęp do broni w Polsce. Co trzeba zrobić, żeby uzyskać pozwolenie?

Według ustaleń Prokuratury Krajowej 24-letni Michał Oksiński, który w sobotę, 7 listopada zabił trzy osoby w Ostrowcu Świętokrzyskim, a następnie sześć osób w Krakowie, posiadał pozwolenie na broń palną od stycznia 2026 roku. Pierwszą broń kupił w marcu tego roku. W samochodzie i przy sprawcy zabezpieczono dwa karabinki samopowtarzalne typu AR-15, dwa pistolety oraz kilkaset sztuk amunicji. Kolejnych siedem sztuk broni ujawniono podczas oględzin jego mieszkania.

Do sprawy posiadania pozwolenia na broń przez 24-latka odniósł się we wtorek szef MSWiA Marcin Kierwiński, który był gościem audycji „24 Pytania” w Polskim Radiu 24. „Sprawca i jego ojciec posiadali pozwolenia na broń, co skłania do dyskusji nad zmianami przepisów” – powiedział minister.

„W MSWiA zakończyliśmy już prace nad propozycją regulacji dotyczących broni czarnoprochowej i kolekcjonerskiej. Przygotowaliśmy projekt zmian legislacyjnych. Niezależnie od tego, wspólnie z policją i służbami specjalnymi przeanalizujemy wszystkie przepisy dotyczące dostępu do broni. Chciałbym, aby w kwestii ewentualnych zmian wypowiedzieli się przede wszystkim eksperci” – dodał szef MSWiA.

Kwestia zmian w przepisach dotyczących wydawania pozwoleń na broń była jednym z elementów specjalnej odprawy w siedzibie MSWiA, która odbyła się w poniedziałek, 9 listopada, pod przewodnictwem ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego. W spotkaniu uczestniczyli minister-koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak, wiceministrowie Czesław Mroczek i Wiesław Leśniakiewicz, a także szefowie Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Służby Kontrwywiadu Wojskowego.

Jeszcze przed poniedziałkowym spotkaniem wiceszef MSWiA Czesław Mroczek zapowiadał na antenie TVP Info, że tragedia w Krakowie będzie impulsem do przeglądu obowiązujących procedur. Jak zaznaczył, resort zamierza przeanalizować zarówno dotychczasowe ustalenia dotyczące sobotnich wydarzeń, jak i rozwiązania związane z bezpieczeństwem oraz dostępem do broni. Jednym z tematów jest możliwość wprowadzenia obowiązku aktualizacji badań psychologicznych przez osoby posiadające pozwolenia.

Mroczek zwrócił uwagę, że obecna procedura uzyskiwania pozwolenia na broń jest rygorystyczna i wymaga między innymi przejścia badań. Nie wykluczył jednak ponownego przeanalizowania obowiązujących rozwiązań. Wskazał również na toczącą się w Sejmie dyskusję dotyczącą wprowadzenia obowiązku aktualizacji badań przez osoby posiadające broń do celów ochrony osobistej. Jak zaznaczył, proponowane rozwiązanie nie dotyczy broni sportowej. „Są tematy, które wymagają jeszcze spojrzenia” – dodał.

„Stanowisko Policji i MSWiA jest w tej sprawie jednoznaczne – jesteśmy przeciwni liberalizacji przepisów dotyczących posiadania broni” – dodawał wiceszef MSWiA.

Kto może uzyskać pozwolenie na broń w Polsce?

Tragedia w Krakowie i Ostrowcu Świętokrzyskim oraz zapowiedź analizy procedur wydawania pozwoleń na broń skłania do sprawdzenia jak w praktyce obecnie wygląda uzyskanie pozwolenia na broń w Polsce. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że podstawowe zasady dotyczące dostępu do broni palnej określa ustawa z 21 maja 1999 roku o broni i amunicji. Organem wydającym pozwolenia jest właściwy terytorialnie komendant wojewódzki Policji, a postępowania w tej sprawie prowadzą wydziały postępowań administracyjnych.

Co do zasady o pozwolenie może ubiegać się osoba, która ukończyła 21 lat. Wyjątek przewidziano dla osób pełnoletnich, które ukończyły 18 lat. W ich przypadku pozwolenie może zostać wydane na wniosek szkoły, organizacji sportowej lub organizacji łowieckiej.

Kandydat musi również posiadać stałe miejsce pobytu na terytorium Polski, nie może być prawomocnie skazany za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe, a jego stan zdrowia psychicznego i fizycznego nie może wskazywać na zaburzenia lub ograniczenia uniemożliwiające bezpieczne posługiwanie się bronią. Przeszkodą jest także uzależnienie od alkoholu lub substancji psychoaktywnych.

Istotne znaczenie ma również ocena, czy dana osoba może stanowić zagrożenie dla samej siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Samo spełnienie tych warunków nie wystarczy. Wnioskodawca musi jeszcze wykazać tak zwaną ważną przyczynę posiadania broni. To właśnie ten element w dużej mierze decyduje o tym, jaką ścieżkę trzeba przejść, aby otrzymać pozwolenie.

Pozwolenie na broń do celów sportowych

Jedną z popularniejszych dróg do uzyskania pozwolenia jest cel sportowy. W tym przypadku kandydat musi spełnić trzy podstawowe warunki: udokumentować członkostwo w stowarzyszeniu o charakterze strzeleckim, zdobyć kwalifikacje sportowe w postaci patentu strzeleckiego oraz posiadać ważną licencję Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego.

Pozwolenie na broń do celów łowieckich

Odrębną ścieżkę przewidziano dla osób zainteresowanych posiadaniem broni w celach łowieckich. W tym przypadku podstawowym warunkiem jest uzyskanie uprawnień do wykonywania polowania, co wiąże się z członkostwem w Polskim Związku Łowieckim. Kandydat musi odbyć staż w kole łowieckim, ukończyć kurs łowiecki, a następnie zdać państwowy egzamin łowiecki obejmujący część teoretyczną i praktyczną.

Pozwolenie kolekcjonerskie

Kolejną możliwością jest pozwolenie na broń do celów kolekcjonerskich. W tym przypadku podstawowym wymogiem jest udokumentowanie członkostwa w stowarzyszeniu o charakterze kolekcjonerskim. Ta ścieżka pozwala na kolekcjonowanie różnych rodzajów broni, w tym historycznej, wojskowej czy sportowej, zgodnie z zakresem wydanego pozwolenia. Nie oznacza jednak możliwości swobodnego noszenia załadowanej broni.

Broń do ochrony osobistej

Znacznie bardziej wymagająca jest procedura uzyskania pozwolenia na broń do ochrony osobistej. W tym przypadku samo przekonanie o potrzebie posiadania broni nie wystarczy. Wnioskodawca musi wykazać istnienie stałego, realnego i ponadprzeciętnego zagrożenia życia, zdrowia lub mienia.

Znaczenie mają przede wszystkim konkretne dowody potwierdzające występowanie takiego zagrożenia. Mogą to być między innymi zawiadomienia składane Policji, akta spraw sądowych, udokumentowane pobicia czy groźby karalne. Samo wykonywanie niebezpiecznego zawodu, na przykład praca konwojenta lub prowadzenie kantoru, nie przesądza o przyznaniu pozwolenia.

Pozwolenie na broń do celów szkoleniowych i pamiątkowych

Ustawa przewiduje również inne cele, w tym szkoleniowy i pamiątkowy. Pozwolenie do celów szkoleniowych jest przeznaczone przede wszystkim dla instruktorów oraz firm prowadzących szkolenia strzeleckie. Wnioskodawca musi posiadać zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie szkoleń strzeleckich oraz odpowiednie uprawnienia do ich prowadzenia.

Z kolei pozwolenie do celów pamiątkowych dotyczy natomiast osób, które nabyły broń w drodze spadku, darowizny lub otrzymały ją jako wyróżnienie. W tym przypadku zasadniczo wymagany jest egzamin przed komisją policyjną. Zwolnienie może wynikać z wcześniejszego zdania odpowiednich egzaminów resortowych, sportowych lub łowieckich dla określonego rodzaju broni.

Osobną kategorią jest pozwolenie do celów rekonstrukcji historycznych. Dotyczy ono broni alarmowej, strzelającej ślepą amunicją, bez możliwości wystrzelenia pocisku. Kandydat musi udokumentować członkostwo w stowarzyszeniu, którego statutowym celem jest organizowanie rekonstrukcji historycznych, a także potwierdzić czynny udział w takich wydarzeniach. W tym przypadku wymagany jest egzamin przed Policją, ale wyłącznie w części teoretycznej.

Badania lekarskie i psychologiczne. Kto musi je przejść?

Niezależnie od wybranego celu pozwolenia istotnym elementem procedury są badania lekarskie i psychologiczne. Obowiązek ten dotyczy każdego wnioskodawcy, z wyjątkiem funkcjonariuszy służb podlegających odrębnym okresowym badaniom.

Orzeczenia mogą wystawiać wyłącznie lekarze i psycholodzy wpisani na listę uprawnionych przez komendanta wojewódzkiego Policji. Listy takich specjalistów publikowane są na stronach internetowych właściwych wydziałów postępowań administracyjnych.

Badanie lekarskie obejmuje ocenę ogólnego stanu zdrowia i sprawności psychofizycznej. Lekarz może skierować kandydata na dodatkowe konsultacje specjalistyczne, między innymi do okulisty lub psychiatry. Psycholog ocenia z kolei cechy osobowości, dojrzałość emocjonalną i funkcjonowanie w sytuacjach stresowych.

Orzeczenia lekarskie i psychologiczne są ważne przez trzy miesiące od daty wystawienia. W tym czasie należy złożyć wniosek o wydanie pozwolenia na broń. Koszt kompletu badań wynosi zazwyczaj od 400 do 600 złotych.

Jak złożyć wniosek o pozwolenie na broń?

Po zgromadzeniu dokumentów potwierdzających ważną przyczynę posiadania broni i uzyskaniu wymaganych orzeczeń można rozpocząć procedurę administracyjną. Wniosek składa się do wydziału postępowań administracyjnych komendy wojewódzkiej Policji właściwej dla miejsca stałego pobytu zainteresowanego.

Do dokumentacji należy dołączyć przede wszystkim dokumenty potwierdzające ważną przyczynę posiadania broni, np. patent strzelecki i licencję PZSS, uprawnienia łowieckie lub zaświadczenie ze stowarzyszenia kolekcjonerskiego; oryginały orzeczeń lekarskiego i psychologicznego; dwie fotografie o wymiarach 3 x 4 cm; dowód uiszczenia opłaty skarbowej za wydanie decyzji, wynoszącej 242 złote.

Po wpłynięciu wniosku WPA zleca przeprowadzenie wywiadu środowiskowego dzielnicowemu. Funkcjonariusz sprawdza opinię o wnioskodawcy w miejscu zamieszkania, a także to, czy posiada on warunki do bezpiecznego przechowywania broni. Równolegle weryfikowane są rejestry karne i policyjne, w tym Krajowy Rejestr Karny oraz Krajowy System Informacyjny Policji.

Standardowo postępowanie administracyjne powinno zakończyć się w ciągu 30 dni. W sprawach skomplikowanych termin może wynieść do 60 dni, choć możliwe jest również jego wydłużenie. Pozytywna decyzja określa cel, na jaki wydano pozwolenie, oraz liczbę egzemplarzy broni, które można nabyć.

Zakup broni i obowiązek rejestracji

Uzyskanie pozytywnej decyzji administracyjnej nie oznacza jeszcze, że można od razu kupić broń. Kolejnym etapem jest uzyskanie zaświadczenia uprawniającego do jej nabycia, potocznie nazywanego promesą.

Zaświadczenie można otrzymać wraz z decyzją lub wystąpić o nie dodatkowo. W tym drugim przypadku opłata wynosi 17 złotych za każdą sztukę broni.

Przed zakupem trzeba również zapewnić odpowiednie warunki przechowywania broni. Zgodnie z przekazanymi materiałami wymagane jest posiadanie szafy spełniającej co najmniej normę S1.

Po zakupie broni jej właściciel ma obowiązek zarejestrować ją we właściwym WPA w ciągu pięciu dni od daty nabycia. Do rejestracji potrzebny jest dowód zakupu, czyli faktura lub umowa kupna-sprzedaży, a także dowód osobisty lub legitymacja posiadacza broni, do której zostanie wpisana nowa jednostka.