2,2 mld zł i ponad 1000 nowych etatów. Co znalazło się w projekcie modernizacji Służby Więziennej?

Warto przypomnieć, że brak obwiązującej od stycznia 2026 roku ustawy modernizacyjnej, to – jak przekonywało Ministerstwo Sprawiedliwości – m.in. wynik wprowadzenia nowego świadczenia mieszkaniowego dla funkcjonariuszy. Środki na ten cel, w pewnej części, zostały wygospodarowane właśnie z puli pieniędzy pierwotnie planowanych na sfinansowanie ustawy modernizacyjnej dla Służby Więziennej. 

Dziś wiemy, że ogólna kwota wydatków na realizację nowego programu wyniesie 2 220 309 000 zł, czyli o prawie 400 mln więcej niż formacji zapewniała poprzednia ustawa, której obowiązywanie zakończyło się w grudniu 2025 roku.

Zastrzyk kadrowy

Jednym z kluczowych – z punktu widzenia formacji – elementów nowej ustawy jest inwestycja rozwój liczebny służby. Jak czytamy w uzasadnieniu, zaplanowano „zwiększenie liczby etatów ustanowionych funkcjonariuszy i pracowników cywilnych Służby Więziennej w latach 2027-2030 w liczbie 1030 etatów funkcjonariuszy i 70 etatów pracowników cywilnych”.

Zdecydowana większość z nich zostanie „uruchomiona” już w pierwszym roku obowiązywania programu. Zgodnie z harmonogramem, w 2027 roku przewidziano 800 etatów dla funkcjonariuszy i 50 etatów dla pracowników cywilnych. W kolejnym, 2028 roku przybędzie 60 etatów dla mundurowych i 10 etatów dla pracowników cywilnych. Z kolei w 2029 roku formacja zyska dodatkowe 170 etatów dla funkcjonariuszy i 10 etatów dla cywilów.

Z czego wynika potrzeba kadrowego wzmocnienia? Projektodawcy tłumaczą to kilkoma czynnikami. Po pierwsze, Służba Więzienna rozbudowuje infrastrukturę – powstaje około 13 nowych pawilonów mieszkalnych, które pomieszczą blisko 3 tysiące osadzonych, co wymusza zabezpieczenie odpowiedniej obsady. Po drugie, formacja przechodzi reorganizację systemu szkolenia, w ramach której czas kursu przygotowawczego dla nowo przyjmowanych zostaje wydłużony z 3 tygodni do 3 miesięcy. Ważnym argumentem ma być też konieczność zwiększenia liczby psychologów.

Autorzy projektu wskazują na potrzebę „zweryfikowania standardu osadzonych przypadających na jednego psychologa pionu penitencjarnego z 200 do 150 osadzonych”. Dane pokazują, że osiągnięcie tego celu będzie wymagało pozyskania około 90 dodatkowych etatów dla właśnie dla psychologów. Wzmocniona ma zostać także kadra jednostek medycyny pracy wspierająca samych funkcjonariuszy, którzy narażeni są m.in. na przewlekły stres zawodowy oraz wypalenie.

Na co trafi ponad 2,2 mld zł?

Choć na wzmocnienie etatowe przeznaczona zostanie pokaźna kwota, wynosząca ponad pół miliarda złotych, to „najdroższym” punktem programu będzie infrastruktura budowlana. Największa pozycja w budżecie to 950 mln zł, które posłużyć mają poprawie stanu infrastruktury oraz pozyskaniu nowych miejsc zakwaterowania osadzonych. Blisko 244,8 mln zł, zaplanowano na unowocześnienie systemów informatycznych, łączności i elektronicznych zabezpieczeń. Pozwolić ma to m.in. na wymianę 7200 przestarzałych komputerów eksploatowanych od co najmniej 8 lat. 

Poprawa bezpieczeństwa jednostek penitencjarnych kosztować ma ok. 120 mln zł. Z tych środków zaplanowano m.in. zakup mobilnych strzelnic kontenerowych oraz „wymianę wyeksploatowanych, bo użytkowanych od ponad 15 lat pistoletów maszynowych wz. 98 i 06”. Projekty związane z poprawą efektywności energetycznej, takie jak termomodernizacja obiektów, pochłoną 110 mln zł. Za kwotę 87 mln zł Służba Więzienna chce wymienić wyeksploatowany tabor samochodowy. 

Więzienników czekają też zmiany w kwestii umundurowania, na co przeznaczono 45 mln zł. Dotychczasowe umundurowanie służbowe ma zostać zastąpione przez wyposażenie polowe specjalne. Poprawie mają ulec też warunki socjalno-bytowe, o których mowa w inicjatywie „Funkcjonariusz PRO”. Na ten cel przewidziano 40 mln zł z przeznaczeniem m.in. na modernizację szatni, sanitariatów czy dyżurek.

Z jednej strony, zapisane w projekcie ponad 2,2 miliarda złotych – biorąc pod uwagę wysokość poprzedniego programu – robią wrażenie i pokazują spory rozmach inwestycyjny. Z drugiej, przesunięcie startu programu na 1 stycznia 2027 roku to dla Służby Więziennej gorzka pigułka do przełknięcia. Kiedy formacje podległe MSWiA realizują już swoje plany, więziennicy muszą pogodzić się z poślizgiem, płacąc poniekąd cenę za priorytetowe potraktowanie i wdrożenie świadczenia mieszkaniowego. 

Zaplanowane w dokumencie spore fundusze na infrastrukturę czy utworzenie ponad tysiąca nowych etatów dla funkcjonariuszy to bez wątpienia ruch w dobrą stronę, jednak warto pamiętać, że – jak na razie – to tylko plany, a prawdziwym testem dla tej modernizacyjnej kroplówki nie będzie samo uchwalenie przepisów, ale zderzenie założeń z rzeczywistością i rynkiem pracy.

Warto też pamiętać, że jak na razie projekt nie trafił jeszcze nawet na strony Rządowego Centrum Legislacji, a i stamtąd droga „na biurka prezydenta” jest dość daleka.