Szwajcarska Obrona Cywilna vs COVID-19. Lekcja dla Polski?

2 lipca 2020, 11:24
fot_1
Służba obserwacyjna członka ZS w kantonie Gryzonia (Graubünden). Fot. Federalny urząd Ochrony Ludności Szwajcarii
InfoSecurity24
InfoSecurity24

Szwajcarska Obrona Cywilna (Zivilschutz, ZS) należy do najlepszych w Europie i stanowić może wzór dla organizacji i działania tego typu formacji. Mimo skierowania pierwszych pododdziałów ZS do działań już pod koniec lutego 2020 r., nie wzbudziły one tak żywego zainteresowania medialnego, jak mobilizacja Szwajcarskich Sił Zbrojnych. Za jedną z przyczyn tego stanu rzeczy należy uznać fakt, że obecność ludzi w pomarańczowych kurtkach (popularne określenie strojów Zivilschutz) na trwałe wpisane jest w reagowanie kryzysowe w Szwajcarii.

Służba w szwajcarskiej Obronie Cywilnej ma charakter obowiązkowy i opiera się na Federalnej Ustawie o Ochronie Ludności i Obronie Cywilnej z 4 października 2002 r. Obowiązkowi podlegają wszyscy obywatele szwajcarscy w wieku od 20 do 40 lat, zdolni do pełnienia służby w ZS, a nie pełniący obowiązkowej służby wojskowej oraz cywilnej. Organem rządowym odpowiedzialnym za działania formacji jest Federalny Urząd Ochrony Ludności (Bundesamt für Bevölkerungsschutz, BABS).

20 marca 2020 r. Rada Federalna wydała decyzję o wsparciu władz kantonalnych przez formacje ZS w działaniach na rzecz wsparcia w kryzysie COVID-19. Liczba pełniących służbę uzależniona była od bieżących potrzeb, które określały kantony w poszczególnych regionach Szwajcarii. Po tygodniu od ogłoszenia decyzji liczba zaangażowanych członków ZS (Angehörige des Zivilschutzes, AdZS) wyniosła ponad 5500 (dane z 26.03.2020 r.), zaś w szczytowym momencie w okresie Świąt Wielkanocnych było to 6100 osób (dane z 17.04.2020 r.). W zależności od istniejących potrzeb i rozmieszczenia ognisk pandemii, różnicowano zaangażowanie formacji, np. w maju 2020 r. w najbardziej dotkniętym przez pandemię włoskojęzycznym kantonie Ticino (Tessyn) zaangażowanych było 1050 członków Protezione civile Ticino, co oznaczało prawie dwukrotny wzrost względem pierwszego miesiąca pandemii.

Działania szwajcarskiej Zivilschutz koncentrowały się na następujących obszarach, zgodnych z przeznaczeniem i podstawowymi zdolnościami posiadanymi przez pododdziały ZS:

  1. wsparcie systemu opieki zdrowotnej (medycznej);
  2. wsparcie systemu opieki socjalnej;
  3. wsparcie techniczne.

Obszar wsparcia opieki zdrowotnej uznawany był za kluczowy w kontekście pandemii COVID-19 i obejmował realizację szerokiego spektrum zadań:

  1. wsparcie podstawowej opieki zdrowotnej;
  2. punkty przyjęć (triage) i kontrola dostępu;
  3. obsługa punktów pobierania wymazów (stacjonarnych i w zespołach mobilnych);
  4. transport medyczny;
  5. wsparcie systemu logistycznego opieki zdrowotnej;
  6. działania sanitarne (dezynfekcja obiektów i pojazdów);
  7. obsługa infolinii;
  8. wsparcie psychologiczne.

Działania ukierunkowane były na odciążenie specjalistycznego personelu medycznego, który mógł skoncentrować się na działaniach bezpośrednio związanych z opieką nad chorymi. Według tej reguły działano np. w punktach pobierania wymazów, czynności specjalistyczne wykonywał kwalifikowany personel medyczny, działania o innych charakterze realizowali członkowie ZS. Działania wsparcia były realizowane w różnej skali, od codziennej dezynfekcji i sprzątania w szpitalach po budowę szpitali doraźnych (Notspital), np. szpitala w Nottwil w kantonie Lucerna (220 łóżek), czy też ponowne przystosowanie wycofanych z użytkowania obiektów szpitalnych w Frauenfeld w kantonie Turgowia (Thurgau) (200 łóżek). Za równie spektakularny przypadek należy uznać budowę punktu pobierania wymazów w oparciu o istniejące budynki Sportzentrum Münchenstein w kantonie Kanton Basel – Landschaft.

image
Członkowie ZS kantonu Gryzonia w działaniach wsparcia systemu logistycznego opieki zdrowotnej. Fot. Federalny urząd Ochrony Ludności Szwajcarii

Obszar wsparcia systemu opieki socjalnej obejmował szeroko pojętą współpracę z władzami lokalnymi w następującym zakresie:

  1. wsparcie domów pomocy społecznej;
  2. wsparcie pracowników opieki socjalnej.

Wsparcie systemu opieki socjalnej obejmowało szereg zadań:

  1. bezpośrednią opiekę nad pensjonariuszami DPS;
  2. działania sanitarne na terenie DPS, np. dezynfekcja;
  3. transport osób z DPS;
  4. obsługa techniczna budynków DPS;
  5. działania logistyczne, np. pralnie, transport żywności i przygotowanie posiłków (kuchnie);
  6. wsparcie osób starszych objętych opieką socjalną np. prowadzenie pojazdów, prace porządkowe, zakupy itp.

Ilustracją działań ZS w zakresie wsparcia DPS może być przygotowanie w DPS na terenie kantonu Ticino specjalnych sal odwiedzin, które umożliwiały zachowanie rygorów sanitarnych (montaż przegród ochronnych z pleksi).

Obszar wsparcia technicznego obejmował szereg działań, wśród których należy wskazać następujące aktywności:

  1. obsługa infolinii;
  2. obsługa centrów zarządzania kryzysowego;
  3. wsparcie techniczne w zabezpieczeniu funkcjonowania elementów infrastruktury krytycznej;
  4. wsparcie w zabezpieczeniu systemów teleinformatycznych;
  5. obsługa systemu komunikacji kryzysowej POLYCOM;
  6. obsługa systemu monitorowania kontaktów osób zakażonych.

Elementem dopełniającym działania Zivischutz była współpraca z Korpusem Straży Granicznej (Grenzwachtkorps GWK) na granicy państwowej, ograniczająca się do służby informacyjnej i obserwacyjnej, ze względu na brak możliwości wykonywania działań o charakterze policyjnym.

image
Kontrola dostępu w szpitalu kantonalnym w Szafuzie (Schaffhausen). Fot. Federalny urząd Ochrony Ludności Szwajcarii

Wnioski:

  1. działania szwajcarskiej Zivilschutz wskazują na konieczność istnienia wydolnego systemu obrony cywilnej, posiadającego rzeczywiste możliwości wsparcia odporności państwa w warunkach kryzysu;
  2. obrona cywilna powinna posiadać odpowiednie zasoby osobowe zdolne do uzupełnienia deficytów personelu o różnych specjalnościach, nie tylko stricte ratowniczych czy technicznych. W Zivilschutz na szczególną uwagę zasługują specjalności stanowiskowe umożliwiające działania w obszarze socjalnym, np. opiekun – pielęgniarz (Betreuer);
  3. wielopłaszczyznowe działania szwajcarskiej Zivilschutz były możliwe dzięki skutecznemu systemowi szkolenia specjalistów w obszarach odpowiadających potencjalnemu zapotrzebowaniu w sytuacjach kryzysowych.

Przykład szwajcarski wskazuje na konieczność rozwiązania problemu liczebności służb i samej OC, która w przypadku zagrożeń epidemicznych będzie sama dotknięta efektami epidemii. Działania Wojsk Obrony Terytorialnej, realizującej w kryzysie COVID-19 również de facto zadania Obrony Cywilnej, należy traktować jako sygnał do odbudowy systemu OC w Polsce. Nowy system OC musi posiadać rzeczywiste zdolności wskazane na przykładzie Zivilschutz, a także być oparty na skutecznym mechanizmie rekrutacji, szkolenia i utrzymania gotowości będącym hybrydą rozwiązań istniejących w Wojskach Obrony Terytorialnej lub Ochotniczych Strażach Pożarnych. 

Dr Paweł Makowiec

InfoSecurity24
InfoSecurity24
KomentarzeLiczba komentarzy: 20
Jesion
czwartek, 2 lipca 2020, 17:23

U nas te zadania de facto wykonują służby mundurowe, każda po trochu w swojej właściwości Policja, Straż Pożarna głównie no i wojsko. OC nigdy na oczy nie widziałem.

wiarus
czwartek, 2 lipca 2020, 20:59

Bo żyjesz za krótko :D "Służby mundurowe" nie są w stanie ogarnąć wszystkiego. Na wypadek gdybyś nie uwierzył, poczytaj sobie jak to wyglądało w Londynie, czy po drugiej stronie np. w Hamburgu, lub Dreźnie, w czasach II WŚ. To są realia jak może wyglądać sytuacja i do czego jest OC.

Jabadabadu
piątek, 3 lipca 2020, 22:04

A w Polsce? Jest coś? Cokolwiek? Czy tylko "jesteśmy silni, zwarci, gotowi i nie oddamy ani guzika"? Aż do Zaleszczyk.

KR
czwartek, 2 lipca 2020, 14:59

W Szwajcarii do tej pory stwierdzono około 31,7 tys. przypadków zakażenia koronawirusem, zmarły 1684 osoby. W Polsce odpowiednio - 35 tys. i 1492 osoby zmarły. Szwajcaria ma ok. 8,5 mln mieszkańców... Ale oczywiście dla Defence to my powinniśmy się uczyć od nich.

Polarny Miś
czwartek, 2 lipca 2020, 21:18

Szwecja też daje d#### Tak samo jak z OBRONA powietrzna

gaba
czwartek, 2 lipca 2020, 17:38

Ciekawe jaka jest ilość zmarłych ogółem w Szwajcarii i Polsce porównując lata 2019 i 2020

SOWA
czwartek, 2 lipca 2020, 17:13

Po pierwsze oznacza to, że w Szwajcarii przebadano więcej osób. Po drugie to, że jest więcej ofiar śmiertelnych o niczym nie świadczy. Szwajcaria to bogaty kraj i zapewne żyje tam znacznie więcej starszych osób niż w Polsce (na 1000 mieszkańców). Zapewne stąd takie wskaźniki a nie inne. W Szwajcarii po zdiagnozowaniu choroby nowotworowej czeka się na operację dwa tygodnie. Jak jest w Polsce, wszyscy wiemy.

Marek
czwartek, 2 lipca 2020, 21:58

Na twoim miejscu byłbym ostrożny w wyciąganiu wniosków. COVID-19 na razie jeszcze jest niewiadomą. My na przykład do niedawna ostro wojowaliśmy z gruźlicą. Nie wiem jak w Szwajcarii, ale być może nie musieli aż tak długo wojować, bo wygrali wcześniej i dlatego odpuścili sobie. Są tacy, którzy twierdzą i mają do tego podstawy, że szczepienia przeciwko gruźlicy, choć nie mają nic wspólnego z tym świństwem wpływają na ograniczenie skutków epidemii. I tak dalej. W sumie nikt jeszcze nie wie jak jest. Porównaj Grecję z Włochami czy Hiszpanią. To wszystko południowcy. Otwarci i towarzyscy ludzie. Co więcej wszędzie tam jeździli turyści. I jak to wyglądało w każdym z tych krajów? Dim twierdzi, że Grecja zawdzięcza obecną sytuację swojemu ministrowi i służbie zdrowia. Ja tak nie uważam. W przypadku ludzi, którzy lubią życie towarzyskie żaden najlepszy nawet minister służby zdrowia nie zadziała. Musiał być więc inny czynnik, o którym jeszcze nie wiemy.

carl fath
piątek, 3 lipca 2020, 21:14

Gruźlica to choroba, ludzi biednych i głupich na zachodzie wytępiona w XIX wieku.

Tweets InfoSecurity24