Nowe narkotyki syntetyczne zalewają Europę. Rekordowa liczba zgonów

Europejski czarny rynek narkotykowy staje się coraz bardziej nieprzewidywalny i tym samym niebezpieczny. Agencja Unii Europejskiej ds. Narkotyków (EUDA) alarmuje, że nowe syntetyczne opioidy, takie jak nitazeny i orfiny, coraz częściej trafiają do obrotu w postaci podrobionych leków. Zdaniem ekspertów substancje te przyczyniają się do rekordowej liczby zgonów związanych z używaniem narkotyków w Europie.

Szczególne obawy budzi rosnąca dostępność syntetycznych opioidów w krajach bałtyckich. Niektóre z nich wykazują siłę działania porównywalną do fentanylu – środka przeciwbólowego stosowanego w leczeniu nowotworów, który jest ponad 50 razy silniejszy od opium.

Z danych przedstawionych w raporcie EUDA wynika, że w 2024 roku służby w dziesięciu europejskich państwach przejęły ponad 50 tysięcy podrobionych tabletek zawierających nitazeny. Dla porównania, w 2023 roku było ich 23 tysiące, a dwa lata wcześniej zaledwie 380.

„Substancje te mogą pojawić się nagle, szybko się rozprzestrzeniać i wyrządzać poważne szkody, zanim odpowiednie służby zdążą zareagować” – ostrzegła dyrektor wykonawcza EUDA Lorraine Nolan w czasie konferencji prasowej poświęconej europejskiemu raportowi narkotykowemu. Jak podkreśliła, niektóre z tych środków są tak silne, że kilka gramów może odpowiadać tysiącom potencjalnie śmiertelnych dawek.

Rekordowo duża ilość nowych substancji

W corocznym europejskim raporcie narkotykowym agencja zwraca szczególną uwagę na gwałtowny wzrost ilości nowych substancji psychoaktywnych pojawiających się na czarnym rynku. W 2025 roku odnotowywano średnio jedną nową substancję tygodniowo. W efekcie liczba środków monitorowanych przez EUDA wzrosła do 1050.

„Rynki narkotykowe zmieniają się bardzo szybko, a różnorodność substancji dostępnych na europejskich ulicach utrudnia służbo pracę. Oznacza to większe ryzyko dla użytkowników, którzy często nie wiedzą, jakie substancje rzeczywiście przyjmują” – wskazała Nolan.

Jak wskazuje EUDA, w 2024 roku w krajach Unii Europejskiej odnotowano co najmniej 7600 zgonów spowodowanych zażywaniem nielegalnych substancji. To najwyższy wynik w historii monitoringu prowadzonego przez agencję. Większość zgonów była związana z jednoczesnym przyjmowaniem opioidów i innych substancji psychoaktywnych. Rok wcześniej liczba ofiar wyniosła około 7500, a w 2022 roku – 7100.

Eksperci zwracają uwagę, że Europa nadal jest na etapie, na którym możliwe jest ograniczenie rozprzestrzeniania się syntetycznych opioidów. Jednocześnie ostrzegają, że doświadczenia innych regionów świata pokazują, jak szybko tego typu substancje mogą zdominować rynek narkotykowy i doprowadzić do gwałtownego wzrostu liczby zgonów związanych z zażywaniem nielegalnych środków.

Mimo rosnącego zagrożenia ze strony syntetycznych opioidów, najczęściej używaną nielegalną substancją w Europie pozostają konopie. Szacuje się, że w ciągu ostatniego roku sięgnęło po nie około 25 milionów dorosłych Europejczyków.

Agencja zwraca jednak uwagę na coraz większą popularność nowych, silnie działających produktów konopnych, w tym syntetycznych i półsyntetycznych kannabinoidów. Są one często sprzedawane w formie waporyzatorów lub produktów spożywczych.

Przestępcy zmieniają metody działania

Problemy Europy nie ograniczają się wyłącznie do opioidów. W ostatnich latach służby likwidowały laboratoria produkujące amfetaminę, metamfetaminę, MDMA oraz syntetyczne katynony, znane również jako „sole kąpielowe”.

W 2024 roku odnotowano wzrost przejęć wszystkich tych substancji. W przypadku syntetycznych katynonów zabezpieczono 48,5 tony narkotyków – o 11,5 tony więcej niż rok wcześniej. Raport wskazuje również na rosnące użycie ketaminy, środka stosowanego w medycynie jako lek znieczulający. Coraz częściej jest ona wykorzystywana rekreacyjnie, szczególnie przez młodych ludzi uczestniczących w imprezach i koncertach.

Zdaniem autorów raportu zorganizowane grupy przestępcze działające w Europie stale dostosowują swoje działania do metod stosowanych przez organy ścigania. Wykorzystują mniejsze porty, szybkie łodzie, jednostki półzanurzalne, drony oraz zaawansowane techniki ukrywania nielegalnych substancji.

Europejski komisarz ds. wewnętrznych i migracji Magnus Brunner podkreślił, że handel narkotykami jest dziś jednym z głównych źródeł finansowania zorganizowanej przestępczości. „Handel narkotykami nie jest już odrębnym obszarem działalności przestępczej. Finansuje pranie pieniędzy, korupcję, handel ludźmi, przemoc i inne formy poważnej przestępczości zorganizowanej” – mówił komisarz.

Komisja Europejska zapowiada dalsze wspieranie działań wymierzonych w producentów i przemytników narkotyków, wskazując na potrzebę kompleksowej odpowiedzi na szybko zmieniające się zagrożenia.