- WIADOMOŚCI
Inspektor Nadzoru Wewnętrznego bez kontroli operacyjnej
Inspektor Nadzoru Wewnętrznego, powołany do kontrolowania służb podległych MSWiA, wkrótce pożegna się z częścią przyznanych mu narzędzi. Zgodnie z najnowszym projektem rządu, INW utracić ma prawo do wnioskowania o stosowanie kontroli operacyjnej oraz przeprowadzania tzw. zakupu kontrolowanego. Twórcy regulacji uznali, że dysponowanie tak silnie ingerującymi w prywatność instrumentami przez podmiot o charakterze ściśle nadzorczym łamie zasadę proporcjonalności, a do skutecznego tropienia nieprawidłowości w zupełności wystarczą standardowe metody operacyjno-rozpoznawcze.
Jak wynika z projektu noweli ustawy wzmocnienia nadzoru sądowego nad kontrolą operacyjną, którą 31 marca przyjął rząd, Inspektor Nadzoru Wewnętrznego MSWiA straci część swoich narzędzi. Chodzi o zniesienie uprawnienia do wnioskowania i stosowania kontroli operacyjnej oraz utratę możliwości wykorzystywania instytucji zakupu kontrolowanego. Do tej pory organ ten mógł stosować takie metody wobec funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, strażaków Państwowej Straży Pożarnej oraz pracowników zatrudnionych w tych służbach. Likwidowane uprawnienia służyć mają do zapobiegania, wykrywania oraz ustalania sprawców określonych umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego.
Kluczowym argumentem rządu, przemawiającym za tą korektą kompetencyjną jest wspomniana zasada proporcjonalności. Twórcy projektu w uzasadnieniu wprost wskazują, że kontrola operacyjna jest instrumentem wyjątkowo mocno ingerującym w prywatność jednostki. Inspektor Nadzoru Wewnętrznego jest natomiast z założenia organem, przy pomocy którego minister sprawuje nadzór nad podległymi mu służbami. Zdaniem autorów projektu, stosowanie tak inwazyjnych narzędzi operacyjnych w celu realizacji zadań z zakresu nadzoru jest rozwiązaniem nieproporcjonalnym. Do skutecznego ścigania nieprawidłowości w służbach i realizacji powierzonych zadań w zupełności powinno wystarczyć uprawnienie do prowadzenia standardowych czynności operacyjno-rozpoznawczych, które są uregulowane w zachowanym artykule 11m.
Autorzy nowych przepisów uspokajają, że zmiany nie wywołają paraliżu tej instytucji. Podkreślono też, że dotychczasowe doświadczenia związane z funkcjonowaniem Inspektora Nadzoru Wewnętrznego pokazują, że nie ma merytorycznego uzasadnienia dla dalszego utrzymywania kontroli operacyjnej i zakupu kontrolowanego w rękach tego podmiotu. Oceniono też, że rezygnacja z tych uprawnień nie wpłynie w żaden negatywny sposób na realizację ustawowych zadań organu nadzorczego. Co więcej, w znowelizowanych przepisach zagwarantowano przedstawicielowi INW wyłączne prawo do udziału w posiedzeniach sądu, na których rozpatrywane są wnioski o korzystanie przez Biuro z informacji uzyskanych ze zwolnienia z tajemnic.
Przypomnijmy, dziś prawo do stosowania kontroli operacyjnej posiadają Policja, Straż Graniczna, Służba Ochrony Państwa, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Żandarmeria Wojskowa, Służba Kontrwywiadu Wojskowego, Krajowa Administracja Skarbowa oraz Inspektor Nadzoru Wewnętrznego. Do niedawna uprawnienie to posiadał także zlikwidowany Inspektorat Wewnętrzny Służby Więziennej.