Kontrole plecaków i wykrywacze metalu w szkołach. Rząd szykuje nowe przepisy

Założenia nowelizacji Prawa oświatowego zostały opublikowane w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, jego celem jest „zwiększenie bezpieczeństwa uczniów i pracowników przedszkoli, szkół oraz placówek oświatowych”.

Autorzy dokumentu zwracają uwagę, że wydarzenia, do których doszło na terenie szkół w październiku 2026 roku, wskazują na „pilną potrzebę wzmocnienia stanu bezpieczeństwa na terenie jednostek systemu oświaty”. W jednym z tych zdarzeń zabity został pracownik szkoły, a do zbrodni wykorzystano niebezpieczne narzędzie.

W uzasadnieniu podkreślono, że obecne przepisy nie dają dyrektorom wystarczających możliwości reagowania na zagrożenia związane m.in. z agresją. Prawo oświatowe nie przewiduje obecnie możliwości kontrolowania bagaży i odzieży wierzchniej wnoszonych na teren szkoły przez uczniów oraz osoby niebędące uczniami lub pracownikami placówki. W ocenie autorów projektu stwarza to ryzyko wniesienia przedmiotów zagrażających życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu osób przebywających w szkole.

Dokument wskazuje również na napiętą sytuację międzynarodową i możliwość wystąpienia aktów dywersji na terenie placówek oświatowych. Jak zaznaczono, konieczne jest stworzenie podstaw prawnych do „skutecznego przeciwdziałania realnym zagrożeniom”, które mogą pojawić się w jednostkach systemu oświaty.

Jedną z najważniejszych zmian ma być rozszerzenie uprawnień dyrektorów szkół i placówek oświatowych. Zgodnie z projektem, dyrektorzy lub upoważnieni przez nich pracownicy będą mogli kontrolować bagaże i odzież wierzchnią uczniów, a także osób niebędących uczniami lub pracownikami, które wchodzą na teren szkoły lub już na nim przebywają.

Kontrole będą mogły być prowadzone z wykorzystaniem urządzeń wykrywających obecność metalu. Obejmą również miejsca, w których uczniowie pozostawiają podręczniki, przybory szkolne, bagaże lub odzież wierzchnią. Uprawnienie ma dotyczyć zarówno szkół i placówek publicznych, jak i niepublicznych.

Projekt przewiduje jednocześnie, że kontrola będzie musiała odbywać się z poszanowaniem godności i innych dóbr osobistych osoby, której dotyczy. Jak podkreślili autorzy zmian, nie będzie mogła służyć jej „napiętnowaniu lub stygmatyzowaniu”.

Nowe przepisy mają określić również sposób postępowania w przypadku ujawnienia przedmiotów, których posiadanie może zagrażać bezpieczeństwu. Chodzi m.in. o materiały wybuchowe, wyroby pirotechniczne, materiały pożarowo niebezpieczne, alkohol, środki odurzające, substancje psychotropowe, broń oraz inne niebezpieczne przedmioty.

W takiej sytuacji dyrektor lub upoważniony pracownik będzie zobowiązany do odebrania przedmiotu i zabezpieczenia go w miejscu, które uniemożliwi jego użycie oraz zapewni jego nienaruszalność. W przypadku osób poniżej 18. roku życia odebrane będą mogły zostać również wyroby tytoniowe i papierosy elektroniczne.

Projekt zakłada wyraźne określenie obowiązków dyrektora w przypadku ujawnienia przedmiotów zagrażających życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu osób przebywających na terenie placówki. O takim zdarzeniu będzie musiała zostać powiadomiona Policja. Jeżeli sprawa będzie dotyczyć niepełnoletniego ucznia, dyrektor zawiadomi również jego rodziców oraz sąd rodzinny.

Odebrane przedmioty mają być przekazywane Policji. Funkcjonariusze zostaną powiadomieni także w sytuacji, gdy uczeń lub inna osoba wchodząca na teren szkoły albo przebywająca na jej terenie odmówi poddania się kontroli.

Tym samym projekt przewiduje nie tylko przyznanie dyrektorom nowych uprawnień, ale również określa momenty, w których konieczne będzie zaangażowanie służb. Policja ma być informowana zarówno o ujawnieniu niebezpiecznych przedmiotów, jak i o odmowie kontroli.

Nowelizacja ma zobowiązać szkoły do określenia w statutach zasad wstępu i przebywania na ich terenie. Regulacje mają obejmować zarówno uczniów, jak i osoby, które nie są uczniami ani pracownikami placówki. Analogiczny obowiązek ma zostać wprowadzony w przypadku przedszkoli – ich statuty będą musiały określać zasady wstępu i przebywania osób niebędących pracownikami.

W uzasadnieniu projektu wskazano, że obecne przepisy nie nakładają takiego obowiązku. Zdaniem autorów zmian uregulowanie tych kwestii pozwoli kompleksowo określić zasady obecności osób na terenie placówek i wzmocnić bezpieczeństwo.

Projekt przewiduje również rozwiązania dotyczące zwiększenia bezpieczeństwa dzieci i uczniów w niepublicznych jednostkach systemu oświaty. Wśród nich znalazło się wzmocnienie mechanizmów weryfikacji osób związanych z prowadzeniem takich placówek i zatrudnianych w nich pracowników, w tym sprawdzanie danych w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym.

Projekt nowelizacji Prawa oświatowego przygotowuje Ministerstwo Edukacji. Za jego opracowanie odpowiada sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to pierwszy kwartał 2027 roku.