UE zaostrza walkę z nielegalną bronią

Jak podkreśla Komisja, nielegalna broń palna stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, umożliwiając terroryzm, przestępczość zorganizowaną, przemoc gangów i inne ciężkie przestępstwa. Ryzyko to jest dodatkowo wzmacniane przez rozwój technologiczny, w tym druk 3D, oraz zmieniające się zagrożenia spoza granic UE, które wymagają większej gotowości i skuteczniejszej reakcji po stronie państw członkowskich.

W ocenie Komisji obecnie w Unii istnieją znaczne różnice w sposobie definiowania i karania przestępstw związanych z bronią palną, co prowadzi do rozdrobnienia ram prawnych i utrudnia skuteczne ściganie sprawców działających transgranicznie. Wniosek ma doprowadzić do harmonizacji przepisów poprzez wprowadzenie ogólnounijnych definicji przestępstw i kar związanych z bronią palną, poprawę współpracy między państwami członkowskimi oraz usprawnienie gromadzenia i wykorzystywania danych. Jednocześnie projekt likwiduje lukę dotyczącą niewłaściwego wykorzystywania druku 3D do nielegalnej produkcji broni.

Projektowana dyrektywa obejmuje wyłącznie umyślne działania związane z nielegalną bronią palną i nie ingeruje w legalną działalność autoryzowanych sprzedawców, przemysłu czy obywateli. Komisja podkreśla, że wniosek nie zmienia ani nie wpływa na obowiązujące przepisy UE dotyczące legalnego nabywania, posiadania i transgranicznego przemieszczania broni palnej.

Nowe przepisy mają wprowadzić zharmonizowane definicje i minimalne poziomy kar między innymi za handel nielegalną bronią palną, jej istotnymi komponentami i amunicją, a także za ich wytwarzanie lub posiadanie. Przewidziano również sankcje za fałszowanie lub bezprawne usuwanie bądź zmienianie obowiązkowych oznaczeń identyfikujących broń palną i jej istotne komponenty, które pełnią funkcję „znacznika tożsamości” w całym cyklu życia broni. Osobną kategorią przestępstw ma być nielegalne tworzenie, nabywanie, posiadanie i rozpowszechnianie planów drukowania 3D broni palnej.

Państwa członkowskie – w ramach projektu – będą zobowiązane do ustanowienia górnych granic kar wynoszących co najmniej dwa lata pozbawienia wolności za tworzenie, nabywanie, posiadanie i rozpowszechnianie planów 3D, co najmniej pięć lat za posiadanie nielegalnej broni palnej, jej istotnych komponentów i amunicji oraz co najmniej osiem lat za handel nielegalną bronią palną i jej nielegalne wytwarzanie.

Jednym z kluczowych elementów wniosku jest obowiązek ustanowienia w każdym państwie członkowskim krajowego punktu kontaktowego ds. broni palnej. Ma on umożliwiać sprawną współpracę operacyjną między państwami członkowskimi, w tym w zakresie wykrywania i zajmowania broni będącej przedmiotem handlu transgranicznego. Krajowe punkty kontaktowe będą również odpowiedzialne za gromadzenie danych potrzebnych do tworzenia regularnego obrazu zagrożeń oraz mają pełnić funkcję punktu kontaktowego w ramach współpracy międzynarodowej.

Wniosek przewiduje także nowe rozwiązania dotyczące gromadzenia i standaryzacji danych. Wprowadzony ma zostać minimalny zbiór informacji służących rejestracji broni palnej przejętej przez organy ścigania lub inne właściwe organy. Zbiór ten obejmie podstawowe dane, takie jak model i rodzaj broni palnej, co ma umożliwić lepsze oszacowanie zakresu i skali nielegalnego handlu w UE. Rozwiązanie to ma pomóc w identyfikowaniu tendencji, na przykład w przypadku wprowadzania do Unii wycofanej z eksploatacji broni ze stref konfliktu, oraz wspierać ukierunkowane działania na rzecz konfiskaty i zapobiegania proliferacji.

Dodatkowo państwa członkowskie będą zobowiązane do gromadzenia istniejących danych statystycznych dotyczących przestępstw związanych z bronią palną i przekazywania ich Komisji co pięć lat. Chodzi między innymi o dane dotyczące liczby skonfiskowanej broni, prowadzonych postępowań przygotowawczych, wniesionych i popieranych oskarżeń, wyroków skazujących, odrzuconych spraw, liczby zaangażowanych osób prawnych oraz poziomu i rodzaju nałożonych kar. Ma to zwiększyć dostępność porównywalnych danych w całej Unii i poprawić monitorowanie zjawiska.

Jak wskazała Henna Virkkunen, wiceprzewodnicząca wykonawcza do spraw suwerenności technologicznej, bezpieczeństwa i demokracji „w obecnej sytuacji geopolitycznej, w której zagrożenia dla bezpieczeństwa szybko ewoluują, UE musi być w pełni przygotowana do przewidywania istniejących i pojawiających się zagrożeń i radzenia sobie z nimi”. „Nielegalna broń palna stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa naszych obywateli, w coraz większym stopniu wzmacniane przez nowe technologie i sieci transgraniczne. Dzięki tej inicjatywie wprowadzimy ramy prawne niezbędne do zlikwidowania luk między różnymi systemami krajowymi, które są wykorzystywane przez przestępców i terrorystów, oraz do lepszej ochrony obywateli UE” – podkreśliła.

Z kolei Magnus Brunner, komisarz do spraw wewnętrznych i migracji zaznaczył, że „zorganizowani przestępcy i terroryści wykorzystują nowe technologie i luki w naszym prawie do szerzenia przemocy, terroru i przestępczości”. „Dzisiejsze propozycje są skierowane do tych, którzy chcą zaszkodzić Europejczykom. Ustanowienie ogólnounijnych ram dotyczących przestępstw i kar związanych z bronią palną przy jednoczesnym wyeliminowaniu luk dotyczących broni drukowanej w 3D sprawi, że UE stanie się bezpieczniejszym miejscem” – ocenił.

Komisja zapowiada, że będzie teraz współpracować z Parlamentem Europejskim i Radą w celu szybkiego osiągnięcia porozumienia w sprawie projektu. Jak podkreślono, choć Unia przyjęła dotąd szereg instrumentów regulujących kwestie broni palnej z perspektywy rynku wewnętrznego, brakowało przepisów dotyczących przestępstw związanych z bronią palną jako takich. Proponowana dyrektywa ma tę lukę wypełnić i uzupełnić istniejące ramy inspirowane protokołem ONZ w sprawie broni palnej.