- WIADOMOŚCI
Ostatnie szlify polskich planów ewakuacyjnych. Chodzi o współpracę z państwami bałtyckimi
Autor. Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Śremie
Polska przygotowuje się nie tylko do ewakuacji własnych obywateli, ale także do przyjęcia ludności z państw bałtyckich. Wnioski z międzynarodowych ćwiczeń na Litwie mają pomóc uzupełnić Krajowy Plan Ewakuacji o zasady współpracy transgranicznej. Równolegle RCB pracuje nad aktualizacją planów wojewódzkich i koordynacją dróg ewakuacyjnych z trasami wykorzystywanymi przez wojsko.
Polska kończy opracowywanie raportu z międzynarodowych ćwiczeń dotyczących ewakuacji ludności Litwy, Łotwy i Estonii do Polski. Wypracowane wnioski mają posłużyć do przygotowania międzynarodowego suplementu do Krajowego Planu Ewakuacji. „Pierwsza edycja planu koncentruje się na ewakuacji wewnątrz Polski, nie określa natomiast szczegółowych mechanizmów współpracy transgranicznej. W tej tematyce mamy lukę, którą chcemy wypełnić” – powiedział Robert Klonowski, zastępca dyrektora Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego w MSWiA. O stanie prac nad planami ewakuacyjnymi, współpracy z wojskiem i przygotowaniu dróg ewakuacyjnych rozmawiano podczas wtorkowego posiedzenia sejmowej podkomisji stałej do spraw funkcjonowania zarządzania kryzysowego.
Ćwiczenia Vyčio skliautas 2026
Klonowski poinformował, że Polska jest na etapie kończenia raportu z ćwiczeń Vyčio skliautas 2026, które odbyły się na Litwie w dniach 30 września – 3 października. Ich przedmiotem była organizacja transgranicznej ewakuacji masowej ludności nie tylko z Litwy, ale również z pozostałych państw bałtyckich.
W ćwiczeniach uczestniczył 20-osobowy polski zespół złożony z przedstawicieli administracji rządowej, Sił Zbrojnych, służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i ochronę ludności, a także polskich i międzynarodowych organizacji pozarządowych oraz humanitarnych. MSWiA odpowiadało za koordynację przygotowań i udziału Polski w przedsięwzięciu, w tym współpracę z litewskimi organizatorami i uzgodnienia międzyinstytucjonalne.
„Głównym celem Polski było określenie zasad koordynacji działań polsko-litewskich podczas masowej ewakuacji transgranicznej, w szczególności podziału odpowiedzialności pomiędzy organami obu państw, zapewnienia sprawnej wymiany informacji oraz organizacji przemieszczania i przyjmowania ludności” – wyjaśnił przedstawiciel MSWiA.
Ćwiczenia miały również wymiar praktyczny w kontekście współpracy regionalnej. Były elementem realizacji porozumienia dotyczącego organizacji ewakuacji masowej, podpisanego 28 października 2025 roku przez ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego z przedstawicielami Litwy, Łotwy i Estonii.
Raport pomoże uzupełnić Krajowy Plan Ewakuacji
Jak podkreślił Klonowski, doświadczenia zebrane podczas ćwiczeń mają zostać wykorzystane przy opracowaniu tzw. suplementu międzynarodowego do Krajowego Planu Ewakuacji. Pierwsza edycja dokumentu obejmuje przede wszystkim organizację ewakuacji na terytorium Polski. Nie opisuje jednak szczegółowo zasad współpracy z innymi państwami w przypadku konieczności przyjęcia ewakuowanej ludności.
„Tę lukę chcemy teraz wypełnić, koncentrując się na organizacji odpowiedniej infrastruktury i zasobów, organizacji punktów recepcyjnych, miejsc czasowego pobytu oraz zaplecza logistycznego, a także zapewnieniu współpracy pomiędzy administracją publiczną, służbami, wojskiem i organizacjami humanitarnymi” – zaznaczył.
Przedstawiciel MSWiA zwrócił uwagę, że doświadczenia z 2022 roku pokazały, jak istotne jest zaangażowanie organizacji pozarządowych i humanitarnych w przypadku masowego przemieszczania się ludności. Jak ocenił, bez ich wsparcia żadne państwo nie jest w stanie samodzielnie poradzić sobie z takim wyzwaniem.
W RCB rozmawiano o aktualizacji planów i drogach ewakuacyjnych
Podczas posiedzenia poinformowano również o spotkaniu roboczym, które odbyło się tego samego dnia w Rządowym Centrum Bezpieczeństwa. Jak przekazał Robert Klonowski, uczestniczyli w nim interesariusze zaangażowani w aktualizację Krajowego Planu Ewakuacji. Celem spotkania było uszczegółowienie jego zapisów.
O pracach mówił st. bryg. Tomasz Kołodziejczyk, zastępca dyrektora RCB. Wyjaśnił, że aktualizacja obejmuje zarówno krajowy dokument, jak i wojewódzkie plany ewakuacji. Prace są związane m.in. ze zmianami wprowadzonymi ustawą z 29 maja bieżącego roku o zmianie ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw.
Jednym z istotnych obszarów jest skoordynowanie przemieszczania się ludności cywilnej z ruchem wojsk. Chodzi o to, aby w sytuacji kryzysowej trasy wykorzystywane przez ewakuowanych mieszkańców nie kolidowały z drogami potrzebnymi do przemieszczania kolumn wojskowych.
Kołodziejczyk poinformował, że we współpracy ze Sztabem Generalnym Wojska Polskiego opracowywane są rozwiązania pozwalające na takie rozdzielenie i synchronizację ruchu. Wojskowe Komendy Transportu i Ruchu Wojsk wraz z Inspektoratem Wsparcia Sił Zbrojnych przygotowały mapę dróg wojskowych. Nałożono ją na rozwiązania przyjęte w krajowym systemie planowania ewakuacji.
„Dzięki temu jesteśmy w stanie wyeliminować czy też zsynchronizować przemieszczanie ludności cywilnej w różnych kierunkach na terenie Rzeczypospolitej” – mówił podczas posiedzenia przedstawiciel Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, płk Adam Włoczewski. Kołodziejczyk zaznaczył również, że opracowano już cyfrową mapę obejmującą szlaki komunikacyjne. Uwzględnia ona także połączenia na styku województw, tak aby trasy wyznaczone w sąsiadujących ze sobą regionach były ze sobą spójne.
Plany uwzględniają różne role województw
Wojewódzkie plany ewakuacji zakładają nie tylko przemieszczanie ludności z zagrożonych obszarów, ale również wykorzystanie zasobów regionów, które będą przyjmować ewakuowanych lub pełnić funkcję tranzytową i rezerwową. Jak wyjaśnił Kołodziejczyk, plany określają kolejność ewakuacji poszczególnych powiatów, w tym obszarów przygranicznych, oraz wskazują regiony, których zasoby mogą zostać wykorzystane do przeprowadzenia całej operacji.
Istotną częścią przygotowań jest również określenie zapotrzebowania na transport. Na podstawie danych przekazanych przez samorządy oszacowano m.in. liczbę mieszkańców podlegających ewakuacji, udział osób mogących skorzystać z własnych samochodów oraz tych, które będą potrzebowały wsparcia administracji publicznej i organizacji pozarządowych.
Zobacz też 
Współpraca obejmuje także Ministerstwo Infrastruktury i PKP Polskie Linie Kolejowe. Chodzi o ustalenie przepustowości i dostępności szlaków kolejowych oraz możliwości zwiększenia liczby dostępnych środków transportu poprzez ich przesunięcie z innych części kraju. Kołodziejczyk podkreślił, że planowanie ewakuacji w przypadku zagrożenia militarnego zakłada rozpoczęcie procesu jeszcze przed wybuchem konfliktu zbrojnego. Ma to umożliwić wykorzystanie dostępnych dróg, zanim wojsko rozpocznie przemieszczanie się do rejonów koncentracji.
Plany trzeba sprawdzać w praktyce
Przedstawiciele MSWiA i RCB zwracali uwagę, że samo opracowanie dokumentów nie oznacza zakończenia przygotowań. Konieczne jest regularne sprawdzanie przyjętych założeń podczas ćwiczeń na różnych szczeblach administracji.
Klonowski przypomniał, że wojewódzkie plany ewakuacji zostały zatwierdzone w kwietniu i maju, a Krajowy Plan Ewakuacji w lipcu. Obecnie trwa zarówno jego aktualizacja, jak i weryfikacja przyjętych rozwiązań w praktyce. Ćwiczenia odbywają się na poziomie gmin, powiatów i województw, a także w wymiarze krajowym i międzynarodowym. Jak zaznaczył przedstawiciel MSWiA, ewakuacja oraz ostrzeganie i alarmowanie ludności należą obecnie do dwóch głównych obszarów ćwiczeń w ramach systemu ochrony ludności i obrony cywilnej. Zgodnie z ustawą każdy organ ochrony ludności – od wójta i burmistrza po starostę i wojewodę – jest zobowiązany do przeprowadzenia co najmniej jednych ćwiczeń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej w ciągu roku.
Przedstawiciele RCB podkreślili, że prace nad planami ewakuacyjnymi będą miały charakter ciągły. Dokumenty mają być dostosowywane do zmieniającej się sytuacji geopolitycznej i uwarunkowań wewnętrznych, a także do doświadczeń zdobywanych podczas kolejnych ćwiczeń.




