Spór o „dodatek dronowy". Związkowcy krytykują stanowisko Komendy Głównej SOK

Ogólnopolski Związek Zawodowy Kolejarzy Śląskich w SOK krytycznie odniósł się do stanowiska Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei w sprawie wprowadzenia tzw. dodatku dronowego. Zdaniem przedstawicieli strony społecznej argumentacja pracodawcy pomija rzeczywisty charakter zadań wykonywanych przez funkcjonariuszy obsługujących bezzałogowe statki powietrzne (BSP).

Jednym z głównych punktów spornych jest przekonanie pracodawcy, że zdobycie uprawnień operatora drona zwiększa atrakcyjność zawodową funkcjonariusza, co samo w sobie może być dla niego korzyścią. Związkowcy nie zgadzają się z takim podejściem. Ich zdaniem dodatkowe kwalifikacje, wykorzystywane w codziennej służbie na rzecz bezpieczeństwa infrastruktury kolejowej, powinny być odpowiednio doceniane również finansowo.

„Czy KG SOK chce szkolić operatorów dronów po to, by realizowali ustawowe zadania na rzecz bezpieczeństwa infrastruktury kolejowej, czy po to, by zasilali sektor prywatny lub inne służby mundurowe, które potrafią wycenić te specjalistyczne kompetencje w gotówce?” – pytają przedstawiciele związku.

W ich ocenie brak systemowego dodatku może w dłuższej perspektywie osłabiać motywację funkcjonariuszy do rozwijania specjalistycznych umiejętności, a także zwiększać ryzyko odejść z formacji.

Dron to nie tylko ułatwienie pracy

Komenda Główna SOK argumentuje, że wykorzystanie dronów ma przede wszystkim usprawniać wykonywanie dotychczasowych zadań. Dzięki obserwacji rozległych terenów, kontroli trudno dostępnych miejsc czy dokumentowaniu zdarzeń z powietrza technologia może ograniczać czas i nakład pracy potrzebny do realizacji określonych czynności.

Zdaniem pracodawcy samo posiadanie dodatkowych uprawnień nie oznacza automatycznie konieczności ustanowienia nowego składnika wynagrodzenia. O zasadności ewentualnego świadczenia powinny decydować przede wszystkim rzeczywisty zakres obowiązków, poziom odpowiedzialności oraz wpływ wykonywanych czynności na obciążenie służbowe.

Związkowcy przedstawiają jednak odmienną perspektywę. Podkreślają, że obsługa bezzałogowych statków powietrznych wymaga stałej koncentracji, odpowiedniego przygotowania oraz odpowiedzialności zarówno za powierzony sprzęt, jak i bezpieczeństwo operacji prowadzonych w przestrzeni powietrznej i na ziemi.

W ich ocenie wprowadzanie nowych technologii wiąże się z pojawieniem się specjalistycznych zadań, których nie należy sprowadzać wyłącznie do ułatwienia pracy.

Komenda Główna: obecnie nie ma podstaw do dodatku

W odpowiedzi na postulaty związku Komenda Główna SOK wskazała, że na obecnym etapie nie znajduje wystarczających podstaw do wprowadzenia stałego dodatku dronowego wyłącznie z tytułu posiadania uprawnień operatora BSP lub okresowego wykonywania czynności z wykorzystaniem tej technologii.

Pracodawca podkreśla, że system wykorzystania dronów w SOK nadal znajduje się w fazie testowej, a jego docelowy model wymaga dalszej oceny. Analizy dotyczące funkcjonowania systemu oraz sytuacji funkcjonariuszy posiadających odpowiednie kwalifikacje są prowadzone od 2024 roku.

Według Komendy aktualna liczba operatorów odpowiada liczbie bezzałogowych statków powietrznych znajdujących się na wyposażeniu formacji. Nie oznacza to jednak, że jest to ostateczna liczba funkcjonariuszy potrzebnych po zakończeniu testów i ustaleniu docelowego sposobu wykorzystania tej technologii.

Komenda zakwestionowała również twierdzenie o obecnym niedoborze operatorów, wskazując, że związek nie przedstawił danych pozwalających określić, ilu funkcjonariuszy powinno posiadać takie uprawnienia i na jakiej podstawie aktualny stan kadrowy uznano za niewystarczający.

W swoim stanowisku Komenda Główna odniosła się także do kwestii kosztów uzyskiwania i utrzymywania uprawnień operatorów BSP. Jak wskazano w odpowiedzi, pracodawca już obecnie finansuje szkolenia, wymagane egzaminy, badania oraz ubezpieczenie OC związane z wykonywaniem zadań z wykorzystaniem dronów.

Rozwiązania te miały zostać wdrożone niezależnie od wystąpienia organizacji związkowej i funkcjonowały jeszcze przed jego złożeniem. Komenda zaznaczyła również, że działania związane z testowaniem i rozwojem wykorzystania BSP, a także prowadzone lub planowane prace legislacyjne, należy rozpatrywać jako odrębne od postulatów przedstawionych przez związek. W ocenie pracodawcy konieczne jest rozróżnienie pomiędzy propozycjami organizacji związkowej a działaniami podejmowanymi wcześniej w ramach rozwoju systemu wykorzystania nowych technologii w SOK.

Decyzja po analizie, ale bez konkretnego terminu

Komenda Główna zapowiada dalszą ocenę funkcjonowania systemu BSP. Ma ona uwzględniać m.in. częstotliwość wykorzystywania dronów, liczbę i charakter wykonywanych operacji, wpływ tych zadań na zakres obowiązków funkcjonariuszy oraz poziom związanej z nimi odpowiedzialności.

Analiza ma również pozwolić określić docelową liczbę operatorów potrzebnych w strukturach SOK i ocenić organizacyjne efekty wdrażania tej technologii. Dopiero na podstawie zebranych danych pracodawca zamierza ocenić, czy istnieją podstawy do wprowadzenia dalszych rozwiązań organizacyjnych lub płacowych. W przedstawionym stanowisku nie wskazano jednak konkretnego terminu zakończenia analiz ani daty ewentualnego ponownego rozpatrzenia postulatu dotyczącego dodatku.

Dla Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Kolejarzy Śląskich sprawa dodatku dronowego jest czymś więcej niż dyskusją o jednym składniku wynagrodzenia. Dotyczy także zasad, na jakich formacja zamierza rozwijać specjalistyczne kompetencje swoich funkcjonariuszy i zachęcać ich do podejmowania nowych zadań.

Związkowcy ostrzegają, że rozwój technologiczny oparty na dodatkowych kwalifikacjach i odpowiedzialności funkcjonariuszy, bez odpowiedniego systemu wynagradzania, może utrudnić budowanie trwałego potencjału operacyjnego SOK.

Komenda Główna pozostaje natomiast przy stanowisku, że na obecnym etapie brakuje wystarczających danych uzasadniających wprowadzenie stałego dodatku. Kluczowe mają być wyniki dalszych analiz i praktyczne doświadczenia związane z wykorzystaniem dronów.