Cień 'Ndranghety nad 85 krajami. Jak daleko sięgają?

Rocco Morabito przez 23 lata wymykał się włoskiemu wymiarowi sprawiedliwości. Zatrzymano go w Brazylii, a następnie przekazano Włochom dzięki współpracy brazylijskich i włoskich służb wspieranej przez INTERPOL. Ta sprawa pokazuje, po co powstał projekt I-CAN: by poszukiwania »Ndranghety nie kończyły się na granicy państwa prowadzącego śledztwo. Od 2020 r. wsparł on zatrzymanie 181 osób powiązanych z organizacją w 32 państwach.

Śledztwo, które przekracza granice

I-CAN to skrót od INTERPOL Cooperation Against »Ndrangheta – „współpraca INTERPOL-u przeciwko »Ndranghecie”. Projekt uruchomiono w styczniu 2020 r. z inicjatywy Włoch i INTERPOL-u. Jego celem jest połączenie wiedzy włoskich służb o mafii z informacjami i działaniami policji w innych krajach.

To odpowiedź na sposób działania »Ndranghety. Jej członkowie i współpracownicy prowadzą działalność w wielu państwach, a kokaina trafia z Ameryki Południowej do Europy. Nielegalne zyski organizacja lokuje także w legalnych przedsiębiorstwach. Gdy osoby poszukiwane ukrywają się za granicą, a tropy prowadzą przez kilka krajów, policje muszą szybko wymieniać informacje i uzgadniać działania.

W komunikacie „Włochy i INTERPOL uruchamiają globalny projekt przeciwko »Ndranghecie” z 30 stycznia 2020 r. INTERPOL określił trzy filary inicjatywy: wiedzę o strukturze i metodach organizacji, udostępnianie informacji służbom innych państw oraz koordynację działań operacyjnych. I-CAN nie jest odrębną międzynarodową policją. Zatrzymań dokonują krajowe organy ścigania, a projekt pomaga im łączyć ustalenia i prowadzić działania w sprawach obejmujących więcej niż jedno państwo.

Od pierwszych zatrzymań do międzynarodowej sieci

Już w lipcu 2020 r., kilka miesięcy po uruchomieniu I-CAN, INTERPOL poinformował o zatrzymaniu sześciu poszukiwanych w Albanii, Argentynie i Kostaryce. Byli powiązani z klanem Bellocco i wcześniejszą włoską operacją. Informacje zebrane przez włoskie jednostki antymafijne przekazano służbom w krajach, w których mogli przebywać poszukiwani. W połączonych działaniach przejęto 400 kg kokainy, haszysz, marihuanę oraz broń i amunicję. Według INTERPOL-u śledztwo doprowadziło do rozbicia klanu Bellocco w Rosarno i jego regionalnych odgałęzień.

Sprawa Morabita pokazała, że współpraca nie kończy się na zatrzymaniu. W 2017 r. został schwytany w Urugwaju, ale przed ekstradycją do Włoch uciekł z więzienia. W 2021 r. brazylijska policja federalna i włoscy karabinierzy, przy wsparciu INTERPOL-u, zatrzymali go ponownie w Brazylii. Rok później przekazano go Włochom. W operacji kluczowa była wymiana informacji między brazylijskim i włoskim biurem krajowym INTERPOL-u.

W 2023 r. I-CAN pomógł zlokalizować Massima Gigliottiego, poszukiwanego za przemyt dużych ilości kokainy z Ameryki Południowej do Europy. Informację o nim przekazano służbom w kilku państwach regionu, a zatrzymania dokonała policja kolumbijska we współpracy z włoskimi karabinierami i INTERPOL-em. W tym samym roku we Francji schwytano Edgarda Greca, poszukiwanego od 16 lat. I-CAN skoordynował współpracę włoskich i francuskich organów, które ustaliły miejsce jego pobytu w Saint-Étienne. Greco został skazany za zabójstwa związane z wojną mafijną z początku lat 90.

W październiku 2024 r. liczba zatrzymanych z udziałem projektu przekroczyła 100. W skoordynowanej operacji w Niemczech i we Włoszech niemieckie służby przeszukały trzy domy i zabezpieczyły dane, gotówkę, zegarki oraz biżuterię. Włoskie organy zatrzymały dwie osoby, zabezpieczyły nieruchomości i pojazdy oraz zamroziły rachunki bankowe. Operacja uderzyła więc nie tylko w podejrzanych, lecz także w majątek i zaplecze gospodarcze badanych struktur.

W 2025 r. w Kolumbii zatrzymano Giuseppe Palermo, uznawanego przez INTERPOL za jedną z kluczowych postaci »Ndranghety w Ameryce Łacińskiej, oraz Federico Starnonego, poszukiwanego za organizowanie transportów kokainy do Europy. W Hiszpanii wspólne działania służb włoskich i hiszpańskich doprowadziły do zatrzymania trzech osób podejrzewanych o przynależność do »Ndranghety i powiązanych z klanami Platì i Albanese. Te sprawy pokazują, że I-CAN pomaga ścigać ludzi działających poza Włochami i rozpoznawać międzynarodowe kanały narkotykowe.

181 zatrzymań, 95 ekstradycji i mapa powiązań

Najnowsze dane przedstawiono podczas szóstego posiedzenia komitetu sterującego I-CAN, które odbyło się w Rzymie 8 października 2026 r. Włoskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych podało, że od czerwca 2020 r. zatrzymano 181 osób powiązanych z »Ndranghetą w 32 państwach. Wśród nich było 70 poszukiwanych. Od początku 2025 r. zatrzymano 78 osób, w tym 19 poszukiwanych.

Portal Corriere della Calabria podał w artykule „’Ndrangheta bez granic: 85 państw na mapie I-CAN i 70 schwytanych zbiegów od 2020 r.”, że jednostka I-CAN uczestniczyła od 2020 r. w 95 ekstradycjach lub przekazaniach osób. Bilans wymienia również przejęcia pieniędzy, narkotyków i broni, ale nie podaje ich łącznej wartości.

Ważnym narzędziem projektu jest Crime Analysis File (CAF), plik analizy kryminalnej INTERPOL-u. Służy do porządkowania i łączenia informacji istotnych dla śledztw – między innymi dotyczących osób, firm, majątku i ich wzajemnych powiązań. Według bilansu z października 2026 r. CAF zawiera ponad 137 tys. zarejestrowanych jednostek, a analizy wskazują powiązania »Ndranghety w co najmniej 85 państwach. Liczba wpisów w bazie nie oznacza liczby członków mafii.

I-CAN rozwija także zdolności służb do rozpoznawania mafii. Szkolenia dotyczące »Ndranghety przeszło ponad 2,5 tys. funkcjonariuszy. Od początku 2025 r. projekt zorganizował 77 spotkań informacyjnych, operacyjnych i strategicznych z udziałem delegatów z ponad 60 państw. Do projektu należy obecnie 28 państw. Zatrzymania odnotowano w 32, a mapa powiązań obejmuje 85 krajów. To trzy różne miary: uczestnictwa w projekcie, miejsca zatrzymań i geograficznego zasięgu rozpoznanych powiązań.

I-CAN przekłada informacje rozproszone między krajowymi służbami na skoordynowane działania ponad granicami. Jego bilans obejmuje zatrzymania, ekstradycje, analizę sieci, szkolenia i zabezpieczanie majątku. Projekt nie zastępuje krajowych śledczych – pomaga im podążać za ludźmi, pieniędzmi i powiązaniami »Ndranghety, gdy prowadzą poza granice jednego państwa. Druga faza I-CAN potrwa do końca 2027 r.