- WIADOMOŚCI
- WYWIADY
Ekspert ostrzega: bariery to nie wszystko. „Chodzi o to, żeby miasto właściwie chroniło ludzi”
Autor. Zarząd Dróg Miejskich/zdm.waw.pl
Betonowe bloki, słupki parkingowe i zbiorniki z wodą mogą tworzyć wrażenie bezpieczeństwa, nie dając potwierdzonej ochrony przed pojazdem użytym do ataku. Jarosław Jaźwiński w rozmowie z InfoSecurity24.pl wyjaśnia, dlaczego nie każda zapora zatrzyma ciężarówkę, na czym polega błąd samorządów i dlaczego nawet certyfikowana bariera, źle zamontowana, nie chroni ludzi. „Nie chodzi o to, żeby miasto miało bariery, chodzi o to, żeby właściwie chroniło ludzi” – podkreśla ekspert.
Atak z 7 listopada 2026 r. w Krakowie ponownie postawił pytanie o skuteczność zabezpieczenia polskich przestrzeni publicznych. Przed sezonem jarmarków bożonarodzeniowych samorządy muszą rozróżnić blokady służące organizacji ruchu od systemów ochrony przed celowym użyciem pojazdu. Tutaj pojawiają się normy badań zderzeniowych, błędy w montażu barier, ciekawe dostępne rozwiązania tymczasowe oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo mieszkańców.
W rozmowie z InfoSecurity24.pl Jarosław Jaźwiński, prezes DFE Security i rzeczoznawca w dziedzinie zabezpieczeń przed atakami z użyciem pojazdów, odnosi się do wydarzeń w Krakowie z 7 listopada 2026 r., wskazuje znaczenie rekomendacji Policji, MSWiA i ABW oraz wyjaśnia, co samorządy powinny sprawdzić przed zakupem zapór.
dr Aleksander Olech: Po wydarzeniach w Krakowie samorządy chcą działać szybko. Od czego powinny zacząć?
Jarosław Jaźwiński: Od sprawdzenia fizycznej ochrony wjazdów do stref pieszych. W Krakowie 7 listopada 2026 r. samochód umożliwiał sprawcy przemieszczanie się podczas ostrzału. Zablokowanie wjazdu mogłoby ograniczyć jego mobilność i ułatwić interwencję. Nie przesądzam, jak potoczyłby się atak bez auta. Bariera nie zastępuje ochrony przed innymi zagrożeniami.
Punktem wyjścia są „Ochrona przestrzeni publicznych przed atakami z użyciem pojazdów – rekomendacje dla samorządów”, opracowane przez Policję we współpracy z MSWiA i ABW. Wskazują kolejność: analiza ryzyka i miejsca, projekt, dobór zabezpieczeń oraz organizacja ochrony. Jak zaznacza Mariusz Cichomski, to wskazówki, nie rozporządzenie. Publikacje naukowe ABW uzupełniają te wskazówki.
Już na pierwszych spotkaniach z samorządami słyszę pytania wskazujące na mylenie zabezpieczeń porządkowych z antyterrorystycznymi. Pytania są potrzebne. Nie powinno być jednak zakupów przed wyjaśnieniem tych różnic. Nie każdy urzędnik musi być specjalistą, ale przed zakupem potrzebuje wsparcia eksperta.
Co wnosi konsultant, zanim miasto wybierze urządzenia?
Pomaga zaprojektować system HVM (ang. Hostile Vehicle Mitigation – ochrona przed celowym użyciem pojazdu do ataku). Jego częścią są VSB (ang. Vehicle Security Barriers – bariery pojazdowe).
Konsultant powinien mieć udokumentowaną wiedzę teoretyczną i praktyczną: znać normy, interpretować wyniki badań i mieć doświadczenie przy instalacjach. Podczas spotkań pokazuję obiekt z kilkoma kierunkami dojazdu. Fundamentem doboru zabezpieczeń jest VDA (ang. Vehicle Dynamics Assessment – ocena dynamiki pojazdu). Pozwala określić rodzaj i masę pojazdu oraz prędkość możliwą do osiągnięcia na danym dojeździe. Wyniki wyznaczają poziomy odporności i dobór urządzeń. Konsultant może więc oszczędzić pieniądze, modyfikując system i stosując adekwatne rozwiązania. Nie wszędzie potrzeba tych samych barier. Oszczędność nie oznacza osłabienia ochrony.
Korzystam z metodyki opartej na pytaniach kontrolnych, opracowanej na podstawie doświadczenia. Zagadnieniom przypisuję wagę zależną od znaczenia dla systemu. Krok po kroku sprawdzam konfigurację i ograniczam ryzyko przeoczeń.
Co odróżnia rzeczywistą barierę od „wzmocnionego słupka”?
Potwierdzony wynik badania, nie nazwa handlowa. Zwykły słupek lub szlaban parkingowy porządkuje ruch. Nie jest odpowiednikiem przebadanego zabezpieczenia. Sprawdzamy raport: typ i masę pojazdu, prędkość, kąt uderzenia, przemieszczenie za linię bariery oraz warunki montażu.
ISO 22343-1 dotyczy wymagań odporności, testu zderzeniowego i klasyfikacji wyniku, a ISO 22343-2 – doboru, instalacji i użytkowania barier. „Rozwiązanie inżynierskie” oparte na obliczeniach nie jest tym samym co wynik rzeczywistego testu.
Producenci opowiadali mi o próbach, w których konstrukcja nie osiągała zakładanych parametrów. Traktowali to jako okazję do nauki: poprawiali produkt i ponownie go badali. Lepiej wykryć słabość na poligonie niż tam, gdzie urządzenie ma chronić ludzi.
Rekomendacje traktują zwykłe separatory Jersey jako środek pomocniczy, np. do organizacji ruchu i szykan. W testach na poligonie DEKRA w 2017 r. badane bloki betonowe nie zatrzymały ciężarówki. To wynik dla badanego układu, nie wszystkich konstrukcji betonowych.
Również zbiornik z wodą nie staje się barierą antyterrorystyczną tylko dlatego, że jest ciężki.
Czy nawet przebadane bariery można zastosować niewłaściwie?
Oczywiście. Typowe błędy opisałem w publikacji z 2026 r. w czasopiśmie ABW „Terroryzm – studia, analizy, prewencja”. Nie wskazuję słabych punktów konkretnych instalacji, bo mogłoby to obniżyć bezpieczeństwo tych miejsc. Omawiam błędy bez ujawniania wrażliwych szczegółów.
Przykłady to ochrona samej jezdni bez uwzględnienia pozostałych dojazdów, niewłaściwe odstępy, podłoże lub połączenia modułów. W artykule podkreślam, że „w systemach HVM skuteczność zabezpieczenia zależy od jego ciągłości i spójności”. Certyfikat urządzenia nie potwierdza poprawności każdej instalacji.
Potrzebna jest strefa buforowa. Pojazd po uderzeniu może przemieścić się za linię bariery; to tzw. penetracja. Dochodzą odłamki i fragmenty konstrukcji. Stoisk i kolejek nie lokujemy w obszarze tego zagrożenia. Bezpieczny dystans ustalamy na podstawie badań i analizy miejsca.
Komu zatem powierzyć montaż i sprawdzenie zabezpieczenia?
Firmie z odpowiednimi kompetencjami, a nie tylko sprzętem do montażu. Na stronie 17 rekomendacji wskazano sprawdzenie koncesji MSWiA, wpisu na listę kwalifikowanych pracowników zabezpieczenia technicznego dla osób zajmujących się kontrolą dostępu lub integracją oraz zaświadczeń o niekaralności dla pracowników ogólnobudowlanych. Osobno opisano poświadczenia bezpieczeństwa i ochronę informacji niejawnych. To różne dokumenty. Zalecenia trzeba odnieść do zakresu prac i przepisów, nie traktować jako jednakowy obowiązek dla każdej firmy.
Dokumenty nie zastąpią jednak praktyki. Konsultant lub kompetentny zespół powinien nadzorować wykonanie i odbiór. Instalator musi rozumieć założenia projektu oraz warunki, w których potwierdzono parametry bariery. Potrzebna bywa współpraca z konstruktorem i specjalistami innych zabezpieczeń. Zamontowanie urządzenia i włączenie go do działającego systemu to dwie różne sprawy.
Zobacz też 
A gdy jarmark zbliża się, a stałych zapór jeszcze nie ma?
Po analizie i przygotowaniu planu można kupić lub wynająć przebadane bariery tymczasowe. Takie rozwiązania stosuje się w europejskich miastach. Nie wymagają zawsze trwałego związania z podłożem, ale muszą być dobrane i ustawione zgodnie z warunkami badania. Tymczasowe nie znaczy przypadkowe.
Po budowie zabezpieczeń stałych mobilne bariery nadal są potrzebne. Mogą chronić koncert w innej dzielnicy, wizytę państwową albo jarmark rozszerzony poza dotychczasową strefę. Zakup z pierwszego etapu pozostaje miejskim zasobem. Stałe lub automatyczne słupki i bariery mobilne powinny się uzupełniać. Każde nowe zastosowanie wymaga jednak sprawdzenia planu. Rekomendacje przewidują też wynajem i wspólne zakupy samorządów; trzeba uwzględnić transport, magazynowanie, szkolenia i serwis.
Co jeszcze musi działać, żeby można było mówić o gotowym systemie ochrony?
Procedury i ludzie. Trzeba ustalić, kto kontroluje dostawy, otwiera przejazd i przywraca zabezpieczenie. Ochronę planujemy także podczas przygotowania i demontażu wydarzenia. Przejazd ratowników, postępowanie przy awarii, łączność i podział zadań uzgadniamy ze służbami i ćwiczymy.
Miasto ma pozostać przyjazne: ochrona może być wpisana w architekturę, a przejścia i ewakuacja muszą uwzględniać także osoby z niepełnosprawnościami. Rekomendacje proponują koordynatora; Mariusz Cichomski przypomina o roli samorządu, nie tylko służb.
Zamawiający powinien zapamiętać trzy rzeczy: projektujemy cały system HVM, dobieramy urządzenia o potwierdzonych parametrach i zapewniamy kompetentne wdrożenie oraz nadzór. Nie chodzi o to, żeby miasto miało bariery. Chodzi o to, żeby właściwie chroniło ludzi.
Jarosław Jaźwiński – magister inżynier, prezes zarządu i CEO DFE Security sp. z o.o. Specjalista i praktyk w dziedzinie zabezpieczeń technicznych oraz ochrony przed celowym wykorzystaniem pojazdów do ataków. Ekspert systemów HVM (Hostile Vehicle Mitigation) i barier pojazdowych VSB (Vehicle Security Barriers). Absolwent Politechniki Warszawskiej; ukończył studia podyplomowe „Bezpieczeństwo Lokalne i Zarządzanie Kryzysowe” w Wojskowej Akademii Technicznej. Rzeczoznawca Polskiej Izby Ochrony oraz Polskiego Związku Pracodawców Ochrona, autor artykułów naukowych opublikowanych w czasopiśmie ABW „Terroryzm – studia, analizy, prewencja” w 2023 i 2026 r., prelegent konferencji branżowych i naukowych.



