Ochrona ludności po liftingu. Sejm przyjął nowelizację ustawy

W piątek Sejm przyjął nowelizację ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej wraz z częścią zgłoszonych poprawek. Za przyjęciem ustawy zagłosowało 257 posłów, nikt nie był przeciw, a 174 wstrzymało się od głosu. Podczas głosowania posłowie przyjęli poprawki Koalicji Obywatelskiej, które wprowadzają zmiany w mechanizmach finansowania zadań oraz w przepisach przejściowych dotyczących inwestycji budowlanych.

Pierwsza z zaakceptowanych zmian umożliwia ministrowi spraw wewnętrznych i administracji powierzenie Narodowemu Instytutowi Wolności (NIW) realizacji części zadań związanych z udzielaniem dotacji celowych na ochronę ludności. Zgodnie z uzasadnieniem, ma to pozwolić na „zaangażowanie w realizację zadań ochrony ludności większej liczbie mniejszych organizacji, także na poziomie lokalnym”.

Z kolei druga poprawka Koalicji Obywatelskiej doprecyzowała przepisy przejściowe, zastępując wymóg posiadania „prawomocnej” decyzji o pozwoleniu na budowę decyzją „ostateczną” oraz rozszerzając zakres wyłączeń o nadbudowę i zmianę sposobu użytkowania obiektów, dla których proces inwestycyjny rozpoczął się przed 1 stycznia 2026 roku.

Zielonego światła nie uzyskały natomiast poprawki złożone przez kluby PiS oraz Konfederacji. Prawo i Sprawiedliwość postulowało wprowadzenie do ustawy przepisu, który upoważniał szefa MSWiA, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw budownictwa, do wydania rozporządzenia określającego szczegółowe warunki techniczne, użytkowania i usytuowania dla tzw. punktów schronienia.

Konfederacja dążyła natomiast do zliberalizowania dostępu do pasywnych środków ochrony osobistej. Ich poprawka zakładała umożliwienie osobom fizycznym zakupu kamizelek kuloodpornych, wkładów balistycznych oraz hełmów wojskowych na własny użytek, bez konieczności posiadania specjalistycznych koncesji.

Przypomnijmy. Jednym z najważniejszych elementów nowelizacji jest wprowadzenie nowej kategorii infrastruktury – tzw. punktów schronienia. Mają to być miejsca umożliwiające tymczasowe ukrycie ludności, zapewniające podstawową ochronę przed skutkami niebezpiecznych zjawisk pogodowych oraz użycia konwencjonalnych środków rażenia, w szczególności odłamków.

Punkty schronienia nie będą wyznaczane decyzją administracyjną. Ich identyfikacją zajmie się Państwowa Straż Pożarna, wskazując odpowiednie miejsca w istniejących obiektach – takich jak piwnice czy garaże podziemne. Informacje o nich trafią do centralnej ewidencji oraz aplikacji mobilnej.

Nowelizacja przewiduje również istotne zmiany w zakresie wyposażenia służb i podmiotów ochrony ludności. Zyskają one możliwość zakupu koncesjonowanego sprzętu wojskowego i policyjnego, takiego jak kamizelki kuloodporne, hełmy czy urządzenia do wykrywania skażeń. MSWiA argumentowało, że dotychczasowy sprzęt cywilny nie zapewnia odpowiedniego poziomu ochrony, szczególnie w warunkach potencjalnego konfliktu.

Istotną częścią nowelizacji są także nowe rozwiązania dotyczące finansowania systemu ochrony ludności. Projekt zakłada wprowadzenie mechanizmów umożliwiających bardziej elastyczne zarządzanie środkami. W myśl dokumentu Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej zostanie wydłużony do pięciu lat, dzięki czemu – jak zapewniał resort spraw wewnętrznych i administracji – pozwoli to samorządom na finansowanie i realizowanie zadań w dłuższym horyzoncie czasowym.

Dodatkowo przewidziano wyłączenie części inwestycji – zwłaszcza w infrastrukturę schronową i systemy łączności – spod przepisów prawa zamówień publicznych. MSWiA uzasadniało to koniecznością ochrony wrażliwych informacji, takich jak lokalizacja czy specyfikacja techniczna obiektów. Według resortu ma to ograniczyć ryzyko działań sabotażowych oraz zwiększyć bezpieczeństwo państwa zarówno w wymiarze operacyjnym, jak i wizerunkowym.

Nowe przepisy trafią teraz do Senatu.