Ewakuacja, ćwiczenia i punkty schronienia. Nowe obowiązki dla szkół i przedszkoli

Projekt rozporządzenia Ministerstwa Edukacji zmieniającego przepisy w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach został opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Jak wskazali autorzy dokumentu, jego głównym celem jest „podwyższenie standardów bezpieczeństwa” w przedszkolach, szkołach i placówkach oświatowych – zarówno w odniesieniu do dzieci i uczniów, jak i pracowników tych jednostek.

Jedną z najważniejszych zmian ma być wprowadzenie obowiązku planowania i organizowania, we współpracy z organem prowadzącym szkołę lub placówkę, szkoleń oraz ćwiczeń praktycznych przygotowujących uczniów i pracowników do właściwego zachowania w sytuacjach zagrożenia życia i zdrowia. Zgodnie z projektem takie działania mają odbywać się co najmniej dwa razy w roku szkolnym.

W uzasadnieniu autorzy zmian podkreślili, że samo zapoznanie społeczności szkolnej z instrukcjami nie gwarantuje właściwej reakcji w przypadku rzeczywistego zagrożenia. „Dopiero ćwiczenia praktyczne pozwalają zredukować poziom stresu, skrócić czas reakcji oraz wypracować schematy działania, które w przypadku wystąpienia realnego zagrożenia mogą uratować zdrowie i życie ludzkie” – czytamy.

Jak wyjaśniono w dokumencie, powtarzanie szkoleń i ćwiczeń ma pozwolić na utrwalenie zdobytej wiedzy, a także zweryfikowanie wniosków z pierwszych ćwiczeń i ewentualne dostosowanie procedur do zmieniających się warunków. „„Wprowadzenie proponowanego rozwiązania umożliwi również szkołom i placówkom przygotowanie się na szerokie spektrum sytuacji kryzysowych, które dotykają nas w obecnym świecie, takich jak m.in. incydenty związane z naruszeniem bezpieczeństwa fizycznego przez osoby trzecie czy anomalie pogodowe” – podkreślili autorzy.

Projekt przewiduje również, że dyrektor będzie musiał zapoznać uczniów i pracowników z planem ewakuacji w terminie trzech miesięcy od rozpoczęcia zajęć w danym roku szkolnym. „Dodatkowo umieszczenie w widocznym miejscu w szkole lub placówce informacji o numerach alarmowych przyczyni się do utrwalenia tej informacji wśród uczniów i pracowników szkoły lub placówki. Jest to również wiedza niezbędna z perspektywy prawidłowych nawyków w zakresie działań w chwili zagrożenia życia lub zdrowia” – czytamy.

W uzasadnieniu autorzy zmian zwrócili uwagę, że do szkół każdego roku dołączają nowi uczniowie i pracownicy, którzy dopiero poznają budynek oraz obowiązujące w nim procedury bezpieczeństwa. Wcześniejsze zapoznanie ich z planem ewakuacji ma ułatwić prawidłową reakcję w sytuacji zagrożenia. Jak wskazali, znajomość dróg ewakuacyjnych, rozmieszczenia wyjść awaryjnych oraz zasad postępowania w sytuacji alarmowej pozwala przeprowadzić akcję ratunkową w sposób sprawny, zorganizowany i bezpieczny.

Autorzy uzasadnienia przywołali również raport Najwyższej Izby Kontroli z 2021 roku. Zwrócono w nim uwagę, że „brak planów ewakuacyjnych” skutkuje „niebezpieczeństwem dla życia”. NIK podkreślała także, że „warunkiem zapewnienia realnego bezpieczeństwa w szkołach jest nie tylko posiadanie procedur, ale przede wszystkim praktyczne przygotowanie pracowników szkół i uczniów do ich stosowania”.

W roku szkolnym 2026/2027 przewidziano przepis przejściowy. Zgodnie z nim dyrektorzy będą musieli zapoznać uczniów i pracowników z planem ewakuacji do 31 marca 2027 roku.

Kolejnym proponowanym obowiązkiem będzie rozpowszechnianie wśród uczniów, rodziców niepełnoletnich uczniów oraz pracowników informacji o sposobach zachowania w sytuacjach zagrożenia życia i zdrowia. Zgodnie z projektem dyrektorzy mają korzystać z informacji zawartych w oficjalnych serwisach internetowych oraz materiałów przygotowanych przez organy lub podmioty ochrony ludności, o których mowa w ustawie o ochronie ludności i obronie cywilnej z 5 grudnia 2024 roku.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że rozwiązanie ma służyć ujednoliceniu procedur i ograniczeniu ryzyka dezinformacji. „Uczniowie, rodzice i nauczyciele otrzymują dokładnie te same, sprawdzone wzorce postępowania np. zasady ewakuacji i schronienia” – zaznaczono w dokumencie.

Projekt zakłada także, że dyrektorzy, w porozumieniu z właściwym miejscowo organem ochrony ludności, będą informować uczniów i pracowników o lokalizacji obiektów zbiorowej ochrony oraz punktów schronienia. „Wprowadzenie obowiązku informowania przez dyrektora uczniów i pracowników szkoły lub placówki o umiejscowieniu obiektów zbiorowej ochrony i punktów schronienia (…) jest niezbędne do tego, aby natychmiast po zaistnieniu zagrożenia życia i zdrowia uczniowie i pracownicy szkoły lub placówki nie mieli żadnych wątpliwości co do miejsca, do którego powinni się przedostać w chwili jego wystąpienia” – podkreślono.

Jak czytamy, chodzi o miejsca, które mogą zapewnić ochronę przed zagrożeniami wynikającymi z klęsk żywiołowych, zdarzeń o charakterze terrorystycznym lub działań wojennych. W uzasadnieniu podkreślono, że znajomość lokalizacji takich miejsc ma umożliwić szybką reakcję w przypadku zagrożenia.

„Szkoły i placówki oświatowe są miejscami szczególnej koncentracji dzieci i młodzieży, którzy wymagają zorganizowanej opieki i jasnych wytycznych. Świadomość tego, gdzie znajdują się najbliższe schrony lub miejsca schronienia, redukuje panikę i pozwala na sprawną ewakuację, ale ma również charakter edukacyjno-prewencyjny” – dodali autorzy zmian.

Zgodnie z projektem, rozporządzenie ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Dokument jest obecnie konsultowany i uzgadniany zarówno między resortami, jak i ze stroną społeczną.