Traktory na sygnale i koniec zabytkowych radiowozów

Od 18 maja 2026 r. ustawa Prawo o ruchu drogowym wprost wskazuje, że pojazdem uprzywilejowanym może być nie tylko pojazd samochodowy, ale również ciągnik rolniczy. 

Ta korekta jest istotna przede wszystkim dla systemu ratowniczego i ochrony ludności. Ciągnik, dzięki właściwościom terenowym, uciągowi i możliwości współpracy ze specjalistycznym sprzętem, może być użyteczny w sytuacjach, w których standardowe pojazdy ratownicze mają ograniczoną mobilność – np. po gwałtownych zjawiskach pogodowych, na terenach rolniczych, w lesie czy przy usuwaniu skutków lokalnych podtopień.

W uzasadnieniu projektu rozporządzenia -wprowadzającego do przepisów możliwość stosowania sygnałów świetlnych i dźwiękowych w tego typu pojazdach – Ministerstwo Infrastruktury wskazano wprost, że potrzebę używania takich pojazdów „do akcji ratujących życie i zdrowie obywateli oraz ich majątek” zgłaszała straż pożarna.

Ustawa obowiązuje, rozporządzenie jeszcze w fazie projektu

Kluczowe jest rozróżnienie dwóch etapów zmian. Sama możliwość uznania ciągnika rolniczego za pojazd uprzywilejowany wynika już z obowiązującej ustawy. Znowelizowane przepisy prawa o ruchu drogowym stanowią, że pojazdem uprzywilejowanym może być „pojazd samochodowy lub ciągnik rolniczy”.

Kto może zatem dysponować „służbowym traktorem”? Katalog podmiotów obejmuje m.in. jednostki ochrony przeciwpożarowej, zespoły ratownictwa medycznego, Policję, Straż Graniczną, ABW, AW, CBA, SKW, SWW, Siły Zbrojne RP, Służbę Więzienną, SOP, straże gminne, podmioty ratownictwa górskiego i wodnego, Służbę Parku Narodowego, Krajową Administrację Skarbową wykorzystywaną przez Służbę Celno-Skarbową oraz Inspekcję Transportu Drogowego. Ustawa dopuszcza też wykorzystanie pojazdu przez jednostkę niewymienioną w katalogu, gdy jest on używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia – na podstawie zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Aktualne brzmienie przepisów precyzuje również warunki korzystania przez kierującego ze szczególnych uprawnień w ruchu.

Nie oznacza to jednak, że każdy ciągnik należący do podmiotu z katalogu automatycznie zyskuje takie uprawnienia. Aby kierujący mógł nie stosować się do części reguł ruchu drogowego, muszą zostać spełnione ustawowe warunki. Pojazd ma uczestniczyć m.in. w akcji ratowania życia, zdrowia lub mienia albo w działaniach związanych z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym. Musi też jednocześnie wysyłać sygnały świetlne i dźwiękowe oraz mieć włączone światła drogowe lub mijania.

Przygotowany 1 lipca projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów ma dostosować przepisy wykonawcze do wprowadzonej już ustawowej zmiany. Resort proponuje zmianę tytułu rozdziału 8 rozporządzenia z „Warunków dodatkowych dla pojazdu samochodowego uprzywilejowanego” na „Warunki dodatkowe dla pojazdu uprzywilejowanego”. Ta pozornie redakcyjna korekta, jest konieczna, aby regulacja nie odnosiła się wyłącznie do samochodów.

Projekt przewiduje również, że pojazd uprzywilejowany wyposaża się w sygnał ostrzegawczy dźwiękowy oraz świetlny błyskowy. Dopuszcza także dodatkowy, zewnętrzny szperacz barwy białej lub żółtej selektywnej, włączany i wyłączany niezależnie od pozostałego oświetlenia.

W przepisach dotyczących pojazdów pożarniczych proponuje się odejście od sformułowania odnoszącego się do „pojazdu samochodowego straży pożarnej” na rzecz pojęcia „pojazdu straży pożarnej – pożarniczego”. Projekt utrzymuje zasadę czerwieni sygnałowej pojazdu oraz białych błotników i zderzaków, z dopuszczeniem barwy khaki – także dla błotników i zderzaków. Zmiana ma korespondować z możliwością używania w tej roli ciągników rolniczych.

Koniec pojazdów zabytkowych udających radiowozy

Kolejna propozycja może zaskakiwać, ale tylko na pierwszy rzut oka. Chodzi o „pseudo radiowozy”. Obecnie pojazdy zabytkowe są, co do zasady, wyłączone spod przepisów rozporządzenia o warunkach technicznych pojazdów. Według projektodawcy w praktyce umożliwiało to poruszanie się po drogach pojazdom zarejestrowanym jako zabytkowe, ale wyglądającym jak współczesne radiowozy czy pojazdy innych służb.

Zmiana ma objąć pojazdy zabytkowe zakazem używania oznakowania właściwego dla pojazdów uprzywilejowanych oraz oznakowania do niego podobnego. Oznakowania określonego w przepisach dla konkretnych służb nie można będzie stosować w pojeździe innym niż używany przez podmioty wskazane w tych regulacjach.

W uzasadnieniu szczególnie zaakcentowano przypadki pojazdów imitujących aktualnie używane radiowozy Policji. Twórzy projektu zmian oceniają, że ich obecność w ruchu może wprowadzać w błąd i negatywnie wpływać na ład oraz porządek publiczny. Regulacja nie ma natomiast blokować prezentowania takich pojazdów jako eksponatów muzealnych ani ich transportu na miejsce ekspozycji.

Nowe regulacje mają wejść w życie – co do zasady – po 14 dniach od momentu ich ogłoszenia, z wyjątkami części przepisów dotyczących pojazdów uprzywilejowanych. Warto jednak pamiętać, że na obecnym etapie dokument pozostaje projektem przeznaczonym do konsultacji i może jeszcze ulec zmianie. Nie zmienia to jednak faktu, że w niedalekiej przyszłości widok ciągnika rolniczego z „kogutem” w barwach konkretnej formacji, może na stałe wpisać się w krajobraz polskich dróg.