Czas służby poza kontrolą? RPO upomina się o funkcjonariuszy Agencji Wywiadu

Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek zwrócił się do prezesa Rady Ministrów oraz ministra koordynatora służb specjalnych Tomasza Siemoniaka o podjęcie działań legislacyjnych dotyczących nienormowanego czasu służby funkcjonariuszy Agencji Wywiadu (AW). Zdaniem RPO obecne przepisy nie określają maksymalnych tygodniowych norm czasu służby, co może naruszać konstytucyjne prawa funkcjonariuszy do wypoczynku, ochrony zdrowia i godności.

Interwencja Rzecznika jest efektem skarg napływających od funkcjonariuszy AW. Jak wynika z przedstawionych informacji, osoby pełniące służbę w 24-godzinnym systemie zmianowym przepracowują w niektórych miesiącach nawet blisko 200 godzin, odbywając od siedmiu do dziewięciu 24-godzinnych dyżurów.

Według skarżących oznacza to znaczne przekroczenie powszechnie przyjętej normy czasu pracy wynoszącej 40 godzin tygodniowo (maksymalnie 48 godzin).

Różnice w przepisach dot. funkcjonariuszy AW i ABW

Funkcjonariusze zwracają również uwagę na brak ewidencjonowania i rozliczania nadgodzin. Jak podkreślają, nie otrzymują ani czasu wolnego, ani rekompensaty finansowej za dodatkowo przepracowane godziny. W ich ocenie przeciążenie obowiązkami prowadzi do przewlekłego zmęczenia, spadku motywacji oraz narastającego poczucia bezsilności, co może mieć wpływ na poziom gotowości operacyjnej i bezpieczeństwo wykonywanej służby.

RPO wskazuje, że obecne przepisy dotyczące Agencji Wywiadu różnią się od regulacji obowiązujących w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW). Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 24 kwietnia 2003 roku dotyczące czasu służby funkcjonariuszy AW określa jedynie systemy pełnienia służby – zmianowy i podstawowy – jednak nie wprowadza maksymalnych tygodniowych norm czasu służby.

Inaczej wygląda sytuacja w ABW, gdzie przepisy przewidują, że funkcjonariusze tej formacji pełnią służbę z uwzględnieniem 40-godzinnego tygodnia służby w trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym.

RPO alarmuje

Zdaniem Marcina Wiącka taki stan prawny może pozostawać w sprzeczności z Konstytucją RP. Rzecznik przypomina, że art. 66 ust. 2 gwarantuje prawo do wypoczynku oraz nakazuje, aby maksymalne normy czasu pracy były określone w ustawie. W jego ocenie pojęcie pracownika w rozumieniu konstytucyjnym obejmuje także funkcjonariuszy służb mundurowych i specjalnych.

RPO podkreśla, że brak ustawowych ograniczeń czasu służby może prowadzić do pogorszenia zdrowia psychicznego i fizycznego funkcjonariuszy, naruszając tym samym konstytucyjne prawo do ochrony zdrowia, zagwarantowanie w art. 68 Konstytucji. Długotrwałe przeciążenie obowiązkami może również prowadzić do pogorszenia warunków życia oraz naruszenia godności funkcjonariuszy, chronionej przez art. 30 ustawy zasadniczej.

W swoim wystąpieniu Więcej zwrócił się do ministra koordynatora służb specjalnych Tomasza Siemoniaka o podjęcie inicjatywy ustawodawczej, która dostosowałaby przepisy regulujące czas służby funkcjonariuszy Agencji Wywiadu do wymogów konstytucyjnych i ustawowych. Jak poinformowało Biuro RPO, do 8 lipca 2026 roku urząd nie otrzymał odpowiedzi na wcześniejsze wystąpienie. W związku z tym skierowano kolejne pismo do prezesa Rady Ministrów z prośbą o przekazanie stanowiska rządu lub informacji o podjętych działaniach w tej sprawie.