„To dopełnienie systemu”. MSWiA o planowanych zmianach w zarządzaniu kryzysowym

W Sejmie rozpoczęły się prace nad nowelizacją ustawy o zarządzaniu kryzysowym. W czwartek odbyło się pierwsze czytanie rządowego projektu w Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych. W pracach gremium uczestniczył m.in. wiceszef MSWiA Wiesław Leśniakiewicz, który podkreślił, że projekt stanowi kolejny etap wzmacniania odporności państwa.

„Dzisiejsze przedłożenie ustawy o zarządzaniu kryzysowym (…) jest niejako dopełnieniem całego procesu budowania właściwego odniesienia do odporności państwa w sensie globalnym, ale również i regionalnym” – zaznaczył. Dodał, że zmiany są „kolejnym krokiem idącym w kierunku lepszego przygotowania naszego kraju na różnego rodzaju sytuacje kryzysowe”.

Wiceszef MSWiA zwrócił uwagę, że projekt wzmacnia także rolę Rządowe Centrum Bezpieczeństwa w systemie zarządzania kryzysowego. Jednocześnie wskazał, że nowelizacja obejmuje odniesienia do 24 innych ustaw, a jej kluczowym elementem jest wdrożenie unijnej dyrektywy CER z 2022 roku dotyczącej odporności podmiotów krytycznych.

Projekt przewiduje m.in. ustanowienie ram prawnych dla wyłaniania usług kluczowych oraz podmiotów krytycznych, a także określenie organów odpowiedzialnych za ich nadzór i obowiązków w zakresie ochrony świadczonych usług. Zakłada również opracowanie Krajowej Strategii Odporności Podmiotów Krytycznych.

Istotną częścią zmian są nowe rozwiązania w obszarze planowania kryzysowego. „Kładą one nacisk na kwestie związane z zarządzaniem ryzykiem, jak również na wzmocnienie mechanizmów reagowania kryzysowego. Przygotowując ustawę o ochronie ludności i obronie cywilnej, uznaliśmy, że cały proces planistyczny związany z przygotowaniem państwa na sytuacje kryzysowe będzie miał odniesienie do ustawy o zarządzaniu kryzysowym” – podkreślił wiceszef MSWiA.

„Obecnie obowiązujące regulacje nie uwzględniają w pełni w planach zarządzania kryzysowego kwestii zarządzania ryzykiem. Istnieje zatem konieczność wprowadzenia podstaw prawnych do opracowania planów zarządzania ryzykiem na szczeblu krajowym lub niższym, wskazania podmiotów odpowiedzialnych za ich opracowanie oraz określenia cyklów planistycznych. Posiadanie tych planów jest kluczowe” – wyjaśnił Leśniakiewicz.

Wiceszef MSWiA dodał przy tym, że dokument m.in. wprowadza Krajową Ocenę Ryzyka, która zastąpi obecny Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa narodowego, dokonuje podziału planów zarządzania kryzysowego na plany zarządzania ryzykiem i plany reagowania kryzysowego, wprowadza nowe kryteria identyfikacji infrastruktury krytycznej przez m.in. ministrów oraz wojewodów, a także daje wojewodom możliwość identyfikacji operatorów infrastruktury krytycznej o charakterze lokalnym.

W trakcie prac nad nowelizacją głos zabrał też zastępca dyrektora Departamentu Porządku Publicznego MSWiA Mariusz Cichomski. Podkreślił on, że ochrona infrastruktury krytycznej wymaga zmian w wielu aktach prawnych. Jednym z kluczowych rozwiązań jest nowelizacja ustawy o ochronie żeglugi i portów morskich, przewidująca utworzenie Centrum Bezpieczeństwa Morskiego.

„Będzie to nowa jednostka o charakterze międzyagencyjnym, zawiadywana przez Straż Graniczną. Jest to niezwykle istotne, gdyż Morze Bałtyckie stanowi obecnie przestrzeń intensywnego rozwoju infrastruktury (np. przesyłu energii). W strukturze tej, obok Straży Granicznej, uczestniczyć będą: Policja, ABW, AW, KAS, SKW, SWW, PSP, Wojsko Polskie, Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa oraz przedstawiciele operatorów infrastruktury” – wyliczył Cichomski.

Jak zaznaczył, nowe przepisy obejmą również obiekty istotne lokalnie, które nie są infrastrukturą krytyczną w skali kraju. Chodzi między innymi o ujęcia wody, rurociągi, oczyszczalnie ścieków na poziomie powiatu. „Starostowie będą mieli obowiązek przekazywania informacji o takich obiektach do wojewodów, co skutkować będzie koniecznością przygotowania szczegółowych planów ich zabezpieczenia fizycznego lub technicznego” – wyjaśnił zastępca dyrektora Departamentu Porządku Publicznego MSWiA.

Cichomski wskazał także na potrzebę uregulowania kwestii bezzałogowych obiektów pływających i lądowych. „Musimy stworzyć podstawy do niszczenia, przejmowania kontroli lub neutralizacji takich urządzeń, które mogą zagrażać np. rurociągom na dnie Bałtyku” – podkreślił. Dodał, że zmiany obejmą również ustawę o działaniach antyterrorystycznych, w tym zadania sztabu kryzysowego w zakresie identyfikacji zagrożeń dla infrastruktury krytycznej.

Głos w trakcie posiedzenia zabrał również dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa Zbigniew Muszyński. Zwrócił uwagę, że dyrektywa CER znacząco rozszerza zakres ochrony w porównaniu do poprzednich regulacji z 2008 roku. „My rozszerzyliśmy listę do 11 sektorów” – zaznaczył.

Jak zaznaczył Muszyński, wiele rozwiązań zawartych w projekcie wynika z konsultacji z operatorami infrastruktury oraz resortem aktywów państwowych, szczególnie w obszarze sektora energii, ropy i gazu. Podkreślił także, że prace nad projektem były prowadzone w ścisłej współpracy m.in. z Ministerstwem Cyfryzacji, aby zapewnić spójność z dyrektywą NIS2 dotyczącą bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych.

Jak dodał Muszyński, istotną zmianą będzie również „Narodowy Program Ochrony Infrastruktury Krytycznej, który dotąd nie był umocowany ustawowo (tylko uchwałą Rady Ministrów)”. „Stanie się teraz elementem ustawowym jako Strategia Bezpieczeństwa Podmiotów Krytycznych” – zapewnił dyrektor RCB.

W trakcie posiedzenia posłowie zdecydowali o skierowaniu dokumentu do dalszych prac w podkomisji stałej ds. funkcjonowania zarządzania kryzysowego.