Funkcjonariusze Służby Więziennej liczyli, że nowy program modernizacji ruszy w styczniu tego roku. Prace nad ustawą na lata 2026–2029 miały toczyć się równolegle do analogicznych działań w MSWiA, a ich podstawą było porozumienie zawarte w marcu 2025 r. między kierownictwem resortu sprawiedliwości a związkowcami. Zgodnie z nim, założenia programu miały zostać przedstawione do końca marca ubiegłego roku. Dziś wiemy już, że ustawa nie wystartowała z początkiem tak, jak to pierwotnie planowano, a jej przyszłość wciąż jest – mówiąc wprost – dość niepewna. 

Finansowe „weto" i brakujące 82 miliony

Dlaczego ustawa utknęła w legislacyjnej zamrażarce? Ministerstwo Sprawiedliwości w odpowiedzi na pytania InfoSecurity24.pl wskazuje wprost, że problemem jest brak środków. Choć właściwe prace legislacyjne ruszyły w sierpniu 2025 r., jak się okazuje, brutalnie zderzyły się z budżetową rzeczywistością.

W trakcie uzgodnień zasadnicze uwagi do projektu przedstawił Departament Budżetu MS. Dodatkowo w trakcie roboczych spotkań członków kierownictwa MS z Ministerstwem Finansów, uzyskano stanowisko tego resortu. Z powyższego wynika, że określone na poziomie 81 955 tys. zł wydatki na finansowanie wskazanych w projekcie ustawy przedsięwzięć planowanych do realizacji w pierwszym roku obowiązywania ustawy, tj. w roku 2026, nie zostały ujęte w projekcie ustawy budżetowej na rok 2026.
Fragment odpowiedzi resortu sprawiedliwości na pytania redakcji

Resort finansów poinformować miał również o tym, że zwiększenia środków budżetowych dla MS na ten cel jest niemożliwe. Ministerstwo Sprawiedliwości stanęło więc przed wyborem: albo znajdzie pieniądze w ramach własnego budżetu, albo przesunie start modernizacji i realizację przewidzianych w ramach niej zadań na rok 2027 i lata kolejne, ograniczając tym samym wydatki w roku bieżącym.

Jak poinformowało redakcję Ministerstwo Sprawiedliwości, dyrektor generalny SW podjął decyzję o przeprowadzeniu dalszych analiz i wyliczeń. Obecnie – jak przekazał resort – rozważane są różne scenariusze: od uruchomienia - po zmianach w projekcie - programu jeszcze w roku bieżącym, aż po jego przesunięcie na lata 2027–2030.

Co z podwyżkami?

Jedno z pytań, które najbardziej elektryzuje mundurowe środowisko, dotyczy podwyżek. Odpowiedź resortu może jednak rozczarować część funkcjonariuszy. Ministerstwo Sprawiedliwości stawia bowiem sprawę jasno: projekt ustawy modernizacyjnej nie przewiduje podwyżki uposażeń.

Projekt ustawy modernizacyjnej dla Służby Więziennej w aktualnym kształcie, podobnie jak funkcjonujący już program MSWiA, nie zawiera komponentu podwyżkowego dla funkcjonariuszy. Koncentruje się natomiast na przedsięwzięciach o charakterze rzeczowym, a w sferze osobowej na wzmocnieniu etatowym poszczególnych formacji.
Fragment odpowiedzi resortu sprawiedliwości na pytania InfoSecurity24.pl.

MS tłumaczy, że możliwość wpisania do ustawy dodatkowych podwyżek (wykraczających poza waloryzację) została – w przypadku służb MSWiA, co przekładać ma się przez analogię na SW – wykluczona przez Ministerstwo Finansów. Resort zaznacza jednak, że „dodatkowe wsparcie finansowe funkcjonariuszy SW, zostało poniekąd zrealizowane poprzez wprowadzenie od dnia 1 lipca 2025 r. tzw. świadczenia mieszkaniowego”.

Błędy do naprawy

Co zatem znajdzie się w ustawie, jeśli ta w końcu wejdzie w życie? Zasadnicze założenia mają pozostać bez zmian. Program ma koncentrować się na poprawie bezpieczeństwa jednostek penitencjarnych (inwestycje, remonty, uzbrojenie), kontynuacji programu poprawy warunków socjalno-bytowych „Funkcjonariusz PRO” i wzmocnieniu etatowym jednostek SW.

Kolejna ustawa modernizacyjna ma naprawić też pewne „zaszłości legislacyjne”. Chodzi o rozwiązanie – jak pisze MS – „niekorzystnego dla funkcjonariuszy sposobu realizacji podwyżki uposażeń i zmiany w naliczaniu dodatku za wysługę lat”, co było efektem regulacji wprowadzonych w 2022 roku.

Czy Służba Więzienna dostanie „swoją” ustawę modernizacyjną? Nie ma co ukrywać, że bez przychylności resortu finansów lub jasnej decyzji premiera w tej sprawie, przeforsowanie dodatkowych środków dla formacji, może okazać bardzo trudne. 

Brakujące miliony złotych to więc dziś swoisty symbol impasu. I choć przedstawiciele resortu sprawiedliwości jeszcze jakiś czas temu zapewniali, że nawet jeśli wejście w życie programu modernizacji się opóźni, to SW i tak będzie się rozwijać tylko nieco wolniej, jasne jest, że by proces ten był efektywny, większe pieniądze są niezbędne. 

Niepewna przyszłość więziennego programu modernizacji pokazuje też jak w soczewce, że polityczne plany i deklaracje są często dość twardo weryfikowane przez budżetowe realia. Choć to akurat raczej niewielkie pocieszenie dla samej Służby Więziennej.