Niemieckie służby ćwiczyły walkę z terroryzmem

W tym tygodniu Szlezwik-Holsztyn stał się areną ogólnokrajowych ćwiczeń bezpieczeństwa. W ramach GETEX 2026 policja, Bundeswehra i inne służby do czwartku wspólnie ćwiczyli reagowanie na złożone zagrożenia terrorystycznego w realistycznych scenariuszach. Skrót GETEX oznacza „Gemeinsame Terrorismusabwehr-Exercise” (pol. wspólne ćwiczenia w zakresie zwalczania terroryzmu). Według policji krajowej Szlezwiku-Holsztynu (Landespolizei Schleswig-Holstein) celem ćwiczeń jest usprawnienie procedur i współpracy w sytuacjach kryzysowych, w tym optymalizacja komunikacji między organami federalnymi i krajowymi w zakresie bezpieczeństwa.

Realizacja ćwiczeń w dniach od 16 do 19 marca 2026 roku zbiegła się z fundamentalnymi zmianami w niemieckim porządku prawnym, w tym z wejściem w życie przełomowej ustawy o ochronie infrastruktury krytycznej (KRITIS-Dachgesetz), co nadaje manewrom wymiar wykraczający poza standardowe szkolenie taktyczne. Szlezwik-Holsztyn, jako land o kluczowym znaczeniu dla morskiej logistyki i bezpieczeństwa energetycznego, przejął rolę lidera w projektowaniu odpowiedzi na wyzwania, które jeszcze dekadę temu uznawano za mało prawdopodobne w sercu Europy.

Od reakcji na terroryzm do obrony totalnej

Historia formatu GETEX sięga 2017 roku, kiedy to po serii krwawych zamachów w Europie, niemieckie władze federalne i landowe zdecydowały o konieczności przełamania konstytucyjnych tabu dotyczących użycia sił zbrojnych (Bundeswehry) wewnątrz granic państwa. Pierwsza edycja GETEX była wydarzeniem o charakterze ćwiczeń sztabowych bez masowego udziału sił w terenie – skupionym na procedurach komunikacyjnych między policją a wojskiem w obliczu symultanicznych ataków w dużych miastach. Wówczas debata publiczna koncentrowała się na pytaniu, czy jest to „przełom”, czy „wyłom” w demokratycznych fundamentach Niemiec, obawiając się nadmiernej militaryzacji bezpieczeństwa wewnętrznego.

GETEX 2026 stanowi dojrzałą formę tego konceptu, przekształconą pod wpływem drastycznych zmian w globalnej sytuacji bezpieczeństwa, określanych w Niemczech terminem „Zeitenwende”. Decyzja o powierzeniu Szlezwikowi-Holsztynowi roli głównego koordynatora zapadła podczas 209. Konferencji Ministrów Spraw Wewnętrznych (IMK), co było wyrazem uznania dla specyficznych wyzwań, przed którymi stoi północna część kraju. W odróżnieniu od edycji z 2017 roku, w której uczestniczyło sześć landów, GETEX 2026 objął szeroki front współpracy landów takich jak Badenia-Wirtembergia, Bawaria, Hamburg oraz Nadrenia-Palatynat, przy jednoczesnym zaangażowaniu struktur federalnych: Bundespolizei, Bundeskriminalamt (BKA) oraz Ministerstw Spraw Wewnętrznych i Obrony.

Ewolucja ta objawiła się przede wszystkim w zmianie paradygmatu zagrożeń. O ile w 2017 roku scenariusze koncentrowały się na islamskim terroryzmie miejskim, o tyle w 2026 roku głównym wektorem zagrożenia stały się działania hybrydowe państw trzecich, sabotaż infrastruktury energetycznej oraz ataki w sferze cyber-fizycznej. Generalinspektor Bundeswehry, gen. Carsten Breuer, wielokrotnie wskazywał w okresie poprzedzającym ćwiczenia, że Niemcy muszą osiągnąć stan kriegstüchtigkeit – zdolności do prowadzenia wojny obronnej, która obejmuje nie tylko front zewnętrzny, ale i ochronę zaplecza cywilnego przed destabilizacją.

Silna sieć bezpieczeństwa

GETEX 2026 to coś więcej niż tylko ćwiczenia – to ważny element współpracy w ramach niemieckich struktur bezpieczeństwa. Pod kierownictwem policji krajowej Szlezwiku-Holsztynu od miesięcy liczne organy intensywnie przygotowują się do ćwiczeń – w tym policje krajowe Badenii-Wirtembergii, Bawarii, Bremy, Hamburga, Meklemburgii-Pomorza Przedniego, Dolnej Saksonii i Nadrenii-Palatynatu, policja federalna, Federalny Urząd Kryminalny (BKA), Bundeswehra, a także Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (BMI), Federalne Ministerstwo Obrony (BMVg) oraz Federalna Służba Pomocy Technicznej (THW). GETEX 2026 mają pokazać, jak te różne służby współpracują w złożonej sytuacji.

Szlezwik-Holsztyn odgrywa kluczową rolę w tych ćwiczeniach. Kraj ten koordynuje ogólnokrajowe planowanie i jednocześnie organizuje własny scenariusz. Równolegle odbywają się kolejne ćwiczenia w kilku landach: Badenii-Wirtembergii, Bawarii, Hamburgu, Nadrenii-Palatynacie i Są one ze sobą skoordynowane. Ich celem jest przetestowanie współpracy ponad granicami krajów związkowych.

Szczegółowe cele GETEX 2026:

• optymalizacja procedur współpracy między krajami związkowymi a rządem federalnym w ramach pomocy administracyjnej;
• optymalizacja współpracy przy angażowaniu sił wsparcia z innych krajów związkowych, policji federalnej lub Bundeswehry;
• ustanowienie stałych procedur włączania Bundeswehry w struktury zarządzania kryzysowego krajów związkowych;
• współpraca struktur dowodzenia policji i wojska.

Bezpieczeństwo morskie: infrastruktura krytyczna w centrum uwagi

Wybór Szlezwiku-Holsztynu na gospodarza głównego scenariusza GETEX 2026 nie był podyktowany jedynie rotacyjnym modelem przewodnictwa w gremiach MSW, lecz strategiczną koniecznością zabezpieczenia północnej flanki gospodarczej Niemiec. Land ten zarządza Kanałem Kilońskim (Nord-Ostsee-Kanal, NOK), najbardziej ruchliwą sztuczną drogą wodną świata, która stanowi kręgosłup logistyczny regionu Morza Bałtyckiego i Północnego. Minister spraw wewnętrznych landu, Magdalena Finke, podkreśliła podczas inauguracji manewrów, że „w obliczu wyzwań związanych z międzynarodową sytuacją bezpieczeństwa konieczne jest solidne przygotowanie na różne zagrożenia, w tym wieloskalowe sytuacje terrorystyczne”.

Scenariusze rozgrywane w Szlezwiku-Holsztynie koncentrują się na tzw. aspektach morskich, obejmujących działania na lądzie, w powietrzu i na wodzie. Główny punkt ciężkości operacji taktycznych umiejscowiono w rejonie Heiligenhafen oraz wzdłuż strategicznych śluz i instalacji Kanału Kilońskiego. W przeciwieństwie do poprzednich lat, gdzie działania wojska postrzegano jako czysto wspierające (np. logistyka, transport), GETEX 2026 wprowadził scenariusze wymagające od Bundeswehry dostarczenia unikalnych zdolności, którymi policja nie dysponuje: obrony przeciwlotniczej krótkiego zasięgu przeciwko dronom kamikadze, wsparcia nurków bojowych z jednostki specjalnej KSM w ochronie rurociągów podwodnych oraz wykorzystania okrętów marynarki jako platform dowodzenia dla jednostek specjalnych policji.

Poważnym wyzwaniem symulowanym w marcu 2026 roku był atak na promy pasażerskie kursujące między Niemcami a Skandynawią, co wymagało od służb przećwiczenia operacji boardingu pod wysoką presją czasu i w warunkach zagrożenia chemicznego (ABC-Abwehr). Schleswig-Holstein, dysponując własnymi siłami policji wodnej oraz wsparciem od policji krajowej Meklemburgii-Pomorza Przedniego w ramach współpracy północnych krajów związkowych, musiał wykazać się zdolnością do koordynacji działań na rozległym akwenie, gdzie tradycyjne systemy łączności radiowej mogą być zagłuszane przez przeciwnika dysponującego zaawansowanymi środkami walki elektronicznej.

Prawne aspekty

Prawny fundament GETEX 2026 stanowi Artykuł 35 Ustawy Zasadniczej (Grundgesetz). Zapis ten reguluje mechanizm pomocy administracyjnej (Amtshilfe), która w sytuacjach katastrof (np.naturalnych) lub szczególnie ciężkich nieszczęśliwych wypadków pozwala landom na wezwanie sił zbrojnych do wsparcia organów policyjnych. Kluczową interpretacją prawną, która ukształtowała tegoroczne ćwiczenia, jest uznanie zorganizowanych, wielkoskalowych ataków na infrastrukturę krytyczną za zdarzenia o charakterze katastroficznym, co otwiera drogę do użycia żołnierzy nie tylko w roli kucharzy czy logistyków, ale jako komponentu ochrony fizycznej o uprawnieniach władczych.

Debata wokół GETEX 2026 ujawniła jednak, że granice między bezpieczeństwem wewnętrznym a zewnętrznym stają się coraz bardziej rozmyte. W 2017 roku podnoszono argumenty, że żołnierze nie są szkoleni do interakcji z cywilami w warunkach policyjnych. W odpowiedzi na to, przygotowania do GETEX 2026 obejmowały wspólne szkolenia personelu Bundeswehry i funkcjonariuszy policji w zakresie procedur zatrzymania, przeszukania oraz deeskalacji, przy zachowaniu nadrzędnej roli kierowniczej policji w każdej operacji. Wyrok Federalnego Trybunału Konstytucyjnego z 2012 roku pozostaje tu główną wykładnią prawną: wojsko może interweniować wewnątrz kraju tylko w sytuacjach „o wymiarze katastroficznym” i pod ścisłą kontrolą rządu federalnego, co wyklucza rutynowe patrole wojskowe na ulicach.

Dodatkowym elementem prawnym, który zdefiniował kontekst ćwiczeń w 2026 roku, jest rola Territoriales Führungskommando der Bundeswehr (TFK) – terytorialnego dowództwa operacyjnego, które pełni funkcję głównego interfejsu między cywilnymi sztabami kryzysowymi a strukturami wojskowymi. Podczas GETEX 2026 sprawdzano efektywność przekazywania wniosków o wsparcie przez systemy cyfrowe, co w przeszłości bywało wąskim gardłem operacyjnym.

Drony - nowe zagrożenie dla bezpieczeństwa

Jednym z najbardziej innowacyjnych aspektów GETEX 2026 jest nacisk na zwalczanie bezzałogowych systemów powietrznych (Counter-UAS). W ostatnich latach drony przestały być jedynie gadżetami, a stały się realnym narzędziem szpiegostwa i ataków na infrastrukturę krytyczną Niemiec. W Szlezwiku-Holsztynie, gdzie we wrześniu 2025 roku odnotowano serię niepokojących przelotów nad obiektami przemysłowymi, temat ten stał się priorytetem .

W marcu 2026 roku Bundespolizei zaprezentowała nową, ogólnokrajową jednostkę specjalną ds. obrony przed dronami. Podczas ćwiczeń w rejonie Heiligenhafen jednostka ta wykorzystywała wielowarstwową architekturę detekcji:

• Analiza częstotliwości radiowych umożliwiająca wykrywanie sygnałów sterujących dronami jeszcze przed ich zbliżeniem się do chronionej strefy;
• Identyfikacja wizualna i termowizyjna obiektów typu "low-slow-small", które są trudne do wykrycia dla tradycyjnych radarów przeciwlotniczych;
• Testowanie systemów "zagłuszarek" (zakłócanie sygnału GPS/sterowania) oraz tzw. miękkich i twardych metod przechwytywania.

Rola jednostek specjalnych

Skupiając się na operacyjnym wymiarze ćwiczeń GETEX 2026 w Szlezwiku-Holsztynie nalezy odnotować udział jednostek specjalnych. GSG 9 der Bundespolizei, jednostka z ponad 50-letnią tradycją walki z terroryzmem, ćwiczyła scenariusze, które Robert Hemmerling, dowódca jednostki, określił jako „coraz bardziej złożone i hybrydowe”. Ze względu na rosnące znaczenie Morza Północnego i Bałtyckiego, ogłoszono plany utworzenia dodatkowej bazy morskiej GSG 9 na wybrzeżu, co ma skrócić czas reakcji w sytuacjach kryzysowych.

Podczas marcowych manewrów GSG 9, we współpracy z Jednostką Specjalną Marynarki Wojennej KSM (Kommando Spezialkräfte der Marine), przeprowadzi symulację odzyskiwania platformy wiertniczej oraz dużego statku handlowego z rąk terrorystów. KSM, jako jednostka wojskowa specjalizująca się w działaniach podwodnych, dostarcza unikalnych zdolności infiltracji, podczas gdy GSG 9 koncentruje się na taktycznym uwalnianiu zakładników i zabezpieczaniu dowodów procesowych.

Ważnym elementem ćwiczeń jest wykorzystanie psów służbowych (K9) wyszkolonych do działań w środowisku morskim oraz snajperów miejskich i morskich, którzy muszą radzić sobie z niestabilnością platform strzeleckich na falującym morzu. Także jednostki kontrterrorystyczne SEK (Spezialeinsatzkommandos) z landu Schleswig-Holstein biorą aktywny udział w operacjach, udowadniając, że są w stanie współpracować z jednostkami federalnymi w ramach „zintegrowanego systemu sił specjalnych”.

Interoperacyjność i systemy dowodzenia

Bezprecedensowa skala współpracy między służbami wymagała cyfrowych narzędzi zdolnych do obsługi tysięcy komunikatów w czasie rzeczywistym. GETEX 2026 był poligonem dla systemów takich jak: SITPOL (System informacji taktycznej policji) oraz VEMAS, które umożliwiają tworzenie wspólnego obrazu sytuacji dla sztabów policji i wojska.

Kluczowe wyzwania technologiczne testowane w marcu 2026 r. to:

• Wspólny zasób znaków i terminologii, czyli wyeliminowanie różnic w nazewnictwie, które w 2017 roku prowadziły do konfuzji (np. różnica między „ubezpieczaniem obiektu" w rozumieniu wojskowym i policyjnym);
• Łączność szerokopasmowa, czyli wykorzystanie sieci 5G/6G i łączności satelitarnej do przesyłania obrazu o wysokiej rozdzielczości z systemów obserwacji zamontowanych na śmigłowcach policyjnych oraz dronach rozpoznawczych bezpośrednio na tablety dowódców grup uderzeniowych;
• Odporność na cyberataki, czyli symulacja próby przejęcia kontroli nad systemami łączności przez wrogiego aktora państwowego, co wymagało od operatorów przejścia na procedury zapasowe i wykorzystania szyfrowania kwantowego.

Poddany testom został również Federalny Urząd Bezpieczeństwa Technologii Informacyjnych (BSI), który we współpracy z nowo powstałym centrum obrony przed cyberatakami monitorował integralność sieci wykorzystywanych podczas manewrów. Prezydent BSI, Claudia Plattner, wskazała, że cyberbezpieczeństwo jest obecnie integralną częścią rezyliencji fizycznej i nie może być rozpatrywane osobno.

Zagrożenia hybrydowe, czyli nowy element w doktrynie bezpieczeństwa

GETEX 2026 odzwierciedlał fakt, że Niemcy znajdują się w stanie permanentnego zagrożenia hybrydowego. Jak zauważył gen. Carsten Breuer, „odpowiedzialność za nasze bezpieczeństwo i wolność nie może spoczywać wyłącznie na barkach osób w mundurach. To zadanie dla całego społeczeństwa”. Zagrożenia hybrydowe obejmują kombinację narzędzi: od cyberoperacji i dezinformacji, przez naciski ekonomiczne i instrumentalizację migracji, aż po fizyczny sabotaż infrastruktury.

W scenariuszach ćwiczeń w Schleswig-Holstein szczególną uwagę poświęcono tzw. „szarej strefie” – sytuacjom, w których trudno jest na początku ustalić, czy mamy do czynienia z awarią techniczną, działaniem grupy przestępczej, czy atakiem obcego państwa. Przykładowo, symulacja uszkodzenia kabli światłowodowych na dnie Bałtyku wymaga nie tylko interwencji fizycznej KSM i GSG 9, ale także skoordynowanej odpowiedzi informacyjnej rządu, aby przeciwdziałać fali dezinformacji sugerującej winę sojuszników.

Ważną rolę w tych działaniach odgrywa Centrum Doskonałości ds. Przeciwdziałania Zagrożeniom Hybrydowym w Helsinkach oraz niemieckie centrum GETZ (Joint Centre for Countering Extremism and Terrorism), które analizowały wektory wpływów zagranicznych agentów i autonomicznych agentów AI wykorzystywanych do destabilizacji nastrojów społecznych w trakcie trwania „kryzysu”.

Finansowanie i przyszłość architektury bezpieczeństwa

Ambicje zaprezentowane podczas GETEX 2026 wymagają stabilnego fundamentu finansowego. Minister obrony Boris Pistorius wielokrotnie podkreślał, że 2 proc. PKB na obronność to absolutne minimum, a wydatki na bezpieczeństwo wewnętrzne (policję, ochronę granic) muszą rosnąć proporcjonalnie do zagrożeń. W budżecie na 2026 rok przewidziano znaczące środki na doposażenie policji w drony rozpoznawcze, opancerzone pojazdy typu „Survivor R” oraz nowoczesne systemy walki elektronicznej dla Bundespolizei.

Wydarzenia w Schleswig-Holstein pokazały, że przyszłość bezpieczeństwa Niemiec leży w ścisłej integracji resortowej. Kolejne edycje GETEX prawdopodobnie zostaną rozszerzone o komponent ochrony zdrowia (symulacje bioterroryzmu) oraz jeszcze głębszą współpracę z partnerami z NATO w regionie Morza Bałtyckiego (np. w ramach ćwiczeń Cold Response). Jak stwierdził Carsten Breuer, „nie ma powrotu do świata sprzed 2022 roku”, co oznacza, że ćwiczenia takie jak GETEX 2026 staną się stałym elementem niemieckiego krajobrazu bezpieczeństwa.