Mała rewolucja w lotnictwie Policji i Straży Granicznej. Sejm przegłosował zmiany

Sejm jednogłośnie przyjął rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z uregulowaniem funkcjonowania lotnictwa służb porządku publicznego. W dotychczasowym stanie prawnym działalność tę regulowały jedynie częściowo przepisy Prawa lotniczego oraz wybrane rozporządzenia i zarządzenia.

Nowe prawo rozdziela nadzór nad formacjami lotniczymi. Ogólne piecze – w wymiarze organizacyjnym i funkcjonalnym – pozostanie w kompetencji ministra spraw wewnętrznych, natomiast nadzór techniczny, eksploatacyjny i kadrowy zostanie przekazany komendantom głównym Policji i Straży Granicznej. Ma to skrócić ścieżki decyzyjne i zwiększyć odpowiedzialność bezpośrednich zarządzających.

„Wprowadzamy jasne zasady nadzoru, licencjonowania i eksploatacji, aby pilot wiedział, że odpowiada przed prawem i procedurami bezpieczeństwa, a nie przed humorami lokalnego posła czy wiceministra” – mówiła we wtorek na posiedzeniu Sejmu Dorota Marek, posłanka Koalicji Obywatelskiej.

Wyodrębnienie Lotnictwa Policji

Jedną z najważniejszych zmian jest formalne wyodrębnienie Lotnictwa Policji jako osobnego komponentu służby. Komendant Główny Policji zyska uprawnienia do wydawania licencji pilotom, mechanikom czy operatorom pokładowym. To rozwiązanie wynika ze specyfiki policyjnego sprzętu – część używanych statków powietrznych nie posiada cywilnych certyfikatów, dlatego konieczne było stworzenie odrębnego systemu nadzoru technicznego i dopuszczania ich do lotu. Ustawa porządkuje także kwestie identyfikacji wizualnej, wprowadzając spójne zasady używania znaków graficznych Policji.

„Przyjmujemy tę ustawę w 95. rocznicę wprowadzenia lotnictwa do polskiej Policji. To pokazuje, że już dawno temu, blisko wiek temu, Policja zaczęła korzystać z tych zdolności. W związku z tym teraz, kiedy ponosimy odpowiedzialność za właściwe podstawy prawne dla lotnictwa służb porządku publicznego, w sposób właściwy reagujemy na obecne niedostatki” – mówił we wtorek w Sejmie Czesław Mroczek, wiceszef Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W przypadku Straży Granicznej ustawodawca zdecydował się utrzymać cywilny model nadzoru lotniczego. Personel tej formacji posiada uprawnienia zgodne z przepisami lotnictwa cywilnego, a wykorzystywane statki powietrzne mają cywilne certyfikaty. Nowe przepisy przewidują, że decyzje dotyczące stosowania unijnych regulacji bezpieczeństwa będą podejmowane przez Komendanta Głównego Straży Granicznej w porozumieniu z Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Takie rozwiązanie pozwala pilotom na pełną współpracę międzynarodową przy ochronie granic Unii Europejskiej.

„Proponowane regulacje pozwolą na zapewnienie efektywnego funkcjonowania lotnictwa służb porządku publicznego z uwzględnieniem specyfiki realizowanych zadań operacyjnych, szkoleniowych oraz eksploatowanego sprzętu lotniczego zarówno przez Policję, jak i przez Straż Graniczną” – zapewnił poseł Polskiego Stronnictwa Ludowego Zbigniew Sosnowski.

Ustawa umożliwia także przekazywanie części zadań nadzorczych innym podmiotom – np. Urzędowi Lotnictwa Cywilnego – na podstawie porozumień. Komendanci główni przejmą również obowiązek prowadzenia rejestrów statków powietrznych oraz lotnisk i lądowisk. Istotnym elementem zmian jest także uporządkowanie dokumentacji, procedur operacyjnych oraz zasad utrzymania zdatności statków powietrznych do lotu. Szczegółowe rozwiązania będą mogły być określane w aktach wykonawczych, co pozwoli na ich elastyczne dostosowanie do zmieniających się warunków.

Projekt odpowiada również na braki kadrowe, z którymi od lat mierzą się służby. Wprowadzono możliwość przyjmowania do służby kontraktowej kandydatów z rynku cywilnego oraz emerytowanych funkcjonariuszy. Obowiązki nałożone na Lotniczą Komisję Egzaminacyjną Lotnictwa Policji dotyczyć będą sposobu sprawdzania sprawności fizycznej i psychicznej członka oraz kandydata na członka personelu lotniczego Lotnictwa Policji, zachowania odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa operacji lotniczych oraz, co bardzo istotne, zapobiegania skutkom skumulowanego zmęczenia członków załóg, określenia maksymalnego okresu pełnienia czynności lotniczych, w tym przerw w ich pełnieniu, oraz określenia czasu wypoczynku załóg.

„Procedowana regulacja obejmuje również zagadnienia związane ze szkoleniami oraz z badaniami lotniczo-lekarskimi. Doprecyzowano, że obowiązki te odnoszą się jedynie do określonych specjalności lotniczych, co ma na celu uniknięcie nadmiernego rozszerzania wymogów na cały personel przy jednoczesnym zachowaniu standardów bezpieczeństwa operacji lotniczych” – wskazała posłanka Koalicji Obywatelskiej Małgorzata Pępek, podczas wtorkowego posiedzenia.

Regulacje dotyczące dronów i nowych technologii

Ustawa obejmuje również bezzałogowe statki powietrzne. Wprowadza ich jednoznaczny status prawny oraz zasady użytkowania przez służby. W szczególnych przypadkach – np. gdy dron jest przeznaczony do zniszczenia w trakcie operacji – przewidziano wyjątki od obowiązku rejestracji.

Autorzy ustawy podkreślają, że jej głównym celem jest zwiększenie bezpieczeństwa i efektywności działań służb. Lotnictwo odgrywa coraz większą rolę w takich zadaniach jak patrolowanie granic, akcje ratunkowe, reagowanie na katastrofy czy wsparcie działań operacyjnych. Nowe przepisy mają zakończyć okres „prawnej prowizorki” i wprowadzić jasne zasady odpowiedzialności, nadzoru oraz eksploatacji sprzętu.

„Rola statków powietrznych w działaniach tych służb systematycznie wzrasta i – co nie ulega najmniejszej wątpliwości – będzie wzrastać. Pozwolę sobie w tym miejscu przytoczyć niebudzące żadnych wątpliwości działania takie, jak: patrolowa nie granic, ciągów komunikacyjnych, niesienie po mocy, wsparcie operacyjne dla innych służb, w tym ministra obrony narodowej, ratowanie życia i zdrowia ludzkiego, a także wykonywanie innych bardzo ważnych i zarazem trudnych zadań, których niezbędnym elementem warunkującym ich skuteczność są statki powietrzne” – podsumował Zbigniew Sosnowski.