- WIADOMOŚCI
30 tysięcy osób na liście podejrzanych o terroryzm. Francuskie służby monitorują tylko co dziesiątą
Francuskie służby mają na liście „S” około 30 tysięcy osób, które mogą stanowić zagrożenie terrorystyczne. Stałym monitoringiem objętych jest jednak zaledwie 2-3 tysiące z nich. Jak opisuje „Rzeczpospolita”, mimo rozbudowanego systemu ochrony antyterrorystycznej i miliardów euro przeznaczanych na bezpieczeństwo Francja nie jest w stanie kontrolować działań wszystkich potencjalnych zamachowców. Coraz większym wyzwaniem stają się tzw. samotne wilki.
Francja od lat rozwija jeden z najbardziej rozbudowanych systemów ochrony antyterrorystycznej w Europie – zauważa „Rzeczpospolita”. Mimo ogromnego zaangażowania policji, wojska i służb specjalnych państwo nie jest jednak w stanie stale kontrolować wszystkich potencjalnych zagrożeń. Jak wskazuje gazeta, na francuskiej liście „S” znajduje się około 30 tysięcy osób podejrzewanych o możliwość przeprowadzenia zamachu, ale stałym monitoringiem objętych jest zaledwie 2-3 tysiące z nich.
Vigipirate, czyli państwo w stanie wzmożonej czujności
Francuski system przeciwdziałania terroryzmowi Vigipirate obejmuje ochronę najważniejszych obiektów publicznych, infrastruktury transportowej i energetycznej, szpitali, centrów danych oraz miejsc szczególnie często odwiedzanych przez turystów. Szczególną ochroną objęto również synagogi. Ponad 700 takich obiektów jest pilnowanych przez całą dobę, siedem dni w tygodniu – informuje „Rzeczpospolita”.
Skala zabezpieczeń jest odpowiedzią na doświadczenia ostatniej dekady, w której Francja wielokrotnie padała ofiarą zamachów terrorystycznych. Po ataku w Nicei 14 lipca 2016 roku, w którym zginęło 86 osób, system Vigipirate został dodatkowo wzmocniony.
W jego działania zaangażowane są różne formacje: policja, żandarmeria, specjalne jednostki CRS oraz wojsko. Jak donosi gazeta, w ramach operacji Sentinelle każdego dnia na ulice francuskich miast wychodzi od 5 do 7 tysięcy żołnierzy. Są oni widoczni między innymi na lotniskach i w centrach dużych miast, gdzie patrolują przestrzeń publiczną z bronią maszynową.
Po zamachach z lat 2015-2016 w działania antyterrorystyczne zaangażowanych było ponad 120 tysięcy funkcjonariuszy i żołnierzy. Tak rozbudowany system oznacza jednak ogromne wydatki, sięgające miliardów euro rocznie. Wojskowi uczestniczący w operacji Sentinelle otrzymują dodatkowe diety, a ich wynagrodzenie uwzględnia warunki służby porównywalne z wojennymi.
30 tysięcy nazwisk na liście „S"
Jak wskazuje „Rzeczpospolita”, jednym z najważniejszych elementów francuskiej strategii jest działalność służb specjalnych, przede wszystkim kontrwywiadu wewnętrznego DGSI i zewnętrznego DGSE. To one odpowiadają za identyfikowanie osób, które mogą stanowić zagrożenie terrorystyczne.
Według Jean-Charles’a Brisarda, dyrektora paryskiego Centrum Analiz Terroryzmu, na liście „S” znajduje się obecnie około 30 tysięcy nazwisk. Nie oznacza to jednak, że wszystkie te osoby są stale obserwowane. DGSI monitoruje zaledwie 2-3 tysiące z nich, przede wszystkim poprzez kontrolowanie połączeń telefonicznych i aktywności internetowej.
Powodem są ograniczone możliwości organizacyjne i finansowe służb. Przy tak dużej liczbie potencjalnych zagrożeń nie jest możliwe prowadzenie stałej obserwacji wszystkich podejrzanych – tłumaczy „Rzeczpospolita”.
Mimo tych ograniczeń francuskim służbom udało się osiągnąć znaczące rezultaty. Jak wskazuje Brisard, od zamachu w Nicei w 2016 roku zapobieżono 78 poważniejszym atakom terrorystycznym. Według jego szacunków stanowi to około 80 procent wszystkich zamachów planowanych w tym okresie.
Choć większość osób znajdujących się na liście „S” ma związki z radykalnymi środowiskami islamskimi, profil potencjalnych zagrożeń stopniowo się zmienia – zwraca uwagę „Rzeczpospolita”. Coraz częściej pojawiają się osoby powiązane z radykalną lewicą, w tym środowiskami czarnego bloku, a także nihilistami zafascynowanymi przemocą.
Niemcy i Belgia również mierzą się z zagrożeniem
Problem terroryzmu nie ogranicza się do Francji. Szczególnie widoczne jest to w Niemczech, gdzie jarmarki bożonarodzeniowe stały się miejscami wymagającymi dodatkowych zabezpieczeń.
Zmiany rozpoczęły się po zamachu w Berlinie sprzed dziesięciu lat, kiedy napastnik wjechał pojazdem w uczestników jarmarku. Obawy wzrosły ponownie po ataku w Magdeburgu w 2024 roku. Taleb Al-Abdulmokhsen zabił wówczas sześć osób i ranił setki kolejnych. Został skazany na dożywocie.
Jak wskazuje „Rzeczpospolita”, w odpowiedzi na zagrożenie w wielu niemieckich miastach pojawiły się betonowe zapory i ruchome słupki uniemożliwiające wjazd samochodów w przestrzeń jarmarków. Zwiększono również obecność uzbrojonych policjantów. Społeczne obawy pozostają jednak duże. Około dwóch trzecich Niemców deklaruje przynajmniej pewien niepokój związany z odwiedzaniem jarmarków bożonarodzeniowych – donosi gazeta.
Wysoki poziom zagrożenia terrorystycznego obowiązuje również w innych państwach Europy. W Hiszpanii ryzyko oceniono na cztery w pięciostopniowej skali, natomiast w Belgii na trzy w czterostopniowej. Belgijskie służby zwracają uwagę nie tylko na radykalne środowiska islamistyczne, ale również na osoby związane z ideologiami nihilistycznymi. Te ostatnie odpowiadają za 39 procent przypadków osób monitorowanych z powodu ryzyka przeprowadzenia przez nich ataku terrorystycznego.
Samotne wilki największym wyzwaniem dla służb
Charakter zagrożenia terrorystycznego w Europie znacząco zmienił się w ostatnich latach. Zaostrzenie kontroli i rozbudowa systemów bezpieczeństwa utrudniają organizowanie dużych, skoordynowanych zamachów. Coraz większym problemem stają się natomiast tak zwane samotne wilki.
To sprawcy działający w pojedynkę, którzy często nie ujawniają wcześniej swoich radykalnych poglądów. Nie muszą utrzymywać kontaktów z organizacjami terrorystycznymi ani uczestniczyć w zorganizowanych strukturach. Właśnie dlatego ich wykrycie i powstrzymanie jest szczególnie trudne.
Jean-Charles Brisard podkreśla, że poprawa bezpieczeństwa we Francji i Europie jest efektem zarówno intensywnych działań służb, jak i osłabienia takich organizacji jak Państwo Islamskie czy Al-Kaida. Nie oznacza to jednak, że zagrożenie całkowicie zniknęło. Zmieniła się przede wszystkim jego forma – zaznacza „Rzeczpospolita”.
Walka z terroryzmem ma również swoją cenę
Rozbudowa systemów antyterrorystycznych przyniosła poprawę bezpieczeństwa, ale jednocześnie wymusiła przesunięcie znacznych zasobów państwa na walkę z jednym rodzajem przestępczości.
Jak wskazuje „Rzeczpospolita”, zdaniem Brisarda ogromne zaangażowanie policji i służb specjalnych w przeciwdziałanie terroryzmowi sprawiło, że mniej uwagi poświęcano innym zagrożeniom. W tym czasie znacząco rozwinęły działalność gangi narkotykowe, w tym marsylska DZ Mafia. Rywalizacja takich grup o kontrolę nad konkretnymi miastami może prowadzić do brutalnych porachunków, zabójstw i wzrostu przemocy.
Przykład Francji pokazuje więc, jak trudne jest zapewnienie bezpieczeństwa w warunkach ograniczonych zasobów. Nawet państwo dysponujące rozbudowanym aparatem wywiadowczym, tysiącami żołnierzy na ulicach i wielomiliardowym budżetem nie jest w stanie stale kontrolować wszystkich potencjalnych zagrożeń. Tymczasem zmieniający się charakter terroryzmu sprawia, że skuteczna ochrona wymaga nieustannego dostosowywania metod działania.




