Większy nadzór nad kontrolą operacyjną. Prezydent podpisał ustawę

O decyzji głowy państwa poinformowała w piątek Kancelaria Prezydenta RP. „Nowelizacja (…) wprowadza zmiany mające na celu wzmocnienie ochrony praw obywateli w kwestii prywatności oraz zwiększenia przejrzystości działania służb. Nowe przepisy dotyczą m.in. Policji czy Straży Granicznej” – podkreśliła KPRP. 

Jak przekazała Kancelaria, ustawa zmienia przepisy dotyczące 10 ustaw regulujących działalność podmiotów uprawnionych do prowadzenia kontroli operacyjnej. Jedną z najważniejszych zmian jest wzmocnienie pozycji sądu rozpatrującego wniosek o zastosowanie albo przedłużenie kontroli operacyjnej. KPRP wskazała, że sąd oraz prokurator otrzymają „prawo do żądania załączenia do wniosku o zarządzenie kontroli operacyjnej dalszych materiałów zgromadzonych przed jego złożeniem, w całości lub we wskazanym w tym żądaniu zakresie”.

Nowe przepisy przewidują również, że postanowienia sądu dotyczące kontroli operacyjnej prowadzonej przez Policję, Straż Graniczną, Żandarmerię Wojskową, ABW, AW, CBA, SKW, SWW, KAS oraz SOP będą uzasadniane przez sąd. Służby po zakończeniu kontroli będą natomiast informowały sąd o jej wynikach. Na żądanie sądu będą musiały również przekazywać informacje o przebiegu kontroli w trakcie jej trwania i przedstawiać materiały zgromadzone podczas jej stosowania.

Nowelizacja przewiduje także możliwość wcześniejszego zakończenia kontroli operacyjnej. Jak podkreśliła KPRP, „sąd okręgowy oraz prokurator, w ramach nadzoru nad stosowaniem kontroli operacyjnej mogą w każdym czasie wydać postanowienie o zakończeniu kontroli operacyjnej”. Na postanowienie sądu prokuratorowi oraz podmiotom stosującym kontrolę operacyjną będzie przysługiwało zażalenie.

Ustawa zmienia również zasady dotyczące niszczenia materiałów zgromadzonych podczas kontroli operacyjnej. Wykonanie zarządzenia sądu o zniszczeniu materiałów zawierających informacje stanowiące tajemnice związane z wykonywaniem zawodu lub funkcji oraz materiałów, których wykorzystanie w postępowaniu karnym jest niedopuszczalne, ma nastąpić w ciągu trzech miesięcy od otrzymania zarządzenia. W wyjątkowych przypadkach termin ten będzie mógł zostać przedłużony o kolejne trzy miesiące.

Doprecyzowano także przepisy dotyczące materiałów, które nie zawierają dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego lub dowodów mających znaczenie dla toczącego się postępowania. Mają one podlegać „niezwłocznemu, protokolarnemu i komisyjnemu zniszczeniu” w terminie trzech miesięcy od zakończenia kontroli operacyjnej. W szczególnie uzasadnionych przypadkach termin będzie mógł zostać wydłużony o kolejne trzy miesiące.

O wydaniu i wykonaniu zarządzenia dotyczącego zniszczenia takich materiałów służby będą musiały poinformować sąd oraz właściwego prokuratora. Zgodnie z ustawą informacja ma zostać przekazana nie później niż w terminie 14 dni od wykonania zarządzenia.

Zmiany obejmują także przepisy dotyczące szczególnych form sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Uchylone zostaną regulacje dotyczące zarządzania, na wniosek Inspektora Nadzoru Wewnętrznego, kontroli operacyjnej wobec funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa oraz strażaków Państwowej Straży Pożarnej w zakresie określonych postępowań.

Ustawa wprowadza ponadto obowiązek corocznego przedstawiania przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych Sejmowi i Senatowi informacji dotyczącej realizacji przez Straż Graniczną obowiązków związanych ze stosowaniem kontroli operacyjnej.

Rozszerzona zostanie również jawna, roczna informacja przedstawiana parlamentowi przez Prokuratora Generalnego. Ma ona zawierać dane dotyczące wykonywania przez sądy i prokuratorów nowych uprawnień nadzorczych, w tym liczbę osób, w przypadku których sąd lub prokurator zażądał informacji o kontroli operacyjnej w trakcie jej trwania albo wydał postanowienie o jej zakończeniu.

Nowych i zmienionych regulacji nie będzie się stosować do kontroli operacyjnej zarządzonej przed dniem wejścia w życie ustawy. Ustawa wejdzie w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.