Złote sznury i oszczędności. FSB chce ograniczyć wydawanie mundurów galowych

Rosyjskie mundury galowe są niezwykle paradne: złote sznury, hafty, białe koszule, wełniane kurtki mundurowe i ozdobne czapki tworzą strój, który podkreśla rangę oraz ceremonialny charakter służby. FSB chce ograniczyć wydawanie części tych elementów, a poborowym zmienić zasady zaopatrzenia. Projekt uzasadniono racjonalizacją wydatków. Nie oznacza on likwidacji mundurów galowych, lecz zawęża grupę żołnierzy, którzy otrzymają ich najbardziej reprezentacyjne elementy.

Mundur jako oznaka rangi

O projektach poinformowała 4 października 2026 r. „Gazeta Parlamentarna”. Zapoznała się z dwoma projektami przygotowanymi przez FSB: zmianą dekretu prezydenckiego o mundurach wojskowych oraz zmianą rządowych norm zaopatrzenia w odzież. W uzasadnieniu projektu dotyczącego mundurów napisano, że nowe rozwiązania pozwolą „zoptymalizować wydatki środków budżetowych”.

Paradny charakter rosyjskiego umundurowania wynika nie tylko z jego kroju, lecz także z widocznych oznak rangi i prestiżu. Projekt wymienia między innymi galowe czapki, wełniane kurtki mundurowe, białe koszule i krawaty ze złotymi lub błyszczącymi spinkami. „Gazeta Parlamentarna” zwraca uwagę na czapki z haftem i złotym sznurem, a także na nakrycia głowy przypisane do określonych stopni. Nie są to więc wyłącznie praktyczne elementy ubioru: budują wojskową oprawę ceremonii i wizualnie pokazują hierarchię.

Projekt zakłada, że paradne czapki, wełniane kurtki mundurowe, białe koszule i krawaty ze złotą spinką będą wydawane tylko żołnierzom kontraktowym. Krawaty z błyszczącą spinką mają zachować również oficerowie. Zmiana ogranicza zatem dostęp poborowych do części stroju galowego, ale nie znosi go całkowicie.

Rosgwardia nie jest autorem propozycji. Została wymieniona, ponieważ jeden z projektów zmienia ogólne przepisy o mundurach wojskowych, które obejmują także inne formacje. W przewidzianej regule wskazano wyjątek dla poborowych służących w kompanii honorowej Rosgwardii: oni nadal mogliby otrzymywać krawaty z błyszczącą spinką. To szczególne odstępstwo dla jednostki pełniącej funkcje reprezentacyjne, a nie informacja, że Rosgwardia sama ogranicza zaopatrzenie swoich żołnierzy.

Drugi projekt dotyczy norm zaopatrzenia. Przewiduje, że kobietom służącym w FSB, Służbie Wywiadu Zagranicznego i Głównym Zarządzie Programów Specjalnych Prezydenta można będzie przydzielić wełnianą pilotkę, żakiet i spódnicę – po jednej sztuce na pięć lat. Wydanie tych rzeczy ma zależeć od decyzji kierownictwa, bez wypłaty rekompensaty pieniężnej.

Polowy zamiast codziennego

Zmiany obejmą także poborowych. Projekty dopuszczają zastępowanie części munduru codziennego polowym. Niektóre elementy – m.in. kurtki, spodnie, białe koszule, podkoszulki, półbuty i rękawice – miałyby być wydawane dopiero w drugim roku służby. W samym projekcie normę sformułowano jako dotyczącą poborowych odbywających służbę dłużej niż rok. Ponieważ standardowy okres służby poborowej w Rosji wynosi 12 miesięcy, ta różnica w sformułowaniu jest istotna: prasowe „w drugim roku” upraszcza zapis projektu.

Dla Straży Przybrzeżnej FSB przewidziano zamiany poszczególnych części ubioru: między innymi galowej kurtki mundurowej na paradną kurtkę marynarską, a zwykłego T-shirtu na koszulkę polo albo koszulkę marynarską. W tym przypadku pełne zestawy munduru galowego i codziennego mają przysługiwać żołnierzom kontraktowym.

Oszczędność czy niedobór pieniędzy?

Deputowany Dumy Państwowej Anatolij Wyborny uzasadnił zmiany względami praktycznymi: mundur polowy lepiej nadaje się do szkolenia, a galowy jest rzadko używany. To oficjalna argumentacja władz. W praktyce FSB ogranicza wydawanie części kosztownych elementów umundurowania i przenosi oszczędności na żołnierzy, którzy nie korzystają z nich podczas codziennych zadań.

„The Moscow Times” opisał projekt jako ograniczenie wydawania mundurów z powodu niedoboru środków budżetowych. Dokumenty mówią o „optymalizacji wydatków”, a koszty zmian mają zmieścić się w dotychczasowych środkach przyznanych FSB. Innymi słowy: służba ma gospodarować przyznanym budżetem, redukując wydatki między innymi na paradne czapki, kurtki mundurowe i dodatki ze złotymi elementami.

Decyzja wpisuje się w szersze przesunięcie rosyjskich wydatków w stronę wojny. Projekt budżetu na 2027 r. przewiduje 17,1 bln rubli na obronność – o około 27 proc. więcej niż zakładano wcześniej – podczas gdy ograniczane są niektóre wydatki cywilne. Rosja zwiększa więc nakłady na wojsko, a zarazem szuka oszczędności w jego zaopatrzeniu. Nie likwiduje mundurów galowych, lecz zawęża grono żołnierzy, którzy dostaną ich najbardziej ozdobne elementy.

Projekty nie weszły jeszcze w życie. Jeśli zostaną przyjęte, rosyjskie ceremonie nadal będą oprawiane paradnymi mundurami, ale mniej żołnierzy będzie nosić stroje z kosztownymi złotymi sznurami, haftami i dodatkami.